Στο πλαίσιο του 6ου Thessaloniki Metropolitan Summit που διοργάνωσε το powergame.gr σε συνεργασία με τον Economist, πραγματοποιήθηκε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για το ψηφιακό μέλλον της χώρας, την ανάπτυξη των Data Centers και τις προοπτικές της τεχνητής νοημοσύνης.
Στο πάνελ συμμετείχαν ο Γενικός Γραμματέας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημοσθένης Αναγνωστόπουλος, η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας Δέσποινα Παληαρούτα, ο Διοικητής της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής, η Διευθύνουσα Σύμβουλος της Microsoft (Ελλάδας, Κύπρου, Μάλτας, Αδριατικής) Γιάννα Ανδρονοπούλου, η Διευθύντρια Δημόσιας Πολιτικής της Meta για τη Νότια Ευρώπη Λάουρα Μπόνοντσίνι, καθώς και ο Εταίρος και Επικεφαλής Τεχνολογίας στις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες της PwC Ελλάδας Γιώργος Κολύδας.
Οι ομιλητές χαρτογράφησαν τη στρατηγική ευκαιρία της Ελλάδας να εξελιχθεί από απλό καταναλωτή σε διεθνή πάροχο υποδομών AI και τεχνολογικό κόμβο μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής. Παράλληλα, ανέλυσαν τις κρίσιμες προκλήσεις που συνοδεύουν αυτή τη μετάβαση, εστιάζοντας στην ενεργειακή επάρκεια, την αδιάλειπτη ηλεκτροδότηση και την αποθήκευση ενέργειας, τη χωροθέτηση και την προστασία των καταναλωτών από πιθανές αυξήσεις τιμών, καθώς και την αδιαπραγμάτευτη ανάγκη για κυβερνοασφάλεια και προστασία δεδομένων.
Τέλος, αναδείχθηκε η σημασία της οργανωτικής ετοιμότητας, του εγχώριου ταλέντου, της ανάπτυξης ανοιχτού λογισμικού (open source), αλλά και της κοινωνικής ανταποδοτικότητας, ώστε η τεχνολογική υπεραξία να μεταφράζεται σε απτή αύξηση του ΑΕΠ και συλλογική ευημερία.
«Η Ελλάδα να γίνει πάροχος ψηφιακών υπηρεσιών όχι απλός καταναλωτής»
Η συζήτηση ξεκίνησε με την τεχνητή νοημοσύνη και τα κέντρα δεδομένων (data centeers) με τον Δημοσθένη Αναγνωστόπουλο να αναφέρεται στον κομβικό τους ρόλο για την αναπτυξιακή πορεία της χώρας.
Όπως υπογράμμισε ο κ. Αναγνωστόπουλος, οι παγκόσμιες επενδύσεις σε data centers αναμένεται να αγγίξουν τα 7 τρισεκατομμύρια δολάρια έως το 2030. Αν και η Ελλάδα βρίσκεται προς το παρόν σε επίπεδο ανάπτυξης υποδομών που δεν ξεπερνά τα 30 MW, παρουσιάζει ένα εξαιρετικά δυναμικό αφήγημα.
«Υπάρχουν 7 τρισ. δολάρια επενδύσεις για data centers έως το 2030. Η Ελλάδα βρίσκεται προς το παρόν σε μια ανάπτυξη υποδομών που δεν ξεπερνά τα 30 MW. Όμως, η χώρα μας παρουσιάζει ένα εξαιρετικά δυναμικό αφήγημα. Βρίσκεται γεωπολιτικά στο ανατολικό άκρο της Μεσογείου και έχει τη δυνατότητα όχι μόνο να αποτελέσει τηλεπικοινωνιακό και τεχνολογικό κόμβο για την Ευρώπη, αλλά πολύ περισσότερο να ενισχύσει τη θέση της σε σχέση με τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.
Αυτό σημαίνει ότι στο μέλλον η ανάπτυξη υποδομών Τεχνητής Νοημοσύνης συνεπάγεται μια πραγματική επανάσταση στον τομέα των υποδομών. Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι στενά συνυφασμένη με τις υποδομές, και η Ελλάδα μπορεί να αποκτήσει εγκαταστάσεις που θα εξυπηρετούν τόσο την Ευρώπη όσο και τη Μέση Ανατολή.
Πώς μπορεί να επιτευχθεί αυτό; Είναι σαν να χτίζεις ένα σπίτι, αλλά με πολύ μεγαλύτερες παραμέτρους: απαιτούνται τα κατάλληλα καλώδια, η απαιτούμενη ενέργεια, ο εξοπλισμός, ένα ευέλικτο ρυθμιστικό πλαίσιο, καθώς και γεωπολιτική σταθερότητα. Έτσι, έχουμε πρακτικά τη δυνατότητα να παρέχουμε υποδομές AI στην Ελλάδα και να προσελκύσουμε πελάτες από την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.
Οραματιζόμαστε την Ελλάδα του 2030 με ισχύ υποδομών AI που θα φτάνει έως και το 1 GW — υποδομές χρήσιμες τόσο για όσους τις έχουν ανάγκη όσο και για την ίδια την ελληνική οικονομία. Η Ελλάδα έχει αποδείξει ότι, παρόλο που βρισκόταν πολύ πίσω στα θέματα ψηφιακής ετοιμότητας, κατάφερε μέσα σε επτά χρόνια να ξεπεράσει τους μέσους όρους του ΟΟΣΑ.
Αυτό που έχει μεγάλη σημασία είναι να οραματιστούμε μια χώρα που θα μπορεί να προσφέρει από 500 MW έως 1 GW το 2030. Μαζί με τους hyperscalers, μπορούμε να οδηγήσουμε την Ελλάδα στο να καταστεί πάροχος ψηφιακών υπηρεσιών και όχι απλός καταναλωτής, διατηρώντας παράλληλα τον έλεγχο των υποδομών της, στοιχείο εξαιρετικά σημαντικό για τη χώρα μας».
Παληαρούτα: «Στοίχημα οι σταθερές τιμές ρεύματος και οι αυστηροί περιβαλλοντικοί έλεγχοι»
Ακολούθησε η τοποθέτηση της Δέσποινας Παληαρούτα που εστίασε στην ενέργεια.
«Εμείς στην ενέργεια σχεδόν καθημερινά αυτή τη στιγμή μιλάμε για το πώς θα απορροφήσουμε αυτή την ανάγκη για data centers. Γιατί αυτά χρειάζονται συγκεκριμένη ισχύ, χρειάζονται συνεχή ηλεκτροδότηση, δίκτυα πολύ υψηλής τάσης και ένα ενεργειακό σύστημα που να μπορεί να ενσωματώσει με έναν ομαλό τρόπο όλη αυτή την ανάγκη.
Κατά 50% θα έχει αυξηθεί παγκοσμίως η ανάγκη για data centers τα επόμενα χρόνια, γι’ αυτό και πρέπει να συνδεθεί άρρηκτα με τον ενεργειακό σχεδιασμό. Σε 2-3 χρόνια μπορείς να έχεις σχεδιάσει τη βασική υποδομή για τα data centers, αλλά πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για το πώς οι υποδομές μας μπορούν να σηκώσουν αυτά τα φορτία.
Η Ελλάδα έχει πάνω από το 50% της ενέργειάς της να στηρίζεται σε ΑΠΕ. Όμως πρέπει να βρούμε έναν τρόπο να μπορούμε να έχουμε αντιστοίχιση της παραγωγής ενέργειας με την κατανάλωση και να μπορούμε να την αποθηκεύσουμε. Εκεί είμαστε λίγο πίσω. Αυτή τη στιγμή κάνουμε έργα για την αποθήκευση ενέργειας, καθώς είναι προαπαιτούμενο προκειμένου να μπορέσουμε να ανταποκριθούμε στη ζήτηση που μας έρχεται για τα data centers.
Επίσης, πού θα γίνουν αυτά τα data centers; Δεν έχει σημασία πού θέλει ο επενδυτής να τα κατασκευάσει. Πρέπει να κάνεις έναν σχεδιασμό εκεί όπου το σύστημά σου αντέχει και να κατευθύνεις τον επενδυτή για το πού θα είναι το καλύτερο σημείο να επενδύσει στη χώρα μας. Είναι μεγάλη αναπτυξιακή ευκαιρία για την Ελλάδα και μεγάλη πρόκληση από πλευράς ενέργειας. Υπάρχει μια ομάδα εργασίας που επεξεργάζεται το πλαίσιο που θα θεσπιστεί στο θέμα της αδειοδότησης, ώστε να δίνουμε ηλεκτρικό χώρο στα data centers».
Πιτσιλής: «Διαρκής φόβος η διαρροή δεδομένων»
Στη συνέχεια τον λόγο πήρε ο Γιώργος Πιτσιλής μιλώντας ως «καταναλωτής» δεδομένων, μέσω της ΑΑΔΕ:
«Δουλεύω στενά με τον Δημοσθένη Αναγνωστόπουλο. Συνεργαζόμαστε μαζί στο G-Cloud για τις υποδομές. Βρίσκομαι σε αυτή τη θέση εδώ και 10 χρόνια. Είδαμε μια πολύ γρήγορη αλλαγή: αρχικά είχαμε λίγα δεδομένα χαμηλής ποιότητας και μετά περάσαμε σε μια κατάσταση τεράστιου όγκου δεδομένων. Έχουμε τρισεκατομμύρια συναλλαγές που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια. Είμαστε ένας απαιτητικός πελάτης. Σκεφτόμουν πόσο καταναλώνουμε. Υπάρχουν πολλά τμήματα της δημόσιας διοίκησης που δεν θα λειτουργούσαν σωστά αν δεν είχαμε αυτή την κατανάλωση. Είμαστε η πύλη για να μπει κανείς στη δημόσια διοίκηση και η εμπειρία μας είναι μεγάλη.
Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί μια πραγματικότητα για εμάς πλέον. Δεν χρησιμοποιούμε χαρτί, αλλά τεχνητή νοημοσύνη για να εντοπίσουμε αν υπάρχουν απάτες. Τη χρησιμοποιούμε επίσης και για τα οχήματα που μπαίνουν από τα σύνορα. Μπορούμε να δούμε τα πλοία μέσω δορυφόρου, ενώ συνεργαζόμαστε με τη Microsoft για να έχουμε ένα ψηφιακό ανθρωπόμορφο avatar στην εφορία.
Καταναλώνουμε τεράστια δεδομένα. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει το θέμα που αφορά την ασφάλεια των δεδομένων. Πρέπει να κάνουμε διάφορες δοκιμασίες για την ασφάλεια των δεδομένων στις διάφορες υπηρεσίες, προκειμένου να μη γίνει κάποιο λάθος.
Αν γίνει λάθος, θα υπάρξει διαρροή δεδομένων και αυτό θα δημιουργήσει μεγάλο κίνδυνο. Είναι ο βασικός μου φόβος συνεχώς. Χρησιμοποιούμε τα νέα μέσα και τις δυνατότητες και για την ασφάλειά μας, ώστε να διασφαλίσουμε ότι θα παραμείνουμε αποτελεσματικοί».
Ανδρονοπούλου: «Η πολιτική σταθερότητα ξεκλειδώνει τις μεγάλες ψηφιακές επενδύσεις»
Από την πλευρά της η Γιάννα Ανδρονοπούλου εστίασε, μεταξύ άλλων, στην πολιτική σταθερότητα που είναι απαραίτητο να υπάρχει σε μια χώρα προκειμένου να γίνονται επενδύσεις:
«Τι κάνουμε πριν επενδύσουμε σε μια χώρα; Χρειαζόμαστε μια μακροπρόθεσμη, ολοκληρωμένη στρατηγική. Επίσης πρέπει να υπάρχει πολιτική σταθερότητα. Είναι καίριο θέμα αυτό για εμάς. Όταν εξετάσαμε την περίπτωση της Ελλάδας, είδαμε ότι υπάρχει πολιτική σταθερότητα και ότι υπάρχει ζήτηση από άλλες εταιρείες στην περιοχή. Είδαμε ότι στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια ο δημόσιος και ο ιδιωτικός τομέας έχουν κάνει σημαντικά βήματα όσον αφορά την τεχνητή νοημοσύνη, την ενέργεια, τις τράπεζες, την καθημερινότητα των πολιτών.
Οι νόμοι που βοηθούν τις επενδύσεις είναι επίσης σημαντικοί. Η χώρα έχει κάνει βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Επίσης, η ασφάλεια των δεδομένων, ποιος τα ελέγχει και τα προστατεύει, είναι σοβαρό το θέμα της ιδιωτικότητας. Όλα αυτά, αν συνυπάρχουν, δημιουργούν τις προϋποθέσεις για τη χώρα να πρωταγωνιστήσει στις ψηφιακές υπηρεσίες.
Όλα αυτά αλλάζουν πολύ γρήγορα, οι υπηρεσίες που μπορούν να προσφερθούν αλλάζουν γρήγορα. Υπάρχει πολύ μεγάλη ζήτηση· θα πρέπει να δούμε πού θα αναπτυχθούμε για να ικανοποιήσουμε τη ζήτηση».
Μπόνοντσίνι: «Να καλύψει η Ευρώπη το χαμένο έδαφος στην AI»
Το μικρόφωνο πέρασε έπειτα στη Λάουρα Μπονοντσίνι που έβαλε στη συζήτηση και την κοινωνική διάσταση:
«Η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να είναι διαθέσιμη για όλους. Οι προσπάθειες που έχουν γίνει για την τεχνητή νοημοσύνη αφορούν κυρίως τις εταιρείες, αλλά εμείς πιστεύουμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να βρίσκεται εκεί για όλους, ώστε όλοι να έχουν πρόσβαση σε καλύτερη υγεία και καλύτερη εκπαίδευση.
Η προσέγγισή μας είναι ότι όσο πιο πολλοί έχουν πρόσβαση στην τεχνητή νοημοσύνη, τόσο περισσότερα θέματα ασφάλειας θα προκύπτουν. Επίσης, η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να χρησιμοποιείται για να εφευρίσκει πράγματα. Το ερώτημα είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη θα πάρει τις δουλειές μας. Νομίζω ότι θα πρέπει να τη χρησιμοποιούμε για να δημιουργήσουμε κάτι καινούργιο και έτσι να έχουμε καινούργιες δουλειές.
Όσον αφορά τις υποδομές, θα πρέπει να έχουμε τις κατάλληλες υποδομές για να υποστηρίξουμε την τεχνητή νοημοσύνη . Η τεχνητή νοημοσύνη καταναλώνει πολλή ενέργεια, επομένως πρέπει να διασφαλίσουμε ότι παράγουμε ξανά αυτή την ενέργεια σε έναν αειφόρο, πράσινο χώρο. Επίσης, πρέπει να επιστρέφουμε κάτι στην κοινωνία, όπως στην εκπαίδευση και όχι μόνο.
Κάτι άλλο ενδιαφέρον είναι η συνδεσιμότητα, που αφορά και την Ελλάδα, η οποία παίζει μεγάλο ρόλο λόγω της γεωγραφικής της θέσης. Η εταιρεία μας θα πρέπει να έχει πρόσβαση σε αυτά τα κέντρα δεδομένων, όπου κι αν βρίσκονται.
Υπάρχει μεγάλη συζήτηση στην Ευρώπη σχετικά με το να κατασκευάσουμε υποδομές για την τεχνητή νοημοσύνη στην Ήπειρο. Είναι προτεραιότητα και εστιάζουμε σε αυτό, αλλά έχουμε αργήσει αν συγκριθούμε με τις ΗΠΑ και την Κίνα. Θέλουμε στην Ευρώπη να δημιουργήσουμε τη δική μας τεχνητή νοημοσύνη. Είναι πολύ σημαντικό να έχουμε τη δυνατότητα να δημιουργήσουμε τη δική μας τεχνητή νοημοσύνη open source».
Κολύδας: «Να μετατρέψουμε τα Data Centers σε πραγματική αύξηση του ΑΕΠ»
Ο Γιώργος Κολύδας από την πλευρά του αναφέρθηκε στην ανάγκη αυτά τα κέντρα δεδομένων να μετατραπούν σε ΑΕΠ.
«Η πραγματική αξία βρίσκεται μέσα στα κέντρα δεδομένων, μέσα στην καινοτομία. Οι δεξιότητες είναι εκεί. Έχουμε περισσότερα από 33 τρισ. επενδύσεων, αλλά αυτό που μου έρχεται εμένα στο νου είναι να δούμε ποιες χώρες θα χρησιμοποιήσουν αυτή τη χωρητικότητα των 33 τρισ. Η Ελλάδα βρίσκεται σίγουρα σε αυτή την περίπτωση.
Ας πούμε ότι έχουμε το κέντρο δεδομένων, έχουμε το νερό, αλλά μετά τι; Ας σκεφτούμε τα ηλεκτρικά δίκτυα: δεν έφεραν τα ίδια ευημερία, αλλά δημιούργησαν ευκαιρίες. Χρειαζόμαστε ένα περίγραμμα. Βλέπουμε από τους πελάτες μας ότι η τεχνολογία δεν είναι το παν. Το θέμα που προκύπτει είναι η οργανωτική ετοιμότητα. Έχουμε τα σωστά ταλέντα; Πώς μπορούμε να έχουμε το κατάλληλο λογισμικό για να επιταχύνουμε τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης; Όλα αυτά είναι ερωτήματα παραγωγικότητας.
Μιλήσαμε για την εμπιστοσύνη που συνδέεται με την αξία. Καθώς τα κέντρα δεδομένων γίνονται εθνικά στρατηγικά συμφέροντα, η εμπιστοσύνη είναι πολύ σημαντική και προσπαθούμε να δημιουργήσουμε ένα ανθεκτικό και ασφαλές περιβάλλον όπου θα υπάρχει ροή δεδομένων. Νομίζω ότι απλά αλλάζουμε κατεύθυνση. Όλες οι χώρες που βρίσκονται εκεί πρέπει να εμπνέουν εμπιστοσύνη, να δημιουργήσουν κέντρα δεδομένων και τις κατάλληλες δυνατότητες. Αν δεν έχουμε και τα τρία, έχουμε περιορισμούς. Εδώ στην Ελλάδα θέλουμε να δούμε πώς εμείς θα χρησιμοποιήσουμε αυτά τα κέντρα δεδομένων και θα τα μετατρέψουμε σε ΑΕΠ».
Παραγωγικότητα και αποθέματα νερού
Πριν κλείσει το πάνελ, η συζήτηση επέστρεψε στον Δημοσθένη Αναγνωστόπουλο που μίλησε για την τεχνητή νοημοσύνη ως δημόσιο αγαθό.
«Η Ελλάδα έχει ένα πολιτικά σταθερό πλαίσιο. Θα έλεγα ότι η αύξηση της AI στην Ευρώπη έχει να κάνει και με τη χρήση της στην παραγωγικότητα, στην καθημερινότητα των πολιτών, καθώς και με το να χρησιμοποιηθεί ως ένα δημόσιο αγαθό.
Επίσης, πρέπει να χρησιμοποιηθεί και να αξιοποιηθεί στο μέγιστο η παραγωγικότητα. Άρα η Ευρώπη, που έχει ένα κανονιστικό πλαίσιο στον τομέα αυτό, μπορεί να παίξει έναν καθοριστικό ρόλο, καθώς μπορεί να οδηγήσει στη μέγιστη αξιοποίησή της».
Σε ερώτηση για το νερό και αν υπάρχουν τα αναγκαία διαθέσιμα για τα κέντρα δεδομένων η κυρία Παληαρούτα που πήρε έπειτα τον λόγο απάντησε:
«Ο εξοπλισμός των δικτύων μπορεί να αναβαθμιστεί, αλλά ποιο είναι το κόστος και πώς αυτό το κόστος θα επηρεάσει τους πολίτες; Οι ανανεώσιμες πηγές που παράγουν ενέργεια στη χώρα ήταν ένα μεγάλο στοίχημα, αλλά δεν έχουμε τον χώρο για να γίνεται η αποθήκευση.
Επομένως, από πού θα πληρωθεί η αναβάθμιση στα δίκτυα; Το κόστος θα επιστρέψει στους καταναλωτές; Αυτή τη στιγμή πρέπει να δούμε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα και αυτό το κόστος να μην επηρεάσει τη χώρα. Οι επενδυτές πρέπει να τα γνωρίζουν αυτά.
Επίσης, χρειάζεται να γίνεται ο σωστός περιβαλλοντικός έλεγχος για την ποιότητα του νερού, τον θόρυβο, τα πάντα. Το στοίχημα τώρα για την κυβέρνηση είναι να βάλει πολύ σταθερούς και καθαρούς κανόνες, ώστε οι τιμές ενέργειας να μην αυξηθούν. Αυτή είναι μια νέα πρόκληση: το πώς η ζήτηση και η προσφορά θα ισορροπήσουν».
Κλείνοντας η κυρία Γιάννα Ανδρονοπούλου σημείωσε ότι «συμφωνούμε πως θα πρέπει να επιστραφεί κάτι στην κοινωνία μέσα από την κατασκευή των data centers», ενώ η κυρία Λάουρα Μπόνοντσίνι είπε: «θέλουμε στην Ευρώπη να παράγουμε τη δική μας ενέργεια, με πράσινο τρόπο και μέσα από την πυρηνική ενέργεια να δώσουμε στη συνέχεια επιπλέον ενέργεια για όπου χρειάζεται».
