Για τα ελληνικά διυλιστήρια, ο συνδυασμός ισχυρής ζήτησης, περιορισμένης ευρωπαϊκής προσφοράς, γεωπολιτικών αναταράξεων, υψηλής τεχνικής πολυπλοκότητας και ισχυρής εξαγωγικής δυνατότητας δημιουργεί ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό περιβάλλον.
Σε μια περίοδο που ο κλάδος διύλισης στην υπόλοιπη Ευρώπη είναι αντιμέτωπος με πιέσεις, περιορισμένες επενδύσεις και απώλεια παραγωγικής δυναμικότητας, τα ελληνικά διυλιστήρια φαίνεται να βρίσκονται «στην αντίπερα όχθη». Κι αυτό γιατί η διεθνής συγκυρία -από τα ισχυρά περιθώρια διύλισης και τις γεωπολιτικές αναταράξεις, μέχρι την ανθεκτική ζήτηση για πετρελαϊκά προϊόντα- έχει δημιουργήσει ένα περιβάλλον που ευνοεί τις σύγχρονες και σύνθετες μονάδες της χώρας μας.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στο πρόσφατο conference call για τα αποτελέσματα του πρώτου εξαμήνου, ο Διευθύνων Σύμβουλος της Helleniq Energy, Ανδρέας Σιάμισιης, έχει εκτιμήσει ότι η ισχυρή κερδοφορία δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο αλλά οφείλεται σε δομικούς λόγους. Έτσι, προέβλεψε ότι θα διατηρηθεί σε υψηλά επίπεδα μέχρι και το επόμενο έτος, αν όχι και το 2028.
Εξάλλου, το ευνοϊκό κλίμα έχει ήδη αποτυπωθεί στα αποτελέσματα της ενεργειακού Ομίλου, ο οποίος στο πρώτο μισό του 2026 κατέγραψε συγκρίσιμα EBITDA 734 εκατ. ευρώ και συγκρίσιμα καθαρά κέρδη 393 εκατ. ευρώ, με τη διύλιση να αποτελεί βασικό μοχλό αυτής της επίδοσης. Ανάλογα ισχυρή είναι η εικόνα που διαμορφώνεται από τις προβλέψεις για τη Motor Oil, ενόψει της ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων του πρώτου εξαμήνου, αύριο 25 Αυγούστου.
Η αγορά περιμένει σημαντική ενίσχυση της κερδοφορίας, μετά και το πολύ ισχυρό πρώτο τρίμηνο, κατά το οποίο καταγράφηκαν καθαρά κέρδη 332,7 εκατ. ευρώ από 85 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Η NBG Securities έχει ήδη αναβαθμίσει κατά 37% σε ετήσια βάση τις εκτιμήσεις της για την προσαρμοσμένη λειτουργική κερδοφορία του 2026, με βάση τα ισχυρά περιθώρια διύλισης και τις θετικές προοπτικές της αγοράς, ενώ και η Piraeus Securities έχει αναθεωρήσει επί τα βελτίω κατά 40% τις εκτιμήσεις της για τα προσαρμοσμένα EBITDA του Ομίλου φέτος, προβλέποντας ότι θα κινηθούν γύρω στα 1,5 δισ. ευρώ.
Ισχυρά περιθώρια διύλισης
«Όχημα» για τις παραπάνω εκτιμήσεις είναι είναι τα αυξημένα περιθώρια διύλισης και οι προβλέψεις για τη διατήρησή τους μεσοπρόθεσμα σε υψηλά επίπεδα. Όπως επισημαίνουν αναλυτές του κλάδου στο powergame, η διεθνής αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με πρωτόγνωρες διαταραχές στην προσφορά πετρελαϊκών προϊόντων -κατά κύριο λόγο εξαιτίας της κρίσης στη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή- την ώρα που η ζήτηση για ντίζελ, αεροπορικά καύσιμα και άλλα πετρελαϊκά προϊόντα κάθε άλλο παρά δείχνει σημάδια ύφεσης.
Το αποτέλεσμα είναι να διατηρείται σημαντική διαφορά μεταξύ της τιμής του αργού και των τιμών των προϊόντων διύλισης. Η εξέλιξη αυτή είναι ιδιαίτερα ευνοϊκή για τα ελληνικά διυλιστήρια, τα οποία χάρις και στις μαζικές επενδύσεις των τελευταίων ετών στη βασική τους δραστηριότητα, έχουν ενισχύσει τον εξαγωγικό προσανατολισμό τους. Ως αποτέλεσμα, όσο παραμένουν υψηλά τα crack spreads, τόσο μεγαλύτερη είναι η αξία της δυνατότητας των ελληνικών μονάδων να παράγουν μεγάλες ποσότητες προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η δυναμική των ελληνικών Ομίλων ενισχύεται από 5 παράγοντες.
1. Έλλειμμα προϊόντων στην Ευρώπη
Η Ευρώπη έχει καταστεί ολοένα και περισσότερο εξαρτημένη από εισαγωγές διυλισμένων προϊόντων (και πιο συγκεκριμένα ντίζελ και αεροπορικών καυσίμων), καθώς η εγχώρια δυναμικότητα διύλισης συρρικνώνεται. Όπως τονίζουν οι αναλυτές, τα τελευταία χρόνια αρκετές μονάδες στη ΕΕ έχουν κλείσει ή βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξημένο κόστος λειτουργίας, καθώς δεν προχώρησαν σε επενδύσεις εκσυγχρονισμού.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα σημαντικό κενό στην ευρωπαϊκή αγορά. Και αυτό το κενό μπορούν να καλύψουν τα ελληνικά διυλιστήρια, τα οποία διαθέτουν μεγάλη παραγωγική δυναμικότητα και ισχυρή εξαγωγική παρουσία. Όσο μειώνεται η παραγωγική βάση της Ευρώπης, τόσο αυξάνεται η αξία των ανταγωνιστικών μονάδων που παραμένουν σε λειτουργία.
Έτσι, η πρόσφατη κρίση, με την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ιράν, εξελίχθηκε στη χώρα μας σε κρίση τιμών (με την άνοδο του κόστους των πετρελαϊκών προϊόντων). Αντίθετα σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές, και ειδικά στην περίπτωση των αεροπορικών καυσίμων, είχε ως αποτέλεσμα να υπάρχει κρίση εφοδιασμού.
2. Οι γεωπολιτικές κρίσεις ενισχύουν την αξία των ευέλικτων διυλιστηρίων
Ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι κυρώσεις στη Μόσχα και οι καταστροφές σε παραγωγικές της εγκαταστάσεις, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και οι διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές έχουν δημιουργήσει ένα εξαιρετικά ασταθές περιβάλλον για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου και προϊόντων. Η διακοπή ή ο περιορισμός παραδοσιακών ροών έχει αυξήσει τις ανάγκες για εναλλακτικές πηγές αργού και προϊόντων και έχει ενισχύσει τη σημασία των διυλιστηρίων που μπορούν να προσαρμόζουν γρήγορα την παραγωγή τους.
Απόδειξη για την ευελιξία αποτελεί το γεγονός ότι, με την έναρξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η Helleniq Energy αντικατέστησε φορτία που διέρχονταν από το Στενό του Ορμούζ με άλλους τύπους αργού από διαφορετικές αγορές. Η Motor Oil προχώρησε πλήρη αναδιάταξη της εφοδιαστικής αλυσίδας, αντικαθιστώντας με φορτία από άλλες χώρες το ιρακινό αργό, το οποίο κάλυπτε έως τότε το 74% των εισαγωγών. Ως συνέπεια, εξασφαλίστηκε η αδιάλειπτη χρήση των εγχώριων εγκαταστάσεων, οι οποίες μάλιστα λειτουργούν στην πλήρη δυναμικότητά τους.
Η αναστάτωση στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες έχει, παράλληλα, αυξήσει τα premiums σε ορισμένα πετρελαϊκά προϊόντα – με πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα το ντίζελ. Σε αυτό το πλαίσιο, η Helleniq Energy εξετάζει το ενδεχόμενο να μεταθέσει στο 2027 την τακτική συντήρηση του διυλιστηρίου Θεσσαλονίκης, η οποία είχε αρχικά σχεδιαστεί για το τρίτο τρίμηνο, ώστε να εκμεταλλευθεί στο έπακρο τις ευκαιρίες που έχουν ανακύψει στην αγορά.
3. «Βίοι αντίθετοι» στις επενδύσεις
Πρόκειται ίσως για το πιο δομικό πλεονέκτημα της Ελλάδας. Τα ελληνικά διυλιστήρια δεν έμειναν στάσιμα την προηγούμενη δεκαετία, αλλά πραγματοποίησαν μεγάλες επενδύσεις για την αναβάθμιση και την αύξηση της πολυπλοκότητάς τους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η επένδυση της Helleniq Energy στην Ελευσίνα, όπως και τα έργα εκσυγχρονισμού της Motor Oil στους Αγίους Θεοδώρους, ενώ αντίστοιχες επενδύσεις έχουν γίνει και στις υπόλοιπες μονάδες. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι ελληνικές εγκαταστάσεις έχουν εξελιχθεί σε ιδιαίτερα σύνθετες και ευέλικτες μονάδες, ικανές να επεξεργάζονται διαφορετικές ποιότητες αργού και να μεγιστοποιούν την παραγωγή προϊόντων υψηλότερης αξίας, όπως το ντίζελ και τα αεροπορικά καύσιμα.
Πρόκειται για μια μεγάλη διαφορά με σχεδόν όλη την υπόλοιπη Ευρώπη. Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, η αβεβαιότητα για τη μελλοντική ζήτηση, λόγω της ενεργειακής μετάβασης, οδήγησε σε περιορισμό των επενδύσεων στη διύλιση. Όπως έχει επισημάνει ο CΕΟ της Helleniq Energy, η ευρωπαϊκή διύλιση αντιμετωπίζει μεταξύ άλλων πρόβλημα υποεπενδύσεων. Έτσι, οι ελληνικοί Όμιλοι βρίσκονται σήμερα σε ιδιαίτερα ευνοϊκή θέση, καθώς έχουν να επιδείξουν σύγχρονα διυλιστήρια σε μια ευρωπαϊκή αγορά που έχει σταδιακά χάσει παραγωγική δυναμικότητα.
4. Η γεωγραφική θέση και ο εξαγωγικός χαρακτήρας
Την ίδια στιγμή, Helleniq Energy και Motor Oil αξιοποιούν ένα ανέκαθεν σημαντικό πλεονέκτημα που διαθέτει η Ελλάδα, δηλαδή τη γεωγραφική της θέση. Τα εγχώρια διυλιστήρια βρίσκονται σε μία κομβική θέση στην Ανατολική Μεσόγειο, κοντά στις αγορές των Βαλκανίων, της ΝΑ Ευρώπης και της Μεσογείου, ενώ διαθέτουν πρόσβαση σε θαλάσσιες οδούς που τους επιτρέπουν να προμηθεύονται αργό από διαφορετικές πηγές και να διοχετεύουν προϊόντα σε πολλαπλές αγορές.
Στο παραπάνω πλεονέκτημα, όσον αφορά τη Helleniq Energy από τις αρχές του έτους προστέθηκε και η επανέναρξη λειτουργίας του αγωγού Θεσσαλονίκης – Σκοπίων, πλέον για τη μεταφορά ντίζελ. Έτσι, μπόρεσε να ενισχυθεί η τροφοδοσία χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, όπως της Βόρειας Μακεδονίας, της νότιας Σερβίας και του Κόσοβου.
Μάλιστα, αν και ούτε η ελληνική αγορά καυσίμων έχει παρουσιάσει ίχνη κάμψης των πωλήσεων, ο έντονος εξαγωγικός χαρακτήρας λειτουργεί ως «ασπίδα» απέναντι στις διακυμάνσεις της εγχώριας ζήτησης. Αν και γνώμονας των δύο Ομίλων είναι η κάλυψη της εγχώριας ζήτησης -όπως έδειξε το γεγονός ότι μετά το ξέσπασμα της κρίσης στη Μέση Ανατολή δεν υπήρξε κανένα απρόοπτο στην κάλυψη της κατανάλωσης αεροπορικών καυσίμων, και μάλιστα μεσούσης της τουριστικής περιόδου- με τις εξαγωγές οι εταιρείες έχουν τη δυνατότητα να κατευθύνουν την υπόλοιπη παραγωγή τους σε αγορές όπου οι τιμές και τα περιθώρια είναι πιο ελκυστικά.
5. Η ζήτηση για καύσιμα παραμένει ισχυρή
Ένας ακόμη παράγοντας που ευνοεί τα ελληνικά διυλιστήρια είναι ότι η παγκόσμια ζήτηση για πετρελαϊκά προϊόντα αποδεικνύεται πολύ πιο ανθεκτική από ό,τι προέβλεπαν αρκετές εκτιμήσεις τα προηγούμενα χρόνια. Η ενεργειακή μετάβαση δεν έχει οδηγήσει μέχρι σήμερα σε κατάρρευση της κατανάλωσης καυσίμων. Αντίθετα, η ζήτηση για ντίζελ, αεροπορικά καύσιμα και βενζίνη παραμένει ισχυρή.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι αεροπορικές μεταφορές, όπου η ισχυρή τουριστική δραστηριότητα και «πυκνότητα» των δρομολογίων στηρίζουν τη ζήτηση για jet fuel. Για τα ελληνικά διυλιστήρια, τα οποία έχουν επενδύσει σημαντικά στην παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα πρόσθετο πλεονέκτημα.
Έτσι, η υπόθεση ότι η ενεργειακή μετάβαση θα οδηγούσε γρήγορα σε μεγάλη υποχώρηση της ζήτησης για πετρελαϊκά προϊόντα δεν έχει μέχρι στιγμής επιβεβαιωθεί. Αντίθετα, τα διυλιστήρια καλούνται να λειτουργήσουν σε μια αγορά όπου η ζήτηση παραμένει ισχυρή, ενώ ταυτόχρονα η ευρωπαϊκή παραγωγική δυναμικότητα μειώνεται. Για τα ελληνικά διυλιστήρια, ο συνδυασμός ισχυρής ζήτησης, περιορισμένης ευρωπαϊκής προσφοράς, γεωπολιτικών αναταράξεων, υψηλής τεχνικής πολυπλοκότητας και ισχυρής εξαγωγικής δυνατότητας δημιουργεί ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό περιβάλλον.
