Σε ένα περιβάλλον όπου η αβεβαιότητα και η γεωπολιτική ρευστότητα επαναπροσδιορίζουν διαρκώς τις παγκόσμιες ισορροπίες, οργανισμοί με μακροπρόθεσμο προσανατολισμό και ισχυρή διεθνή παρουσία μπορούν να λειτουργήσουν ως παράγοντες σταθερότητας, ανθεκτικότητας και βιώσιμης ανάπτυξης. Η επένδυση στην παραγωγή και τη μεταποίηση αποτελεί κρίσιμο μοχλό προόδου για την Ευρώπη, η οποία διαχρονικά στηρίζεται στην ελεύθερη οικονομία, την ανταγωνιστικότητα και την εξωστρέφεια.
Η Ελλάδα, μετά από μια δύσκολη περίοδο, βρίσκεται πλέον σε σταθερή τροχιά προόδου και ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητάς της. Ένα πιο προβλέψιμο φορολογικό και ρυθμιστικό περιβάλλον δημιουργεί προϋποθέσεις ανάπτυξης και ενισχύει την επενδυτική αξιοπιστία. Η χώρα μας εφαρμόζει, σε πολλαπλά επίπεδα, ισορροπημένες πολιτικές που βασίζονται στην εμπειρική πραγματικότητα και τα επιστημονικά δεδομένα. Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη, παρά τις μεγάλες δυνατότητές της, σε ορισμένες περιπτώσεις αυτοπαγιδεύεται. Αυτό αντανακλάται και στη συζήτηση για την αναθεώρηση της Οδηγίας Φορολογίας Καπνικών (Tobacco Excise Directive). Όταν η υπερβολική φορολόγηση και η υπέρμετρη ρύθμιση λειτουργούν χωρίς ισορροπία και πρακτική αξιολόγηση των συνεπειών τους, το αποτέλεσμα συχνά είναι αντίθετο από το επιδιωκόμενο. Η γιγάντωση του παράνομου εμπορίου, η τεράστια απώλεια δημόσιων εσόδων, τα μαζικά λουκέτα μικρών σημείων λιανικής, η αναστολή επενδύσεων, η απώλεια θέσεων εργασίας συνιστούν κινδύνους που έχουν διεθνώς καταγραφεί. Ταυτόχρονα, το παράνομο εμπόριο συνεπάγεται διακίνηση προϊόντων χωρίς έλεγχο, στα χέρια οποιουδήποτε, ακόμη και σε ανηλίκους, γεγονός που θα πρέπει να ληφθεί από την Πολιτεία σοβαρά υπόψη.
Σε χώρες με υπερβολική φορολογία, εντός ή εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων, η παράνομη αγορά φθάνει έως και το μισό της συνολικής. Η άλλοτε ιδέα ότι η «απαγόρευση» είναι η πλέον αποτελεσματική πρόληψη, κατέρρευσε. Η θεώρηση ότι οι ενήλικες καταναλωτές αδυνατούν να επιλέξουν, έχοντας γνώση των δεδομένων και ότι χρειάζονται «περιορισμούς», φορολογίας ή ρύθμισης, έχει απορριφθεί στον πραγματικό κόσμο. Κι όμως, επανέρχεται, στην Ευρώπη. Με όλους «χαμένους», αλλά έναν κερδισμένο: τα δίκτυα παρανομίας, που θρέφονται από ακριβώς τέτοιες πολιτικές, οι οποίες τους προσφέρουν χρυσές ευκαιρίες ανάπτυξης. Ο κλάδος των προϊόντων καπνού και νικοτίνης κινείται με δυναμισμό. Εξελίσσεται και μετασχηματίζεται. Όπως συμβαίνει σε πλήθος άλλων τομέων, για παράδειγμα στην ενέργεια ή τις τηλεπικοινωνίες. Συμβατικά προϊόντα υψηλής ποιότητας που έχουν εδραιωθεί στις προτιμήσεις των ενήλικων καταναλωτών, συνυπάρχουν με νέα καινοτόμα που ανταποκρίνονται στα νέα πρότυπα, τις τάσεις της εποχής και τις καταναλωτικές δυναμικές. Όλα μαζί συνθέτουν ένα πλουραλιστικό περιβάλλον πολλαπλών επιλογών, που διατίθενται για υπεύθυνη κατανάλωση.
Στην Ελλάδα η συνεισφορά του κλάδου είναι πολύ σημαντική. Ο καπνός έχει αποτελέσει μέρος της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης της χώρας. Έχει συμβάλει στη συγκρότηση τοπικών ταυτοτήτων και έχει πολιτιστικά συνδιαμορφώσει τις κατά τόπους κοινότητες. Σήμερα τροφοδοτεί το ΑΕΠ, την απασχόληση, το εισόδημα και τα δημόσια έσοδα.
Η JTI στην Ελλάδα συνεισφέρει περίπου το 1% των συνολικών δημοσίων εσόδων κατ’ έτος και το 25% του ΕΦΚ καπνικών. Αναλαμβάνοντας το πέρασμα της ΣΕΚΑΠ στο μέλλον, το 2018 έκανε την ιστορική μονάδα μέλος της οικογένειας της JTI. Έκτοτε, έχουν επενδυθεί περισσότερα από 47 εκατομμύρια δολάρια στον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμισή του, με αποτέλεσμα να στέκεται ως σημείο αναφοράς για την παραγωγική αριστεία στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Παράλληλα αποτελεί πυλώνα βιώσιμης ανάπτυξης και ανθεκτικότητας για την ακριτική αυτή περιοχή, εξάγοντας το 74% της παραγωγής του σε οκτώ μεγάλες ευρωπαϊκές αγορές και στηρίζοντας χιλιάδες οικογένειες Ελλήνων καπνοκαλλιεργητών.
Η ελληνική κυβέρνηση κινήθηκε αρχικώς στο θέμα της αναθεώρησης της Οδηγίας για τη Φορολογία Καπνικών, προσεγγίζοντάς τη με πραγματισμό και εξισορροπητική διάθεση, όπως διατυπώθηκε στην πρώτη δημόσια παρέμβαση του Υπουργού Οικονομικών κ. Πιερρακάκη στο σχετικό Ecofin του Νοεμβρίου 2025. Στο ίδιο πνεύμα, η χώρα καλείται να συνεχίσει, μέσω και των αρμόδιων υπηρεσιών της στα ευρωπαϊκά όργανα, να συμβάλλει ενεργά και με πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση της σχετικής ευρωπαϊκής συζήτησης, υποστηρίζοντας την ανάγκη μίας πιο ισορροπημένης προσέγγισης για τα παραδοσιακά καπνικά προϊόντα και καταθέτοντας τεκμηριωμένες προτάσεις αναφορικά με το πλαίσιο των φορολογικών συντελεστών.
Η ελληνική εμπειρία κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης οφείλει να είναι διδακτική. Οι διαδοχικές και υπέρογκες αυξήσεις στη φορολογία, οδήγησαν σε εκτόξευση το παράνομο εμπόριο καπνικών από αμελητέα ποσοστά κοντά στο 30%, δηλαδή στο 1/3 της συνολικής κατανάλωσης. Από κοινού με την Πολιτεία, τα τελευταία χρόνια, έχουμε καταφέρει να τιθασεύσουμε το πρόβλημα και να βρίσκεται σήμερα στα ιστορικά χαμηλά της τελευταίας δεκαετίας.
Επανάληψη λαθών θα οδηγήσει σε επανάληψη συνεπειών. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα μπορεί και είναι κρίσιμο να αποτελέσει παράδειγμα ισορροπημένης και αποτελεσματικής προσέγγισης εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
