Με απόφαση του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου κατέπεσε ο πολυδιαφημισμένος διαγωνισμός δημιουργίας δικτύου καμερών ελέγχου της κυκλοφορίας. Το έργο με τίτλο «Ενιαίο Εθνικό Σύστημα Ψηφιακής Καταγραφής & Διαχείρισης Ελέγχων & Προστίμων Τροχαίας – Ελληνικής Αστυνομίας» και προϋπολογισμό περίπου 90 εκατ. ευρώ, ματαιώθηκε την περασμένη Πέμπτη, αφού πριν ακόμη υποβληθούν οι προσφορές, οι όροι του διαγωνισμού δέχθηκαν τουλάχιστον τρεις προσφυγές.
Ο διαγωνισμός του έργου «Ενιαίο Εθνικό Σύστημα Ψηφιακής Καταγραφής & Διαχείρισης Ελέγχων & Προστίμων Τροχαίας – Ελληνικής Αστυνομίας» προκηρύχθηκε αμέσως μετά το Πάσχα (30.04.2026), με αρχικό προϋπολογισμό 35,5 εκατ. ευρώ (44,05 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ) και διάρκεια 6 έτη. Ωστόσο περιέλαβε δικαίωμα προαίρεσης για επαύξηση του αντικειμένου του διαγωνισμού κατά 100%, δηλαδή συνολικά στα 88,1 εκατ. ευρώ, με επέκταση του χρόνου παροχής υπηρεσιών για επιπλέον 6 έτη.
Οι προσφορές ορίσθηκε να υποβληθούν 9 Ιουνίου 2026. Πριν ακόμη γίνει όμως η υποβολή των προσφορών, τουλάχιστον τρεις ενδιαφερόμενοι προσέφυγαν στην ΕΑΔΗΣΥ καθώς η διακήρυξη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί μνημείο κακοδιοίκησης, αν όχι και διαφθοράς, καθώς οι προδιαγραφές περιλαμβάνουν φωτογραφικούς, ασαφείς και αντιφατικούς όρους.
Οι «φωτογραφικές»… κάμερες
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι όροι της διακήρυξης του έργου προδιαγράφουν ακόμη το βάρος και την κατανάλωση ενέργειας φωτογραφίζοντας συγκεκριμένο προμηθευτή. Σύμφωνα με προσφυγή μιας εταιρείας στην ΕΑΔΗΣΥ, «για τις συσκευές (καμερών) 4 λωρίδων τίθεται όριο βάρους έως 4 kg και κατανάλωσης έως 35 W, ενώ για τις συσκευές 2 λωρίδων τίθεται όριο βάρους έως 3 kg και κατανάλωσης έως 25 W. Η διακήρυξη, όμως, δεν εξηγεί ποιος τεχνικός λόγος επιβάλλει αυτές τις συγκεκριμένες τιμές».
Και συνεχίζει: «Σε ένα σύστημα υπαίθριας εγκατάστασης σε ιστό, το ουσιώδες δεν είναι να έχει η κάμερα συγκεκριμένο βάρος ή συγκεκριμένη κατανάλωση που συμπίπτει με εμπορικά χαρακτηριστικά συγκεκριμένων μοντέλων. Το ουσιώδες είναι το σύστημα στήριξης να είναι στατικά επαρκές, να αντέχει στις προβλεπόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες, να λειτουργεί με ασφάλεια και να καλύπτει αξιόπιστα το πεδίο ελέγχου».
Η εταιρεία δεν περιορίζεται σε διαπιστώσεις, αλλά αναφέρει ότι οι όροι αυτοί προδιαγράφουν τις κάμερες τύπου «QCAM7» και «QCAM5» της γαλλικής εταιρείας MACQ.
Αλλά δεν είναι μόνον αυτό. Όπως αναφέρει σε άλλο σημείο της προσφυγής, «το αντικείμενο της συγκεκριμένης σύμβασης αφορά την καταγραφή τριών βασικών παραβάσεων: παραβίαση ερυθρού σηματοδότη, κατάληψη λεωφορειολωρίδας και υπέρβαση ορίου ταχύτητας. Οι προδιαγραφές, όμως, εισάγουν πρόσθετα χαρακτηριστικά που φαίνεται να αντιστοιχούν σε εμπορικά φυλλάδια προηγμένων ANPR / traffic analytics καμερών, συγκεκριμένης και μοναδικής εταιρείας με την επωνυμία MACQ».
Προσθέτει ακόμη ότι «η πρόβλεψη στους πίνακες συμμόρφωσης παράρτημα ΙΙ Α/Α 33, για ανίχνευση παραβάσεων χρήσης κινητού τηλεφώνου και μη χρήσης ζώνης ασφαλείας, οι οποίες ζητούνται επιπρόσθετα πρωτίστως δεν αποτελούν τον πυρήνα του αντικειμένου, όπως αυτό περιγράφεται στη Διακήρυξη. Πρόκειται για πρόσθετη λειτουργία ασχέτως εάν τίθεται ως υποχρεωτική με την ένδειξη «ΝΑΙ», που μπορεί όμως να αποκλείσει προϊόντα (κάμερες) ικανά να καταγράφουν τις τρεις ζητούμενες παραβάσεις, αλλά μη εξοπλισμένα με αυτή την ειδική δυνατότητα, ενώ βαθμολογείται επιπλέον ως κριτήριο ανάθεσης 1.2. Η συγκεκριμένη απαίτηση όμως αντιστοιχεί σε ειδικό εμπορικό module της εταιρείας MACQ με τίτλο «Phone & Seatbelt Detection», το οποίο αφορά χρήση τεχνητής νοημοσύνης από ANPR κάμερες για ανίχνευση χρήσης κινητού και μη χρήσης ζώνης ασφαλείας».
Oι προδιαγραφές των χαλύβδινων στύλων
Μια άλλη εταιρεία, που επίσης προσφεύγει στην ΕΑΔΗΣΥ σχετικά με τους όρους της διακήρυξης του διαγωνισμού αναφέρει για τους στύλους που θα στηρίζουν τις κάμερες. «Η Διακήρυξη προδιαγράφει 1.000 γαλβανισμένους χαλύβδινους ιστούς για τις σταθερές συσκευές. Για τους ιστούς καθορίζει συγκεκριμένη γεωμετρία και υλικό: σταθερή κυκλική διατομή, διάμετρο Φ102 mm, πάχος 4 mm, συνολικό ύψος 6000 mm και χάλυβα S235JR κατά EN10025 / EN10219…»
«Η Διακήρυξη, επομένως, δεν περιορίζεται σε ποιοτικές ή λειτουργικές απαιτήσεις του ιστού, όπως γαλβάνισμα, αντοχή, στατική επάρκεια, ασφάλεια εγκατάστασης και συμμόρφωση με εφαρμοστέα πρότυπα. Αντιθέτως, προεπιλέγει συγκεκριμένη γεωμετρία, διάμετρο, ύψος, πάχος, βάρη και τρόπο στήριξης. Τα μεγέθη αυτά, όμως, δύνανται να προκύψουν μόνο μετά την επιλογή συγκεκριμένης κάμερας και την εκπόνηση μελέτης με δεδομένη την κάμερα. Συνοπτικά μπορεί να ειπωθεί ότι πρώτα επιλέγεται η κάμερα και μετά μελετάται ο ιστός βάσει των χαρακτηριστικών αυτής (π.χ. μεγέθους, βάρους κ.λπ.).»
«Η εισαγωγή τόσο λεπτομερών χαρακτηριστικών οδηγεί σε χρήση συγκεκριμένων καμερών και αναγκάζει τους διαγωνιζόμενους να προσφέρουν κάμερες βάσει ιστών και όχι το αντίστροφο, όπως θα έπρεπε, εφόσον το αντικείμενο του διαγωνισμού είναι οι κάμερες».
Μια άλλη εταιρεία στην προσφυγή της στην ΕΑΔΗΣΥ για το θέμα των στύλων αναφέρει ότι «αφού ούτως ή άλλως τίθενται για την ορθή στήριξη και ασφαλή στερέωση, προδιαγραφές ειδικών υλικών και μέσων και ειδικής κατασκευής με πολλαπλά χαλύβδινα μέρη και προδιαγραφές ασφαλούς στήριξης που υπερκαλύπτουν τα ζητούμενα (σημειωτέον ότι, όπως η αναθέτουσα δε δύναται να αμφισβητήσει, οι χαλύβδινοι ιστοί μπορούν να σηκώσουν βάρος δεκάδων κιλών μόνιμα και άρα, η απαίτηση για ειδικώς ως 4 κιλά [σ.σ. βάρος κάμερας] προκύπτει περαιτέρω αδικαιολόγητη), αλλά ιδίως και ειδικής προς τεκμηρίωση αντοχής στατικής μελέτης».
Μια άλλη φωτογραφική διάταξη του διαγωνισμού έχει να κάνει με την ζωντανή επίδειξη. Με βάση τους όρους της διακήρυξης, κάθε ενδιαφερόμενος θα πρέπει με γνωστοποίηση της αναθέτουσας αρχής να παρουσιάζει ζωντανά demo της λύσης μόλις 7-10 ημέρες πριν. Αν και κάτι τέτοιο (live demo) είναι πολύ δύσκολο να γίνει με μόλις 7-10 ημέρες ειδοποίηση, εν τούτοις η παρουσίαση μετρά στο 25% της βαθμολογίας. Επίσης όπως αναφέρει ο ενδιαφερόμενος δεν ορίζονται στην διακήρυξη τα αντικειμενικά κριτήρια αξιολόγησης της ζωντανής παρουσίασης.
Συγκεκριμένα όπως αναφέρει στην προσφυγή της στην ΕΑΔΗΣΥ «η ανωτέρω διαδικασία live επίδειξης περιγράφεται με ιδιαίτερα αόριστο τρόπο, χωρίς να προσδιορίζεται με σαφήνεια ο τρόπος με τον οποίο η Επιτροπή Αξιολόγησης θα συγκρίνει αντικειμενικά τις επιδείξεις των διαφορετικών οικονομικών φορέων, παρότι αναφέρεται ότι η επίδειξη αυτή φέρει ιδιαίτερα αυξημένη βαρύτητα, ήτοι ποσοστό 25% στη συνολική αξιολόγηση. Ειδικότερα, δεν καθορίζονται σαφή και αντικειμενικά κριτήρια βαθμολόγησης, η μεθοδολογία αξιολόγησης, τα επιμέρους στοιχεία που βαθμολογούνται ούτε ο τρόπος κατανομής της σχετικής βαθμολογίας, με αποτέλεσμα να παρέχεται ιδιαίτερα ευρεία διακριτική ευχέρεια στην Επιτροπή Αξιολόγησης».
Οι ασάφειες και οι αντιφάσεις
Υπάρχουν και άλλες φωτογραφικές διατάξεις ή άλλοι ασαφείς όροι που καθιστούν την διακήρυξη του έργου ύψους 88 εκατ. ευρώ μνημείο κακοδιοίκησης στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Για παράδειγμα ο διαγωνισμός προδιαγράφει την τοποθέτηση 1.000 καμερών αλλά δεν αναφέρει που θα τοποθετηθούν αυτές. Στην Αθήνα, στην Θεσσαλονίκη, στην Καρδίτσα ή στους Κήπους του Έβρου; Γιατί άλλο το κόστος τοποθέτησης των καμερών στην Αττική Οδό, και άλλο στην επικράτεια ή και στην παραμεθόριο.
Όπως αναφέρει εταιρεία στην προσφυγή της «η πλημμέλεια αυτή είναι ιδιαιτέρως σοβαρή, διότι ο γεωγραφικός προσδιορισμός των σημείων εγκατάστασης δεν αποτελεί δευτερεύουσα τεχνική λεπτομέρεια ή ζήτημα εκτελεστικής εξειδίκευσης, αλλά ουσιώδες στοιχείο του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου της σύμβασης, το οποίο όφειλε να είναι γνωστό εκ των προτέρων σε όλους τους διαγωνιζομένους».
Άλλη μια ασάφεια έχει να κάνει με το γεγονός ότι στο κείμενο της διακήρυξης εμφανίζονται εναλλαγές όρων, όπως κάμερες, συσκευές, σταθερές συσκευές, κινητές κάμερες και φορητές συσκευές. Οι όροι αυτοί δεν είναι τεχνικά ισοδύναμοι, καθώς μία σταθερή κάμερα σε ιστό, μία φορητή συσκευή και μία κινητή λύση έχουν διαφορετικές απαιτήσεις εγκατάστασης, λειτουργίας, συντήρησης, ασφάλειας και παραλαβής.
Επίσης ο διαγωνισμός περιέχει σωρεία αντιφάσεων. Ενδεικτικά αναφέρεται η αντίφαση των απαιτήσεων P-Focus / P-Iris με σταθερό φακό. Συγκεκριμένα στην διακήρυξη του διαγωνισμού οι όροι 36 και 79 του Πίνακα Συμμόρφωσης απαιτούν υποστήριξη λειτουργιών P-Focus και P-Iris των καμερών, οι οποίες εξ ορισμού προϋποθέτουν μηχανισμό μεταβολής εστίασης και διαφράγματος. Η απαίτηση αυτή – όπως αναφέρει εταιρεία που προσφεύγει στη ΕΑΔΗΣΥ -έρχεται σε τεχνική αντίφαση με τις Α/Α 35 και 78, οι οποίες αποδέχονται εγκατάσταση φακού σταθερής εστίασης. Κάμερα που φέρει φακό σταθερής εστίασης δεν μπορεί εξ ορισμού να υποστηρίζει P-Focus.
Τέλος μια άλλη αντίφαση έχει να κάνει με το ίδιο το βάρος των καμερών. Όπως αναφέρει εταιρεία στην ΕΑΔΗΣΥ, «ενώ η προδ. 40 Παραρτ. ΙΙ απαιτεί βάρος έως 4 κιλά («Βάρος της κάμερας <=4kg») για τις κάμερες, ο αντίστοιχος όρος κεφ. 3.1 παρ. 4 Παραρτ. Ι, σελ. 111 διακήρυξης ορίζει, όπως αναφέραμε βάρος ακριβώς 3,8 κιλά. Με συνέπεια το μεν Παράρτημα Ι να απαιτεί συγκεκριμένα 3,8 κιλά, το δε Παράρτ. ΙΙ να επιτρέπει κάθε βάρος μικρότερο ή μεγαλύτερο των 3,8 κιλών, με όριο έως και 4 κιλά».
Η ημι-παραχώρηση που γίνεται με δημόσια σύμβαση
Δύο όμως είναι οι πιο σημαντικοί που «έριξαν» το έργο στην ΕΑΔΗΣΥ:
- η έλλειψη αιτιολόγησης της μη υποδιαίρεσης της σύμβασης σε τμήματα σε συνδυασμό με την τεχνητή αύξηση των απαιτήσεων συμμετοχής και τον περιορισμό δυνατότητας υποβολής. προσφοράς και
- τη χρηματοδότηση της σύμβασης υλοποίησης και λειτουργίας του έργου εξ ολοκλήρου από τα πρόστιμα που θα βεβαιώνονται και θα εισπράττονται βάσει του άρθρου 107 του ν. 5209/2025
Αναφορικά με το πρώτο οι ενστάσεις των ενδιαφερομένων είναι πολλές. Μια εξ’ αυτών αναφέρει ότι καθώς το έργο χωρίζεται σε 500 κάμερες για δρόμους 4 λωρίδων και 500 κάμερες για δρόμους 2 λωρίδων, θα μπορούσε να σπάσει τουλάχιστον σε δύο τμήματα. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, «οι δύο κατηγορίες συσκευών εμφανίζουν διαφορετικές τεχνικές απαιτήσεις, διαφορετικά όρια βάρους και κατανάλωσης, διαφορετικές απαιτήσεις αισθητήρων, διαφορετικές απαιτήσεις μηχανικής προστασίας, διαφορετικές δυνατότητες ανίχνευσης και διαφορετικές επιμέρους λειτουργίες. Επομένως, η ίδια η Διακήρυξη αντιμετωπίζει τις δύο κατηγορίες ως διακριτά τεχνικά αντικείμενα. Υπό τα δεδομένα αυτά, η σύμβαση θα μπορούσε κατ’ ελάχιστον να υποδιαιρεθεί σε δύο τμήματα: ένα τμήμα για τις συσκευές έως 4 λωρίδων και ένα τμήμα για τις συσκευές έως 2 λωρίδων. Η υποδιαίρεση αυτή είναι τεχνικά ευχερής, διότι βασίζεται ακριβώς στη διάρθρωση που ήδη υιοθετεί η Διακήρυξη».
Άλλες διαιρέσεις του έργου θα ήταν π.χ. γεωγραφικές. Αξιοσημείωτο είναι ότι στα επιμέρους (αδιαίρετα) κομμάτια του έργου περιλαμβάνεται και η διαφήμισή του. Όπως σημειώνει ενδιαφερόμενος, «η αναθέτουσα αρχή, μέσω της μη υποδιαίρεσης της σύμβασης, εξαναγκάζει οικονομικούς φορείς που δραστηριοποιούνται στον τομέα τεχνολογικών υποδομών, hardware, λογισμικού και τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών να συνεργασθούν υποχρεωτικά με πιστοποιημένους παρόχους διαφημιστικών υπηρεσιών, προκειμένου και μόνο να καταστεί δυνατή η συμμετοχή τους στον διαγωνισμό».
Ίσως ο πιο σημαντικός λόγος ωστόσο που κατέπεσε το έργο, όπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς, είναι ότι το έργο θα χρηματοδοτηθεί από τα ίδια τα πρόστιμα που θα καταβάλλουν οι παραβάτες. Μάλιστα όπως αναφέρεται στη διακήρυξη, οι πληρωμές θα ξεκινήσουν από τον τρίτο έτος και μετά την ανάπτυξη του συστήματος και θα γίνονται μηνιαίως, με βάση την εγκεκριμένη μηνιαία έκθεση δαπανών, εφόσον τα διαθέσιμα έσοδα είναι επαρκή.
Αν τα διαθέσιμα έσοδα δεν επαρκούν, τότε αποπληρώνεται μόνο το ποσό που είναι διαθέσιμο. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει απόλυτα εγγυημένη μηνιαία εξόφληση του πλήρους ποσού της εγκεκριμένης δαπάνης.
Και σα να μην φτάνει αυτό, δεν προβλέπεται:
- σαφής προκαταβολή,
- κλασική πληρωμή ανά φάση με εξασφαλισμένη πίστωση,
- ο ανάδοχος μπορεί να έχει εκτελέσει/παραδώσει αντικείμενο αλλά να πληρωθεί τμηματικά, ανάλογα με την είσπραξη προστίμων,
- οι ανεξόφλητες δαπάνες μεταφέρονται σε επόμενους μήνες, και τέλος,
- παρόλο που το έργο μπορεί να φτάσει σε διάρκεια 12 έτη, δεν υπάρχει αναπροσαρμογή τιμής.
Η στάση του υπουργού
Με τα παραπάνω ορθώς ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου προχώρησε στην ακύρωση της «γονατο-γραφημένης» διακήρυξης του διαγωνισμού που θα είχε μεγάλες επιπτώσεις στη ζωή και την τσέπη των πολιτών. Σύμφωνα με την απόφαση του υπουργού η ματαίωση έγινε κατ’ αρ. 106 του Ν. 4412/2016… για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ’ αριθμ. πρωτ. 18545 ΕΞ 2026 21.05.2026 εισήγηση.
Η εισήγηση δεν δημοσιοποιείται, αλλά το άρθρο 106 του νόμου 4416, ορίζει ότι η ματαίωση μιας διαγωνιστικής διαδικασίας μπορεί να λάβει χώρα αν διαπιστωθούν σφάλματα ή παραλείψεις σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας ανάθεσης, η αναθέτουσα αρχή μπορεί, μετά από γνώμη του αρμοδίου οργάνου, να ακυρώσει μερικώς τη διαδικασία ή να αναμορφώσει ανάλογα το αποτέλεσμά της ή να αποφασίσει την επανάληψή της από το σημείο που εμφιλοχώρησε το σφάλμα ή η παράλειψη.
Σημειώνεται ότι η κάθε μία από τις τρεις εταιρείες που έκαναν τις προσφυγές στην ΕΑΔΗΣΥ κατέβαλε παράβολο 15.000 ευρώ έκαστη προκειμένου η αρχή να εξετάσει τις αιτιάσεις τους.
