«Γερμανικού» τύπου διπλό φρένο χρέους σε όλους τους δήμους και τις περιφέρειες της χώρας φέρνει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδικοίκησης, ο οποίος αποτελεί νόμο του κράτους από τις 26 Ιουνίου 2026.
Το πρώτο φρένο αφορά το ανώτατο ύψος του κόστους εξυπηρέτησης δανείων κάθε χρόνο. Το εν λόγω κόστος δεν πρέπει να ξεπερνά το 20% επί ενός συντελεστή (ο οποίος θα είναι αυτοτελής για κάθε Οργανισμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης) επί των κρατικών εσόδων των δήμων και των περιφερειών.
Το δεύτερο φρένο χρέους, το οποίο θα λειτουργεί ταυτόχρονα με το πρώτο, αφορά το ανώτατο ύψος (60%) του συνολικού χρέους των ΟΤΑ ως ποσοστό επί των συνολικών εσόδων τους.
Στόχος του υπουργείου Εσωτερικών με τις διατάξεις αυτές, για τις οποίες αναρτήθηκαν χθες στο «Διαύγεια» σχετικές υπουργικές αποφάσεις, όπως ανέφερε στο powergame.gr ανώτερη πηγή του στην οδό Δραγατσανίου 2, είναι να μπουν όρια, έτσι ώστε κανένας ΟΤΑ, ιδίως μετά το 2028, οπότε προβλέπεται να κλείσει η στρόφιγγα των υφιστάμενων επενδυτικών προγραμμάτων, όπως το «Αντώνης Τρίτσης», να μην περάσει ένα ορισμένο όριο δανεισμού, θυμίζοντας ανάλογες διατάξεις του γερμανικού συντάγματος, οι οποίες προβλέπουν φρένο χρέους όχι μόνο για το κεντρικό κράτος, αλλά και για τις περιφέρειες της χώρας.
Σημειώνεται, πάντως, ότι το φρένο που αφορά το συνολικό χρέος (60% επί των συνολικών εσόδων, δηλαδή τόσο των κρατικών όσο και των άλλων, π.χ. από την είσπραξη διαφόρων δημοτικών τελών) υπήρχε από τον Ιούλιο του 2010 (δηλαδή μετά το 1ο Μνημόνιο) για τους δήμους και από τον Ιούνιο του 2012 για τις περιφέρειες.
Ωστόσο, επικαιροποιείται, συμπεριλαμβάνοντας νεότερες ρήτρες, με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που ισχύει από τον περασμένο μήνα.
Όσον αφορά το φρένο που αφορά το κόστος εξυπηρέτησης δανείων από τους δήμους και τις περιφέρειες, επιβάλλεται για πρώτη φορά με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Φρένο χρέους Νο1: Πλαφόν 20% στο ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης των δανείων
Η απόφαση του υπουργού Εσωτερικών, Θεόδωρου Λιβάνιου, προβλέπει πως:
- Το ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης των δανείων που συνομολογούν οι δήμοι με αναγνωρισμένα πιστωτικά ιδρύματα ή χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς της Ελλάδας και του εξωτερικού, περιλαμβανόμενου του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων, για την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσοστό 20% επί του συντελεστή που αντιστοιχεί σε κάθε δήμο.
- Το ποσοστό αυτό (δηλαδή το 20% επί του συντελεστή που αντιστοιχεί σε κάθε δήμο) εφαρμόζεται επί των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων που αποδόθηκαν σε αυτόν για την κάλυψη λειτουργικών και λοιπών γενικών δαπανών την προηγούμενη χρήση.
Δηλαδή το τελικό ποσοστό-πλαφόν υπολογίζεται επί των εσόδων που έχει κάθε δήμος ή περιφέρεια από το κράτος (μέσω των «Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων») και όχι επί των συνολικών εσόδων του.
Ο συντελεστής αυτός για τους 332 Δήμους της χώρας ξεκινά από 1 και φτάνει ακόμα και το 5,5 , ενώ για τις 13 περιφέρειες ξεκινά από το 10 έως το 33.
Φρένο χρέους Νο2: Πλαφόν 60% επί των συνολικών τραπεζικών χρεών
Με άλλη απόφαση του, ο υπ. Εσωτερικών, κ. Λιβάνιος, κατ’ εφαρμογή του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, προβλέπει πως:
- Το ανώτατο όριο του συνολικού χρέους δήμου και περιφέρειας που προβαίνει σε δανεισμό δεν μπορεί να υπερβαίνει ποσοστό 60% επί των συνολικών εσόδων τους.
- Ως συνολικό χρέος του δήμου και της περιφέρειας θεωρούνται οι συνολικές μακροπρόθεσμες και βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις τους, όπως αυτές προκύπτουν από τον αριθμητικό μέσο των υποχρεώσεων των 3 τελευταίων εγκεκριμένων καταστάσεων χρηματοοικονομικής θέσης τους.
Στο συνολικό χρέος της παρούσης δεν υπολογίζονται οι δανειακές υποχρεώσεις των δήμων και των περιφερειών, η εξυπηρέτηση των οποίων πραγματοποιείται από άλλον φορέα (σ.σ. η διάταξη αυτή προστέθηκε με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης).
- Ως συνολικά έσοδα του δήμου και της περιφέρειας θεωρούνται αυτά που προκύπτουν από τον αριθμητικό μέσο των συνολικών εσόδων των 3 τελευταίων εγκεκριμένων καταστάσεων προϋπολογισμού/απολογισμού τους.
Στα συνολικά έσοδα της προηγούμενης παραγράφου δεν περιλαμβάνονται:
- οι εισπράξεις από δάνεια,
- οι εισπράξεις υπέρ του δημοσίου και τρίτων,
- οι επιστροφές χρημάτων,
- οι αποδόσεις που αφορούν την κάλυψη δαπανών για τη μεταφορά μαθητών,
- οι αποδόσεις που αφορούν την υλοποίηση των προγραμμάτων για τη δακοκτονία
- τα χρηματικά υπόλοιπα.
Νέες δυνατότητες δανεισμού για τους ΟΤΑ
Παράλληλα, με το διπλό φρένο χρέους ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης προβλέπει ένα νέο τοπίο στο καθεστώς λήψης δανείων από τους δήμους. Συγκεκριμένα, αναφέρει πως:
Οι δήμοι και οι περιφέρειες δύνανται να συνομολογούν δάνεια με αναγνωρισμένα πιστωτικά ιδρύματα ή χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς της Ελλάδας και του εξωτερικού, συμπεριλαμβανόμενου του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων, για την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους, καθώς και των δράσεων που απορρέουν από αυτές αποκλειστικά για τους ακόλουθους σκοπούς:
- τη χρηματοδότηση επενδύσεων,
- την κάλυψη του ελλείμματος του προϋπολογισμού τους,
- την αναχρηματοδότηση ήδη συναφθέντων δανείων τους, του άρθρου 736, περί δανείων αναχρηματοδότησης,
- την εκπόνηση Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, σύμφωνα με το άρθρο 70 του ν. 4509/2017 (Α’ 201), περί επενδυτικών δανείων για εκπόνηση Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων,
- την ενεργειακή αναβάθμιση δημόσιων κτιρίων, σύμφωνα με το άρθρο 37 του ν. 4608/2019 (Α’ 66), περί προγράμματος χρηματοδότησης για την ενεργειακή αναβάθμιση δημοσίων κτιρίων και δράσεων εξοικονόμησης ενέργειας,
- την υλοποίηση δράσεων, έργων και υπηρεσιών βελτίωσης της ενεργειακής αποδοτικότητας εγκαταστάσεων, συμπεριλαμβανομένου του δημόσιου ηλεκτροφωτισμού, μηχανημάτων ή οχημάτων τους, καθώς και λοιπών επενδυτικών σχεδίων ενεργειακής εξοικονόμησης. Η χρηματοδότηση επιτρέπεται εφόσον, σύμφωνα με τη σχετική μελέτη, η οποία αξιολογείται από τον φορέα δανειοδότησης, προκύπτει μείωση του κόστους λειτουργίας τους και από την εξοικονόμηση αυτήν δύναται να καλύπτεται και το κόστος εξυπηρέτησης των σχετικών τοκοχρεολυσίων,
- την ένταξή τους σε ειδικά αναπτυξιακά και επενδυτικά προγράμματα,
- τη συμμετοχή τους σε Κοινότητες Ανανεώσιμης Ενέργειας του ν. 3468/2006 (Α’ 129) ή σε Ενεργειακές Κοινότητες του ν. 4513/2018 (Α’ 9) και έργα αυτοκατανάλωσης και ενεργειακού συμψηφισμού από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας,
- την υλοποίηση έργων ψηφιακού μετασχηματισμού, συμπεριλαμβανομένων ψηφιακών υποδομών, πληροφοριακών συστημάτων και ψηφιακών υπηρεσιών,
Η συνομολόγηση των δανείων της παρούσης είναι επίσης δυνατή στις περιπτώσεις που προβλέπονται από ειδική διάταξη νόμου.
