Η Ουκρανία εντείνει τα πλήγματα στην Κριμαί και άλλες περιοχές, στοχεύοντας τη ρωσική στρατιωτική και ενεργειακή υποδομή, αυξάνοντας το κόστος κατοχής. Παράλληλα, η Ρωσία φέρεται να διεξάγει εκτεταμένες επιχειρήσεις με drones στην Ευρώπη, δοκιμάζοντας τα όρια του ΝΑΤΟ.
Για εβδομάδες, η Ουκρανία εντείνει τις επιθέσεις της στην Κριμαία, στο πλαίσιο μιας συστηματικής εκστρατείας φθοράς που στοχεύει να αποσταθεροποιήσει τη ρωσική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή.
Στόχος του Κιέβου είναι να πλήξει τις υποδομές logistics, ενέργειας και στρατιωτικής διοίκησης που επιτρέπουν στη Μόσχα να χρησιμοποιεί την Κριμαία ως βασικό ορμητήριο του πολέμου κατά της Ουκρανίας.
Σύμφωνα με την ουκρανική Υπηρεσία Ασφαλείας (SBU), πλήγματα πραγματοποιήθηκαν σε υπόστεγα της αεροπορικής βάσης Σάκι, όπου φέρονται να βρίσκονταν μαχητικά Su-30 και Su-30SM. Άλλες επιθέσεις έπληξαν ηλεκτρικούς υποσταθμούς, αποθήκες καυσίμων και λιμενικές εγκαταστάσεις στο Κερτς.
Ουκρανία: Ενεργειακή πίεση και λειτουργική αποδιάρθρωση
Η στρατηγική αυτή έχει ήδη απτά αποτελέσματα. Οι ρωσικές αρχές κατοχής αναγκάστηκαν να παραδεχθούν δυσκολίες στην τροφοδοσία καυσίμων και να επιβάλουν περιορισμούς στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, προκαλώντας προβλήματα στις μεταφορές, στο εμπόριο και στον δημόσιο φωτισμό.
Ο διορισμένος από τη Μόσχα ηγέτης της χερσονήσου, Σεργκέι Αξιόνοφ, ανακοίνωσε ότι τα καύσιμα θα διατίθενται κατά προτεραιότητα σε βασικές υπηρεσίες και κρίσιμες υποδομές.
Όπως επισημαίνει ο Ουκρανός αναλυτής Μαξίμ Μπεζνοσιούκ, «ο στόχος είναι να απομονωθεί πλήρως η Κριμαία». Η χερσόνησος, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτελεί κόμβο στρατιωτικής και οικονομικής σημασίας για τη ρωσική πολεμική προσπάθεια, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη σε στοχευμένα πλήγματα.
Ουκρανία: Στρατηγική εξάντλησης και το Κερτς ως κρίσιμος κόμβος
Η Μόσχα εξακολουθεί να διατηρεί εναλλακτικές γραμμές ανεφοδιασμού, όπως η γέφυρα του Κερτς και ο χερσαίος διάδρομος μέσω κατεχόμενων ουκρανικών περιοχών. Ωστόσο, αυτές οι διαδρομές δέχονται επίσης αυξανόμενη πίεση.
Η Γέφυρα του Κερτς παραμένει βασικός στόχος λόγω της στρατηγικής, οικονομικής και συμβολικής της σημασίας. Έχει ήδη πληγεί το 2022 και το 2023, ενώ σύμφωνα με αναλυτές, η σημασία της θα αυξάνεται όσο κλιμακώνεται η σύγκρουση.
Όπως τονίζει ο Μπεζνοσιούκ, «η Ρωσία προσπαθεί να ανακατευθύνει τον ανεφοδιασμό της, αλλά αυτό αυξάνει το κόστος, παρατείνει τους χρόνους παράδοσης και ενισχύει την κατανάλωση καυσίμων». Η στρατηγική του Κιέβου, όπως σημειώνει, είναι να καταστήσει την κατοχή της Κριμαίας ολοένα πιο δαπανηρή.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει περιγράψει κάθε πλήγμα ως μείωση των πόρων που διαθέτει η ρωσική «πολεμική μηχανή».
Πολιτικό και ψυχολογικό κόστος για τη Μόσχα στην Ουκρανία
Πέρα από το στρατιωτικό αποτέλεσμα, η εκστρατεία έχει και ισχυρή πολιτική διάσταση. Η Κριμαία αποτελεί κεντρικό στοιχείο της εθνικιστικής αφήγησης που έχει οικοδομήσει ο Βλαντίμιρ Πούτιν, καθώς η προσάρτησή της το 2014 ενίσχυσε τη δημοτικότητά του και συμβόλισε την αναβίωση της ρωσικής ισχύος.
Δώδεκα χρόνια μετά, η εικόνα αυτή εμφανίζεται πιο εύθραυστη. Η αποσταθεροποίηση της καθημερινότητας, οι ελλείψεις καυσίμων και οι περιορισμοί ενέργειας δημιουργούν, σύμφωνα με αναλυτές, ένα ισχυρό ψυχολογικό αποτύπωμα.
«Η ζημιά στη φήμη είναι τεράστια», σημειώνει ο Μπεζνοσιούκ. «Το να βλέπεις την Κριμαία απομονωμένη, με ανθρώπους να αγωνίζονται για καύσιμα ή να αποθηκεύουν τρόφιμα, στέλνει ένα πολύ ανησυχητικό μήνυμα στη Ρωσία».
Βολοντίμιρ Ζελένσκι και Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα © ΕPA
Ευρώπη – Μια παράλληλη «σκιώδης» εκστρατεία με drones
Την ίδια στιγμή, μια δεύτερη διάσταση της σύγκρουσης εξελίσσεται στον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο. Σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (IISS), έχουν καταγραφεί περίπου 144 παραβιάσεις με drones σε 19 μήνες σε ευρωπαϊκές χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ.
Η έκθεση υποστηρίζει ότι τα drones πιθανότατα συνδέονται με ρωσικές επιχειρήσεις, είτε άμεσα είτε μέσω έμμεσων δικτύων, με σκοπό την επιτήρηση στρατιωτικών εγκαταστάσεων και κρίσιμων υποδομών.
Στόχος τους φαίνεται να είναι η χαρτογράφηση ευαίσθητων σημείων, η δοκιμή αντιδράσεων και η συλλογή πληροφοριών, σε μια περίοδο που η Μόσχα έχει χάσει μεγάλο μέρος του ανθρώπινου δικτύου κατασκοπείας της στην Ευρώπη.
Ουκρανία: Ευρωπαϊκή άμυνα υπό πίεση και θεσμικά κενά
Η έκθεση καταγράφει ότι σχεδόν το 48% των περιστατικών αφορά στρατιωτικές ζώνες και το 26% κρίσιμες υποδομές όπως λιμάνια και ενεργειακά δίκτυα. Μεταξύ των στόχων περιλαμβάνεται ακόμη και βάση πυρηνικών υποβρυχίων στη Γαλλία, ενώ άλλες υπερπτήσεις σημειώθηκαν στη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Κάτω Χώρες.
Ακόμη και αμερικανικά συμφέροντα επηρεάστηκαν έμμεσα, καθώς drones παρακολούθησαν εγκαταστάσεις στο Βέλγιο όπου φυλάσσονται βόμβες B61-12.
Σε αρκετές περιπτώσεις, τα drones δεν καταρρίφθηκαν, καθώς επιχειρησιακοί κανόνες περιορίζουν τη χρήση βίας πάνω από αστικές περιοχές. Αυτό αναδεικνύει, σύμφωνα με το IISS, ένα θεσμικό και επιχειρησιακό κενό στην ευρωπαϊκή άμυνα.
Παράλληλα, η κατακερματισμένη αντίδραση των ευρωπαϊκών κρατών και η έλλειψη ενιαίας στρατηγικής επιτρέπουν τη συνέχιση αυτών των επιχειρήσεων χαμηλής έντασης.
Γεωπολιτική ισορροπία και στρατηγική φθορά
Η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Αντι-drone, που εγκαινιάστηκε το 2025, χαρακτηρίζεται ανεπαρκής, καθώς δεν διαθέτει σαφή εντολή δράσης έναντι πλοίων ή πλατφορμών εκτόξευσης σε διεθνή ύδατα.
Για τη Μόσχα, η στρατηγική φαίνεται να στοχεύει στη «κανονικοποίηση» τέτοιων παραβιάσεων κάτω από το όριο ενός ανοιχτού πολέμου. Όπως σχολιάζει το IISS, πρόκειται για μια μορφή παρατεταμένης πίεσης που δοκιμάζει τα αντανακλαστικά του ΝΑΤΟ.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ απέρριψε τις κατηγορίες, δηλώνοντας ειρωνικά: «Τι σχέση έχουμε εμείς με αυτό;». Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές, η αμφισημία αυτή αποτελεί μέρος της ίδιας στρατηγικής αποπροσανατολισμού.
Η σύγκρουση εξελίσσεται πλέον σε δύο παράλληλα επίπεδα: στο πεδίο της Κριμαίας, όπου η Ουκρανία επιχειρεί να αυξήσει το κόστος κατοχής, και στον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο, όπου η Ρωσία φέρεται να δοκιμάζει τα όρια της δυτικής άμυνας.
Και στις δύο περιπτώσεις, το κοινό στοιχείο είναι η σταδιακή φθορά — οικονομική, στρατιωτική και πολιτική — ενός πολέμου που επεκτείνεται πέρα από το κλασικό πεδίο μάχης.
Ουκρανία: Οι ελλείψεις στους Patriot αυξάνουν την πίεση
Η μαζική ρωσική πυραυλική επίθεση στο Κίεβο, μια από τις πιο φονικές ρωσικές επιθέσεις των τελευταίων εβδομάδων, αποκάλυψε τις αυξανόμενες αδυναμίες της Ουκρανία στην αντιμετώπιση βαλλιστικών πυραύλων, καθώς η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις σε αναχαιτιστικά βλήματα για τα αμερικανικά συστήματα Patriot με τον Ζελένσκι να επιδιώκει νέα στρατιωτική στήριξη από τους συμμάχους στη σύνοδο κορυφήε του ΝΑΤΟ .
Σύμφωνα με τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τουλάχιστον 22 άνθρωποι σκοτώθηκαν και περίπου 100 τραυματίστηκαν από τις νυχτερινές επιθέσεις στο Κίεβο, ενώ ακόμη τρεις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην ευρύτερη περιοχή της πρωτεύουσας.
Η ουκρανική Πολεμική Αεροπορία ανακοίνωσε ότι δεν κατάφερε να καταρρίψει κανέναν από τους 23 βαλλιστικούς πυραύλους Iskander-M ούτε τους υπερηχητικούς πυραύλους Zircon και Oniks που εκτόξευσε η Ρωσία, αν και είχε καλύτερες επιδόσεις απέναντι στους πυραύλους cruise.
Ο εκπρόσωπος της ουκρανικής Αεροπορίας, Γιούρι Ιγκνάτ, δήλωσε ότι η Ρωσία εκμεταλλεύεται την παγκόσμια έλλειψη πυραύλων PAC-2 και PAC-3, εντείνοντας τις βαλλιστικές επιθέσεις.
Η σύνοδος του ΝΑΤΟ και οι προσδοκίες του Κιέβου
Ο Ζελένσκι έθεσε εκ νέου το ζήτημα της ενίσχυσης της ουκρανικής αεράμυνας στη συνάντησή του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.
Ο Ουκρανός πρόεδρος υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ και η Ευρώπη διαθέτουν τα μέσα για να ενισχύσουν την αεράμυνα της χώρας, τονίζοντας ότι η ανεπαρκής προμήθεια αναχαιτιστικών πυραύλων επιτρέπει στη Ρωσία να συνεχίζει τις επιθέσεις κατά αστικών περιοχών.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιδιώκουν την επανεκκίνηση των ειρηνευτικών συνομιλιών μεταξύ Μόσχας και Κιέβου, οι οποίες παραμένουν σε αδιέξοδο, ενώ ο πόλεμος έχει πλέον εισέλθει στο πέμπτο έτος του.
Αντιαεροπορικό σύστημα Patriot © Robert Ghement
Ο Πούτιν μπροστά στο δίλημμα της κλιμάκωσης
Η εντεινόμενη αποτελεσματικότητα των ουκρανικών drones μεγάλου βεληνεκούς αλλάζει σταδιακά τις ισορροπίες του πολέμου, προκαλώντας σοβαρά πλήγματα στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές και τη μεγαλύτερη κρίση καυσίμων που έχει αντιμετωπίσει η Ρωσία εδώ και δεκαετίες. Η εξέλιξη αυτή έχει ενισχύσει την εκτίμηση σε ορισμένες δυτικές πρωτεύουσες ότι η στρατηγική δυναμική της σύγκρουσης μεταβάλλεται υπέρ της Ουκρανίας, χωρίς ωστόσο να σημαίνει ότι το Κρεμλίνο βρίσκεται κοντά στην αποδοχή μιας ήττας.
Στη Δύση διαμορφώνονται δύο βασικές σχολές σκέψης. Η πρώτη θεωρεί ότι ένας πιεσμένος Βλαντίμιρ Πούτιν είναι πιθανό να επιδιώξει επικίνδυνη κλιμάκωση προκειμένου να ανακτήσει την πρωτοβουλία. Η δεύτερη εκτιμά ότι τα περιθώρια στρατιωτικής κλιμάκωσης της Μόσχας είναι πλέον περιορισμένα και ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι οι δυτικές κυβερνήσεις να υπερεκτιμήσουν τις ρωσικές απειλές, ασκώντας τελικά πιέσεις στο Κίεβο για συμβιβασμό.
Οι επιλογές της Ρωσίας διακρίνονται σε τέσσερις άξονες: εντατικοποίηση των συμβατικών επιχειρήσεων στην Ουκρανία, χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων, άμεση πρόκληση απέναντι στο ΝΑΤΟ ή κλιμάκωση του υβριδικού πολέμου μέσω κυβερνοεπιθέσεων, δολιοφθορών και επιχειρήσεων κατά κρίσιμων δυτικών υποδομών.
Οι επιλογές της Μόσχας και οι φόβοι της Δύσης
Παρά τις προσδοκίες για νέα ρωσική θερινή επίθεση, δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι οι απώλειες των ρωσικών δυνάμεων υπερβαίνουν πλέον την ικανότητα αναπλήρωσής τους, περιορίζοντας τις επιχειρησιακές δυνατότητες της Μόσχας. Η γενική επιστράτευση παραμένει πολιτικά επικίνδυνη για το Κρεμλίνο, ενώ οι επιθέσεις κατά ουκρανικών πόλεων, αν και καταστροφικές για τον άμαχο πληθυσμό, δύσκολα μεταβάλλουν τη στρατηγική εικόνα του πολέμου.
Αντίστοιχα, το ενδεχόμενο χρήσης πυρηνικών όπλων αξιολογείται σήμερα ως λιγότερο πιθανό. Δυτικοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι η Κίνα έχει αποθαρρύνει τη Μόσχα από μια τέτοια επιλογή, ενώ το Κρεμλίνο γνωρίζει ότι μια πυρηνική κλιμάκωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση εμπλοκή της Δύσης. Παράλληλα, οι επανειλημμένες πυρηνικές απειλές της Ρωσίας έχουν χάσει σημαντικό μέρος της αποτρεπτικής τους αξιοπιστίας.
Ανησυχία προκαλεί και το ενδεχόμενο περιορισμένων ρωσικών προκλήσεων στις χώρες της Βαλτικής ή στην Πολωνία, με στόχο τη δοκιμή της συνοχής του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, μια άμεση στρατιωτική σύγκρουση με τη Συμμαχία θεωρείται εξαιρετικά υψηλού ρίσκου, καθώς θα απαιτούσε μεταφορά δυνάμεων από το ουκρανικό μέτωπο και θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Το πιθανότερο σενάριο παραμένει η ενίσχυση του υβριδικού πολέμου, μέσω κυβερνοεπιθέσεων, δολιοφθορών και επιχειρήσεων εναντίον κρίσιμων υποδομών. Παρότι η Μόσχα διαθέτει τέτοιες δυνατότητες, γνωρίζει ότι η Δύση μπορεί να απαντήσει συμμετρικά, αυξάνοντας το κόστος μιας τέτοιας επιλογής.
Το συμπέρασμα πολλών δυτικών αναλυτών είναι ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν εξακολουθεί να διαθέτει μέσα κλιμάκωσης, αλλά καμία από τις διαθέσιμες επιλογές δεν εγγυάται στρατηγικό πλεονέκτημα. Γι’ αυτό η Ουκρανία και οι δυτικοί σύμμαχοί της προετοιμάζονται για μια περίοδο αυξημένης έντασης, εκτιμώντας ότι η διατήρηση της πίεσης προς τη Μόσχα θα μπορούσε να δημιουργήσει, έως το τέλος του έτους, τις προϋποθέσεις για μια πιο ρεαλιστική διαπραγμάτευση σχετικά με τον τερματισμό του πολέμου.
