Καθώς η Ελλάδα προετοιμάζεται για ένα ακόμα θερμό καλοκαίρι και την εντεινόμενη απειλή των δασικών πυρκαγιών, η κρίση χρέους της χώρας πλήττει τις προσπάθειες περιορισμού του καταστροφικού φαινομένου, αναφέρει το Reuters σε δημοσίευμά του σήμερα Τετάρτη.
Καθώς πέφτει η νύχτα στο Πεντελικό Όρος και τα φώτα της ευρύτερης περιοχής της Αθήνας αρχίζουν να ανάβουν στην κοιλάδα από κάτω, μια τριμελής ομάδα της ελληνικής δασικής υπηρεσίας εκτελεί ένα έργο που, όπως λέει, είναι σχεδόν αδύνατο: να επιτηρεί τους λόφους γύρω από την πρωτεύουσα για πιθανές δασικές πυρκαγιές, περιγράφει το πρακτορείο.
Σε αντίθεση με τα περισσότερα καλοκαιρινά βράδια, εκείνο το βράδυ στις αρχές Ιουνίου ήταν ήρεμο και δροσερό, χωρίς κανένα ίχνος φωτιάς, μια σπάνια ανάσα ανακούφισης για μια υπηρεσία με λιγότερα από 30 άτομα προσωπικό, που είναι υπεύθυνη για μία από τις πιο πυρόπληκτες περιοχές της Ευρώπης.
«Δεν θα ήταν υπέροχο αν όλο το καλοκαίρι συνεχιζόταν έτσι;» είπε στο πρακτορείο η έμπειρη δασολόγος Ζωή Ντίνα, παρατηρώντας τις πλαγιές στις οποίες δεν έχει βρέξει εδώ και εβδομάδες. «Όμως έχουμε ακόμη πολύ δρόμο μπροστά μας» πρόσθεσε.
Με το καλοκαίρι να έχει μόλις ξεκινήσει, στελέχη της δασικής υπηρεσίας αναφέρουν ότι η έλλειψη προσωπικού δυσχεραίνει σοβαρά τόσο την πρόληψη των πυρκαγιών όσο και τη διαχείριση των συνεπειών τους. Την ίδια στιγμή οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής γίνονται όλο και πιο έντονες. Σύμφωνα με ειδικούς, η καταστροφή δασών από τις πυρκαγιές της τελευταίας δεκαετίας έχει ήδη αυξήσει τη διάβρωση των εδαφών, την ερημοποίηση και τον κίνδυνο πλημμυρών.
Αναβίωση καμένων εκτάσεων έπειτα από δεκαετίες εγκατάλειψης
Από το 2000 έως σήμερα, σχεδόν 2,5 εκατομμύρια στρέμματα γης έχουν καεί στην Ελλάδα, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία που επικαλείται το πρακτορείο. Οι περισσότερες πυρκαγιές οφείλονται σε αμέλεια, εμπρησμούς ή ατυχή περιστατικά, όπως η πτώση γραμμών ηλεκτροδότησης. Πλέον επηρεάζονται όλο και περισσότερο τόσο τουριστικά θέρετρα όσο και πυκνοκατοικημένες οικιστικές περιοχές.
Παράλληλα, το προσωπικό της δασικής υπηρεσίας έχει συρρικνωθεί σημαντικά, εν μέρει λόγω των μέτρων λιτότητας που ακολούθησαν την ελληνική κρίση χρέους της προηγούμενης δεκαετίας. Ο αριθμός των εργαζομένων που ασχολούνται με την πρόληψη και την αντιμετώπιση των πυρκαγιών έχει μειωθεί περισσότερο από το μισό σε σχέση με το 2000 και σήμερα είναι λιγότεροι από 3.000.
«Τις τελευταίες δεκαετίες περάσαμε μια περίοδο πλήρους εγκατάλειψης», δήλωσε ο Βαγγέλης Γκουντούφας, γενικός διευθυντής Δασών στο ελληνικό Υπουργείο Περιβάλλοντος. Όπως είπε, η κυβέρνηση πλέον αναγνωρίζει το πρόβλημα. Έπειτα από περισσότερα από 20 χρόνια χωρίς μόνιμες προσλήψεις, η δασική υπηρεσία έχει ενισχυθεί με περίπου 300 νέους υπαλλήλους από το 2024.
Επιπλέον, εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ από κονδύλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν χρηματοδοτήσει την πρόσληψη χιλιάδων πυροσβεστών, καθώς και την αγορά οχημάτων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), καθώς η Ελλάδα προσπαθεί να καλύψει το χαμένο έδαφος.
«Δεν είναι εύκολο να καλυφθεί μέσα σε δύο ή τρία χρόνια ένα κενό που δημιουργήθηκε σε διάστημα δύο δεκαετιών», δήλωσε ο Στάθης Σταθόπουλος, επικεφαλής της δασικής υπηρεσίας στο υπουργείο. «Όποιος ισχυρίζεται ότι διαθέτει το μαγικό ραβδί για να εξαφανίσει τις πυρκαγιές ως φαινόμενο, πιθανότατα δεν λέει την αλήθεια» συμπλήρωσε.
Οι δασικές πυρκαγιές αλλάζουν το ελληνικό τοπίο
Το Πεντελικό Όρος, που δεσπόζει πάνω από τα βόρεια προάστια της Αθήνας, ήταν κάποτε καλυμμένο από πυκνά δάση. Ωστόσο, η οικιστική επέκταση και η θέση του σε μια περιοχή με ισχυρούς ανέμους το έχουν καταστήσει ιδιαίτερα ευάλωτο στις φωτιές.
Σήμερα, ύστερα από δεκαετίες επαναλαμβανόμενων πυρκαγιών, μεγάλο μέρος του βουνού είναι γυμνό από δέντρα. Οι πλαγιές του είναι διάσπαρτες με καμένα πεύκα που τρίζουν όταν οι βόρειοι άνεμοι φυσούν από το Αιγαίο, περιγράφει το Reuters.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι συνεχείς πυρκαγιές δεν επιτρέπουν πλέον στο δάσος να αναγεννηθεί φυσικά, γι’ αυτό και η κυβέρνηση έχει ξεκινήσει πρόγραμμα αναδάσωσης. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα δύσκολη προσπάθεια. Σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, στην περιοχή της Αττικής καταστράφηκε το 37% των δασών και των χορτολιβαδικών εκτάσεων μεταξύ 2017 και 2024.
«Οι αλλαγές που προκαλεί η κλιματική αλλαγή είναι εξαιρετικά γρήγορες. Η λέξη κλειδί είναι η προσαρμογή», δήλωσε ο Νίκος Γεωργιάδης από την περιβαλλοντική οργάνωση WWF International, η οποία επιβλέπει πρόγραμμα εκτός Αθηνών που περιλαμβάνει τη φύτευση δέντρων πιο ανθεκτικών στη φωτιά.
Ήδη αισθητές οι συνέπειες της αποψίλωσης δασών
Η απειλή των πυρκαγιών έχει γίνει πλέον μέρος της καθημερινότητας στην περιοχή. Με την έναρξη του καλοκαιριού, οι κάτοικοι υποχρεώνονται από τον νόμο να καθαρίζουν τα οικόπεδά τους από εύφλεκτα υλικά. Τα πρανή των δρόμων, που πριν από λίγες εβδομάδες ήταν γεμάτα αγριολούλουδα, έχουν καθαρίσει σχεδόν ολοκληρωτικά, ενώ συνεργεία με αλυσοπρίονα απομακρύνουν πυκνή βλάστηση και χαμηλά κλαδιά.
Η ομάδα της Ζωής Ντίνα, αποτελούμενη από μόλις 27 άτομα, περνά μέρες και νύχτες ελέγχοντας αποστραγγιστικά έργα, αντιδιαβρωτικές παρεμβάσεις και πιθανά σημεία εκδήλωσης πυρκαγιών. «Είναι σχεδόν αδύνατο να βρίσκεσαι παντού και να παρακολουθείς τα πάντα, συμπεριλαμβανομένης της γραφειοκρατίας που συσσωρεύεται στα γραφεία μας», ανέφερε.
Γύρω από το Πεντελικό, περίπου 12 δεξαμενές νερού που προορίζονται για χρήση από την πυροσβεστική βρίσκονται σε εμφανή κατάσταση εγκατάλειψης, έχοντας υποστεί ζημιές από προηγούμενες πυρκαγιές.
Η έλλειψη δέντρων έχει επίσης αυξήσει τον κίνδυνο πλημμυρών. Τον Απρίλιο, έντονη βροχόπτωση παρέσυρε τμήμα δρόμου κοντά στην Καλλιτεχνούπολη, ο οποίος αποτελεί τη βασική οδό διαφυγής για τους κατοίκους σε περίπτωση φωτιάς.
Ο Ηλίας Λίαμης μεγάλωσε εκεί τη δεκαετία του 1970 και του 1980, όταν το οικογενειακό του σπίτι περιβαλλόταν από καταπράσινους λόφους. Σήμερα, στο κτήμα του έχουν απομείνει μόνο λίγα πεύκα και ελιές, λυγισμένα από δεκαετίες θυελλωδών ανέμων. Οι ειδυλλιακές αναμνήσεις της παιδικής του ηλικίας έχουν επισκιαστεί από πιο πρόσφατες εικόνες: αεροσκάφη που πετούσαν χαμηλά ρίχνοντας θαλασσινό νερό κατά τη διάρκεια πυρκαγιών και πυρωμένα κάρβουνα που λαμπύριζαν τη νύχτα στις πλαγιές σαν φωτιές στρατού που προελαύνει.
«Ήταν τρομακτικό», είπε στο Reuters δείχνοντας το πληγωμένο τοπίο. «Η νέα γενιά θέλει πραγματικά να αγωνιστεί για ένα καλύτερο μέλλον. Όμως μερικές φορές σκέφτομαι ότι ίσως αυτό να είναι αδύνατο», πρόσθεσε.
