Η Ελλάδα επενδύει δισεκατομμύρια ευρώ στην ψηφιακή της μετάβαση, φιλοδοξεί να αποκτήσει ρόλο στον ευρωπαϊκό χάρτη της τεχνητής νοημοσύνης, συμμετέχει σε έργα κβαντικών επικοινωνιών, προσελκύει data centers και αναπτύσσει νέες ψηφιακές υποδομές. Ωστόσο, πίσω από την εικόνα που δημιουργούν τα μεγάλα έργα, υπάρχει μια λιγότερο εντυπωσιακή πραγματικότητα: οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να υιοθετούν με αργούς ρυθμούς νέες τεχνολογίες, όπως η ΑΙ, ενώ οι δεξιότητες των πολιτών όχι μόνο δεν βελτιώνονται, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις υποχωρούν.
Οι παραπάνω διαπιστώσεις ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και περιλαμβάνονται στην έκθεση «Digital Decade 2026» και ειδικότερα στο report που αφορά τις επιδόσεις της Ελλάδας στον ψηφιακό τομέα. Αν και η ίδια η ΕΕ δεν έχει πολλούς λόγους να επαίρεται για τα ψηφιακά της επιτεύγματα, αφού υπολείπονται κατά πολύ των φιλόδοξων στόχων που έχει θέσει, η Ελλάδα σίγουρα παραμένει ουραγός σε μια σειρά από πεδία.
Ένα από τα ερωτήματα που προκύπτουν εύλογα από τα στοιχεία της Κομισιόν για την ψηφιακή πρόοδο της Ελλάδας είναι ποιοι τελικά απολαμβάνουν τα οφέλη από αυτή την digital ωρίμανση. Πρακτικά, όπως παρατήρησε στο powergame.gr στέλεχος από την αγορά: «ψηφιακές «λεωφόροι» χτίζονται, το ερώτημα είναι πόσοι τις χρησιμοποιούν».
Η απάντηση της έκθεσης είναι μάλλον απογοητευτική. Μόλις το 8,9% των ελληνικών επιχειρήσεων χρησιμοποιεί εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση φτάνει το 20%.
Ακόμη χειρότερα, η Ελλάδα όχι μόνο βρίσκεται χαμηλά, αλλά κινείται αντίθετα από την ευρωπαϊκή τάση. Η υιοθέτηση της ΑΙ στη χώρα εμφανίζεται μειωμένη σε σχέση με την προηγούμενη μέτρηση, τη στιγμή που η Ε.Ε. καταγράφει άλμα 48%.
Ψηφιακοί ουραγοί
Ανάλογη είναι η εικόνα και στο cloud. Μόλις το 21,3% των επιχειρήσεων αξιοποιεί υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ανέρχεται στο 46,7%. Στην ανάλυση δεδομένων η Ελλάδα βρίσκεται στο 31,5%, έναντι 39,9% στην Ευρώπη.
Ακόμη και αν συνυπολογιστούν μαζί οι τεχνολογίες ΑΙ, cloud και analytics, το ποσοστό των ελληνικών επιχειρήσεων που χρησιμοποιεί τουλάχιστον μία από αυτές φθάνει μόλις το 40,8%, όταν στην Ευρώπη το αντίστοιχο ποσοστό αγγίζει το 63,2%.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Το ποσοστό των ΜμΕ με βασικό επίπεδο ψηφιακής έντασης βρίσκεται στο 56%, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 71,4%. Ο στόχος της Ε.Ε. για το 2030 είναι 90%. Η Ελλάδα απέχει ακόμη 34 ποσοστιαίες μονάδες από τον στόχο.
Στον αντίποδα, η χώρα μας καταγράφει θετικές επιδόσεις σε άλλους τομείς όπως για παράδειγμα οι υποδομές. Για παράδειγμα, η Ελλάδα διαθέτει σήμερα κάλυψη οπτικών ινών έως το κτίριο (FTTP) 59,8%, έναντι 46,1% ένα χρόνο νωρίτερα. Πρόκειται για ετήσια αύξηση σχεδόν 30%, μία από τις ισχυρότερες επιδόσεις στην Ευρώπη. Παρά τη βελτίωση, όμως, η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται αρκετά πίσω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, που φθάνει το 74,1%. Πάντως, η κάλυψη 5G αγγίζει το 99,5% του πληθυσμού, υπερβαίνοντας μάλιστα τον μέσο όρο της Ε.Ε. που βρίσκεται στο 96,8%.
Μετεξεταστέοι σε ψηφιακά πεδία
Η Κομισιόν δεν κρύβει την ανησυχία της. Αναφέρει ότι η αργή πρόοδος των ΜμΕ περιορίζει τη συμβολή τους στην ανάπτυξη και στην ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, ενώ εντοπίζει προβλήματα απορροφητικότητας, ελλείψεις δεξιοτήτων και επίμονα διοικητικά εμπόδια.
Αν όμως οι επιχειρήσεις αποτελούν το πρώτο πρόβλημα, οι ψηφιακές δεξιότητες είναι ίσως το μεγαλύτερο. Η Ελλάδα είναι μία από τις λίγες χώρες όπου η εικόνα επιδεινώνεται. Μόλις το 51% των πολιτών ηλικίας 16 έως 74 ετών διαθέτει βασικές ψηφιακές δεξιότητες. Ο μέσος όρος της Ε.Ε. βρίσκεται στο 60,4%. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι το ποσοστό μειώθηκε κατά 1,4%, ενώ η Ευρώπη στο ίδιο διάστημα κατέγραψε αύξηση 4,3%.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτηρίζει την τάση αυτή «ιδιαίτερα ανησυχητική». Όπως σημειώνει, η συντριπτική πλειονότητα των νέων διαθέτει βασικές ψηφιακές δεξιότητες, όμως το πρόβλημα εντοπίζεται στις μεγαλύτερες ηλικίες, όπου παρατηρείται σημαντική υποχώρηση. Ενδεικτικό είναι ότι στα άτομα με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο μόλις το 22,6% διαθέτει βασικές ψηφιακές δεξιότητες.
Δυσεύρετα τα στελέχη ΤΠΕ
Την ίδια ώρα, οι ειδικοί ΤΠΕ παραμένουν δυσεύρετοι. Παρά τις νέες πανεπιστημιακές κατευθύνσεις, τα προγράμματα επανεκπαίδευσης και τις πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη ταλέντου, οι επαγγελματίες ΤΠΕ αντιστοιχούν μόλις στο 2,5% της συνολικής απασχόλησης. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στο 5%, δηλαδή διπλάσια επίπεδα. Ο στόχος της Ψηφιακής Δεκαετίας είναι περίπου 10%.
Κι όμως, την ίδια στιγμή -όπως επιβεβαιώνει η ίδια η έκθεση- η Ελλάδα δημιουργεί υποδομές που προϋποθέτουν ακριβώς αυτό το ανθρώπινο δυναμικό. Η χώρα προχωρά στη λειτουργία του AI Factory «Φάρος», έχει δημιουργήσει τέσσερις κόμβους για την τεχνητή νοημοσύνη, συμμετέχει σε έργα κβαντικών επικοινωνιών που συνδέουν τέσσερα κράτη-μέλη της Ε.Ε. και ίδρυσε το Ελληνικό Κέντρο Ικανοτήτων Μικροηλεκτρονικής. Παράλληλα, συμμετέχει στο EuroHPC, στο Chips Joint Undertaking και στο IPCEI για τις μικροηλεκτρονικές και τις τεχνολογίες επικοινωνιών.
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι αυτές οι επενδύσεις μπορούν να μετατρέψουν την Ελλάδα σε περιφερειακό κόμβο ψηφιακής καινοτομίας. Το ερώτημα, όμως, παραμένει αν η πραγματική οικονομία θα ακολουθήσει τον ίδιο ρυθμό.
Σαρώνει το ψηφιακό Δημόσιο
Εκεί, πάντως, που η χώρα συνεχίζει να καταγράφει αξιοσημείωτη πρόοδο είναι το ψηφιακό κράτος. Οι ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις αυξήθηκαν στο 86%, έναντι 78,6% προηγουμένως, ενώ οι υπηρεσίες προς τους πολίτες έφθασαν το 79,4%.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η εικόνα στην ψηφιακή υγεία. Η πρόσβαση σε ηλεκτρονικούς φακέλους υγείας εκτινάχθηκε από 73,8% σε 93,8%, ξεπερνώντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 86,5%, χάρη στον Εθνικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας και την εφαρμογή MyHealth.
Ταυτόχρονα, η Ελλάδα διαθέτει πλέον νέα στρατηγική κυβερνοασφάλειας, νέο πλαίσιο διακυβέρνησης δεδομένων και φιλοξενεί ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες όπως το IMPACTS-EDIC, ενώ το 22% του συνόλου των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, δηλαδή 7,8 δισ. ευρώ, κατευθύνεται σε δράσεις ψηφιακού μετασχηματισμού. Επιπλέον, άλλα 3,1 δισ. ευρώ από τα Ταμεία Συνοχής στηρίζουν την ίδια προσπάθεια.
