Αξιοσημείωτη εμπιστοσύνη στις προοπτικές του κλάδου δείχνουν κορυφαία στελέχη της ναυτιλίας, καθώς οι παγκόσμιες αναταράξεις αναδιαμορφώνουν το διεθνές εμπόριο, σύμφωνα με νέα έρευνα της ελληνικής εταιρείας Kapa Research. Ειδικότερα, συνεντεύξεις από 314 ηγετικά στελέχη της ναυτιλιακής βιομηχανίας καταγράφουν τις απόψεις τους για τα σημαντικότερα ζητήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι εταιρείες.
Στην έρευνα συμμετείχαν στελέχη ναυτιλιακών εταιρειών και ανώτατα διοικητικά στελέχη (C-suite executives) στο πλαίσιο της έκθεσης Global Shipping Outlook 2026.
Το 37% των ερωτηθέντων έχει την έδρα του στην Ελλάδα, ενώ σχεδόν το ένα τέταρτο είναι διευθύνοντες σύμβουλοι ή γενικοί διευθυντές.
Οι εταιρείες bulk carriers αποτελούσαν το 56% των συμμετοχών, ενώ οι εταιρείες δεξαμενόπλοιων το 38%.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Kapa Αλέξης Ρουτζούνης δήλωσε: «Τρεις καθοριστικές δυνάμεις της εποχής μας συναντώνται στη ναυτιλία: η οικονομική παγκοσμιοποίηση, η κλιματική αλλαγή και η τεχνολογική επιτάχυνση. Αυτή η σύγκλιση έχει ενισχύσει σημαντικά τη στρατηγική σημασία της ναυτιλίας τα τελευταία χρόνια».
Παρότι δραστηριοποιούνται σε τόσο ασταθές περιβάλλον, οι ναυτιλιακές εταιρείες εμφανίζουν έναν βαθμό αισιοδοξίας που σπάνια συναντάται σε άλλους κλάδους, εκτιμά.
Αντί για απαισιοδοξία, οι συμμετέχοντες στέλνουν ένα μήνυμα εμπιστοσύνης ότι η παγκόσμια οικονομία — και ο κόσμος μαζί της — μπορεί να απορροφήσει τις αντιξοότητες και να συνεχίσει να προχωρά, δήλωσε ο Ρουτζούνης.
«Αυτή η οπτική ξεχωρίζει τη ναυτιλία ως ιστορικό κλάδο που καθοδηγείται από μια μπαρουτοκαπνισμένη και αποφασιστική ηγεσία, ικανή να πλοηγείται μέσα σε όσα δεν μπορούν να προβλεφθούν», πρόσθεσε.
Γεωπολιτικές κρίσεις και νέες ευκαιρίες
Όπως ήταν αναμενόμενο, περίπου τα τρία τέταρτα των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι θεωρούν τις γεωπολιτικές κρίσεις στην Ουκρανία, την Ερυθρά Θάλασσα και τη Μέση Ανατολή ως τα σοβαρότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η παγκόσμια ναυτιλία.
Όπως το έθεσαν οι συμμετέχοντες στην έρευνα: «Η αστάθεια είναι πλέον το νέο επιχειρησιακό μας περιβάλλον».
Ο κλάδος, που μεταφέρει τα τέσσερα πέμπτα του παγκόσμιου εμπορίου υποδεικνύει, ανεξάρτητα από την περιοχή και το μέγεθος του στόλου, ότι πλέον η πολιτική — και όχι οι αγορές ή η τεχνολογία — αποτελεί τον βασικό περιορισμό στο θαλάσσιο εμπόριο, σύμφωνα με τον Ρουτζούνη.
Κι όμως, ενώ η συμβατική άποψη υποστηρίζει ότι οι ομαλές και ειρηνικές συνθήκες ευνοούν τις επιχειρήσεις, η ναυτιλία φαίνεται να επωφελείται από τις τριβές και τις εντάσεις του διεθνούς συστήματος, πρόσθεσε.
Συνολικά, 40% των ερωτηθέντων πιστεύουν ότι η κρίση στα Στενά του Ορμούζ δημιουργεί ευκαιρίες για την εταιρεία τους.
Ωστόσο, περίπου το ένα τρίτο δηλώνει ότι η κρίση δεν έχει καμία επίδραση.
Η σοβαρότερη κρίση των τελευταίων 50 ετών
Οι απόψεις διίστανται σχεδόν απόλυτα όσον αφορά το εάν πρόκειται για τη σοβαρότερη κρίση που έχει αντιμετωπίσει η ναυτιλία τα τελευταία 50 χρόνια.
Το 48% των ερωτηθέντων απάντησε «ναι», σε μια περίοδο που περιλαμβάνει τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970, τον Πόλεμο των Δεξαμενόπλοιων, την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και την πανδημία Covid-19.
Ωστόσο, μια οριακή πλειοψηφία αντιμετωπίζει την τρέχουσα κατάσταση ως ακόμη έναν κύκλο που πρέπει να ξεπεραστεί.
Παρά το χάος, το 70% των στελεχών της ναυτιλίας πιστεύει ότι η κατάσταση της παγκόσμιας ναυτιλίας έχει βελτιωθεί τα τελευταία πέντε χρόνια.
Και το 94% δηλώνει αισιόδοξο για την πορεία της δικής του εταιρείας τα επόμενα χρόνια.
«Εκεί όπου η κοινή γνώμη βλέπει κρίση, η ναυτιλία βλέπει μια αγορά», σημειώνει η Kapa.
Μεταξύ των μεγαλύτερων στόλων άνω του 1 εκατ. dwt, το ποσοστό όσων θεωρούν ότι η κρίση του Ορμούζ δημιουργεί ευκαιρίες αυξάνεται στο 47%.
Η έρευνα διαπίστωσε ότι οι ανησυχίες για την παγκόσμια αστάθεια, σε συνδυασμό με τη βαθιά πίστη στις δυνατότητες του ίδιου του κλάδου να ξεπερνά τις κρίσεις, διαμορφώνουν τη σημερινή ψυχολογία της ναυτιλίας.
«Ιστορικά, αυτός ο συνδυασμός συστημικού φόβου και εταιρικής εμπιστοσύνης έχει προηγηθεί των πιο τολμηρών κινήσεων της ναυτιλίας — παραγγελίες πλοίων μέσα στην αβεβαιότητα, αγορές εν μέσω κρίσεων», πρόσθεσε η Kapa.
«Παράλληλα, στέλνει στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής το μήνυμα ότι η ναυτιλία θα προσαρμοστεί γύρω από τα σημεία συμφόρησης της κίνησης των πλοίων ταχύτερα απ’ όσο αναμένουν οι ρυθμιστικές αρχές ή η διπλωματία».
Κινητήριος μοχλός της παγκόσμιας ναυτιλίας η Κίνα
Η εταιρεία σημειώνει ότι οι κυβερνήσεις, οι μεγάλες επιχειρήσεις και οι διεθνείς οργανισμοί μπορούν να αντλήσουν σημαντικά διδάγματα από την ανθεκτικότητα του κλάδου και έχουν σοβαρούς λόγους να λαμβάνουν υπόψη την πορεία του όταν χαράσσουν τις δικές τους στρατηγικές.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στην κορύφωση της κρίσης του Ορμούζ, προσφέροντας μια «ζωντανή» καταγραφή του τρόπου με τον οποίο η ηγεσία του κλάδου σκέφτεται και λειτουργεί υπό πίεση.
Συνολικά, 76% των ερωτηθέντων αναγνώρισαν χωρίς δισταγμό την Ασία ως τον βασικό κινητήριο μοχλό της παγκόσμιας ναυτιλίας, αμφισβητώντας την παραδοσιακή δυτική ηγεμονία που είχε ως επίκεντρο τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι ερωτηθέντες θεωρούν την Κίνα ως την κυρίαρχη δύναμη της Ανατολής, χάρη στην οικονομική, βιομηχανική και ναυπηγική της ισχύ, καθώς και στον ιδιαίτερα ανταγωνιστικό εμπορικό της στόλο. Παράλληλα, η Ινδία και τα αραβικά κράτη παραμένουν αδιαμφισβήτητοι σημαντικοί παίκτες στην περιοχή.
Τα ευρήματα αυτά αντανακλούν την αμφίθυμη στάση της Δύσης απέναντι στην Κίνα.
Συνολικά, παρατηρείται εμφανής απόσταση μεταξύ της αντικειμενικής γεωπολιτικής ισχύος της Δύσης και της υποκειμενικής αξιολόγησής της από τους ηγέτες της ναυτιλιακής βιομηχανίας.
Μέσα στο σημερινό κλίμα παγκόσμιας σύγκρουσης, οι ερωτηθέντες ενδέχεται να υποτιμούν τη διαχρονική διαρθρωτική ισχύ και το γεωπολιτικό βάρος της Δύσης, εκτιμά η Kapa.
«Ωστόσο, τα δεδομένα καταγράφουν μια σαφή ψυχολογική μετατόπιση του κλάδου υπέρ της Κίνας, στη διαρκή “μάχη των εντυπώσεων”», πρόσθεσε.
Η ναυτιλιακή βιομηχανία της Κίνας έχει καταστεί βασικός πυλώνας του παγκόσμιου εμπορίου, σημειώνει η εταιρεία.
Όπως το έθεσαν ορισμένοι συμμετέχοντες στην έρευνα: «Είναι η ταχύτητα, η οργάνωση και η αίσθηση ότι το μέλλον δημιουργείται εκεί».
Ειδικότερα, το 69% των ερωτηθέντων θεωρεί την Κίνα ως την κορυφαία ναυπηγική χώρα. Το 62% θεωρεί ότι διαθέτει τον πιο ανταγωνιστικό εμπορικό στόλο. Το 72% θεωρεί ότι έχει το μεγαλύτερο οικονομικό βάρος στην παγκόσμια ναυτιλία.
Ο ρόλος της Κίνας θεωρείται σημαντικός για την ενίσχυση της παγκόσμιας ναυτιλίας από το συντριπτικό 96% των ερωτηθέντων, ποσοστό αρκετά υψηλότερο από εκείνο της ΕΕ (79%) και των ΗΠΑ (73%).
Επιπλέον, η Κίνα και η Ελλάδα διατηρούν ξεκάθαρο προβάδισμα όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα στον ναυτιλιακό τομέα, αφήνοντας πίσω τους άλλες παραδοσιακές ναυτιλιακές χώρες.
Ωστόσο, οι αντιλήψεις για το επίπεδο τεχνογνωσίας και διοίκησης παρουσιάζουν έντονη διαφοροποίηση.
Μόλις το 17% εμπιστεύεται την κινεζική τεχνογνωσία, ενώ η ελληνική ναυτιλιακή τεχνογνωσία θεωρείται η καλύτερη στον κόσμο από το 42% των ερωτηθέντων — περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη χώρα.
Ο αγαπημένος ηγέτης – Στα τάρταρα ο Τραμπ
Τα στελέχη αξιολόγησαν τους παγκόσμιους ηγέτες με βάση την επίδρασή τους στη ναυτιλία.
Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ συγκέντρωσε ποσοστό θετικής αξιολόγησης 63%, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ μόλις 21%.
Η Kapa υποστήριξε ότι αυτή η διαφορά θα πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα της κρίσης του Ορμούζ, η οποία έχει προκαλέσει ένα κύμα αμφιβολιών σχετικά με τον Tραμπ — με εξαίρεση τις αμερικανικές ναυτιλιακές εταιρείες, όπου απολαμβάνει την υποστήριξη άνω του 50% των ερωτηθέντων.
Η Kapa καταλήγει: «Το παράδοξο είναι δύσκολο να αγνοηθεί. Ένας αυταρχικός ηγέτης θεωρείται πηγή σταθερότητας για τον μακροπρόθεσμο επιχειρηματικό σχεδιασμό, ενώ ο παραδοσιακός ηγέτης του ελεύθερου κόσμου αντιμετωπίζεται ως απρόβλεπτη πηγή δασμών και προστατευτικών πολιτικών».
