Θετικές εξελίξεις για το σύνολο των εποπτευόμενων ιδρυμάτων με ιδιαίτερα σημαντική πρόοδο στα βασικά μεγέθη των ελληνικών τραπεζών, καταγράφει η Ετήσια Έκθεση Δραστηριοτήτων Προληπτικής Εποπτείας και Εξυγίανσης, που δημοσίευσε φέτος, για δεύτερη φορά, η Τράπεζα της Ελλάδος. Σύμφωνα με την Έκθεση που παρουσιάζει το εποπτικό έργο της Τράπεζας της Ελλάδος κατά το 2025, οι εποπτικές προτεραιότητες της ΤτΕ για την τριετία 2026-2028 εστιάζουν στις εξής περιοχές:
– Πιστωτικός κίνδυνος: Η εποπτική προτεραιότητα αφορά τις νέες εκταμιεύσεις και ιδιαίτερα τη συμμόρφωση της πολιτικής χορηγήσεων κάθε ιδρύματος με το θεσμικό πλαίσιο και τις εποπτικές οδηγίες, καθώς στόχος των σημαντικών πιστωτικών ιδρυμάτων (ΣΠΙ) είναι η πιστωτική επέκταση ιδίως μέσω χρηματοδοτήσεων μεγάλων επιχειρήσεων αλλά και διεθνών κοινοπρακτικών δανείων. Στο πλαίσιο αυτό έμφαση θα δοθεί και στην παρακολούθηση του κινδύνου συγκέντρωσης. Σημαντική προτεραιότητα αποτελεί επίσης και η παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας των λύσεων αναδιάρθρωσης που εφαρμόζουν τα πιστωτικά ιδρύματα, με έμφαση κυρίως σε χαρτοφυλάκια δανείων λιανικής με χαρακτηριστικά κλιμακωτής αύξησης, σταθερών δόσεων και κυμαινόμενων επιτοκίων. Τα εν λόγω χαρτοφυλάκια εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο εποπτικής προσοχής, καθώς τα ελληνικά ΣΠΙ επιδιώκουν πλέον να αντικαταστήσουν τις ρυθμίσεις με νέες λύσεις αναδιάρθρωσης. Επιπρόσθετα, θα συνεχισθεί η παρακολούθηση των ενεργειών μείωσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ) για συγκεκριμένα χαρτοφυλάκια καθώς και της υλοποίησης στρατηγικών για την αξιοποίηση ακινήτων που έχουν περιέλθει στην κατοχή των ιδρυμάτων μέσω πλειστηριασμών.
– Επιχειρηματικό μοντέλο: Η εποπτεία επικεντρώνεται στην αξιολόγηση των επιχειρηματικών σχεδίων και στην παρακολούθηση της προόδου υλοποίησής τους, με έμφαση στις πολιτικές τιμολόγησης των δανείων. Επιπρόσθετα, εποπτική προτεραιότητα αποτελεί και η παρακολούθηση της λειτουργικής συγχώνευσης και της μετάπτωσης των λειτουργικών συστημάτων των πιστωτικών ιδρυμάτων που προχώρησαν σε εξαγορές και συγχωνεύσεις, τόσο στην εγχώρια αγορά όσο και σε αγορές του εξωτερικού.
– Εσωτερική Διακυβέρνηση και Διαχείριση Κινδύνου: Η εποπτεία εστιάζει στην αποτελεσματικότητα των Διοικητικών Συμβουλίων και των Επιτροπών τους, στην συλλογική καταλληλότητά τους και στον σχεδιασμό διαδοχής. Στις εποπτικές προτεραιότητες περιλαμβάνεται και η αξιολόγηση του Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου των πιστωτικών ιδρυμάτων με έμφαση στο πλαίσιο της Διαχείρισης Κινδύνων και στην παρακολούθηση διορθωτικών μέτρων που αφορούσαν στην Κανονιστική Συμμόρφωση. Επιπλέον, η εποπτική αξιολόγηση θα επικεντρωθεί και στις διαδικασίες για τον ορισμό και την παρακολούθηση των επιπέδων ανοχής κινδύνου (Risk appetite) και το πλαίσιο εφαρμογής της κουλτούρας κινδύνου (Risk Culture).
– Κίνδυνος ΤΠΕ και Ασφάλειας: Η διαχείριση και το περιβάλλον ελέγχου του κινδύνου Τεχνολογίας Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) παραμένει στο επίκεντρο της εποπτικής προσοχής. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενίσχυση της ψηφιακής ανθεκτικότητας, των μηχανισμών αποτελεσματικής διαχείρισης των κινδύνων ΤΠΕ και της θωράκισης των συστημάτων από κυβερνοεπιθέσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η εποπτεία εστιάζει, μεταξύ άλλων, στην υλοποίηση των απαιτήσεων του νέου Κανονισμού DORA, όπως σε θέματα δοκιμών ψηφιακής ανθεκτικότητας και διαχείρισης κινδύνων τρίτων παρόχων κρίσιμων υπηρεσιών ΤΠΕ, καθώς και στη χρηστή διαχείριση των κινδύνων αλλαγών ΤΠΕ που προέρχονται από σημαντικές αλλαγές σε κρίσιμα συστήματα (ενδεικτικά λόγω αλλαγής κύριου τραπεζικού συστήματος ή ενοποιήσεων συστημάτων λόγω συγχωνεύσεων).
Οι μη συστημικές τράπεζες
Για τα Λιγότερο Σημαντικά Πιστωτικά Ιδρύματα (ΛΣΠΙ) η Τράπεζα της Ελλάδος καθορίζει τις εποπτικές της προτεραιότητες με παρόμοιο τρόπο, λαμβάνοντας δηλαδή υπόψη το μακροοικονομικό περιβάλλον, τους κινδύνους και τις ευπάθειες των ΛΣΠΙ, αλλά και τις ετήσιες προτεραιότητες του ΕΕΜ. Οι εποπτικές προτεραιότητες για την τριετία 2026-2028 εστιάζουν στις εξής περιοχές:
– Πιστωτικός κίνδυνος: Τα ελληνικά ΛΣΠΙ παρουσιάζουν τα τελευταία χρόνια σημαντικούς ρυθμούς πιστωτικής επέκτασης. Παρόλο που η πιστωτική επέκταση είναι σημαντική για τα ΛΣΠΙ, προκειμένου να αυξήσουν την κερδοφορία τους και να διασφαλίσουν τη βιωσιμότητα και διατηρησιμότητα του επιχειρηματικού τους μοντέλου, θα πρέπει να γίνεται με την υιοθέτηση υγιών πιστωτικών κριτηρίων και πρακτικών. Στο πλαίσιο αυτό η Τράπεζα της Ελλάδος παρακολουθεί συστηματικά την εφαρμογή των πολιτικών πιστοδοτήσεων των ΛΣΠΙ, εστιάζοντας στα ΛΣΠΙ με τους υψηλότερους ρυθμούς πιστωτικής επέκτασης. Επιπλέον σημειώνεται ότι, παρά τη μείωση των δεικτών μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ) των ΛΣΠΙ και τη σημαντική βελτίωση της ποιότητας του Ενεργητικού, εξακολουθούν να υπάρχουν ΛΣΠΙ με αρκετά υψηλούς δείκτες ΜΕΔ. Με την έκδοση της ΠΕΕ 252/2/19.12.2025, η Τράπεζα της Ελλάδος έχει ζητήσει από συγκεκριμένα ΛΣΠΙ να καταρτίσουν και να υλοποιήσουν επιχειρησιακά σχέδια για τη μείωση των δεικτών ΜΕΔ και παρακολουθεί σε συστηματική βάση την υλοποίησή τους.
-Επιχειρηματικό μοντέλο: Λαμβανομένων υπόψη των αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων και των αναταράξεων στο διεθνές εμπόριο, οι προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας καθίστανται αβέβαιες. Η αβεβαιότητα γύρω από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η ενδεχόμενη διατήρηση των τιμών ενέργειας σε υψηλά επίπεδα συνιστούν καθοδικούς κινδύνους για την ανάπτυξη τόσο της ελληνικής οικονομίας όσο και της ευρωζώνης. Συνεκτιμώντας τα παραπάνω, η Τράπεζα της Ελλάδος παρακολουθεί στενά την υλοποίηση των επιχειρηματικών σχεδίων των πιστωτικών ιδρυμάτων, εστιάζοντας ιδίως στην έκθεσή τους σε κλάδους, όπως o κλάδος των μεταφορών, η μεταποίηση (κυρίως κλάδοι έντασης ενέργειας, όπως η χημική βιομηχανία), οι κατασκευές και ο αγροτικός κλάδος (ο οποίος πιέζεται από τις αυξημένες τιμές λιπασμάτων), οι οποίοι θεωρούνται ευάλωτοι σε περίπτωση συνέχισης των γεωπολιτικών εντάσεων και παρατεταμένα αυξημένων τιμών ενέργειας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην παρακολούθηση της υλοποίησης σχεδίων κεφαλαιακής ενίσχυσης από τράπεζες με υψηλούς δείκτες ΜΕΔ.
– Εσωτερική Διακυβέρνηση: Η περαιτέρω ενίσχυση της ποιότητας της Εταιρικής Διακυβέρνησης των ΛΣΠΙ συνεχίζει να αποτελεί εποπτική προτεραιότητα για την Τράπεζα της Ελλάδος. Στο πλαίσιο αυτό η Τράπεζα της Ελλάδος έχει ζητήσει από τα ΛΣΠΙ την ενίσχυση κρίσιμων λειτουργιών ελέγχου (όπως η Διαχείριση Κινδύνων και ο Εσωτερικός Έλεγχος), την υιοθέτηση βέλτιστων πρακτικών εταιρικής διακυβέρνησης και την κατάρτιση, επικαιροποίηση και εφαρμογή πολιτικών διακυβέρνησης. Επιπλέον, εντός του 2026, η Τράπεζα της Ελλάδος θα διενεργήσει οριζόντια ανάλυση των πολιτικών και διαδικασιών αποδοχών των ΛΣΠΙ και θα επισκοπήσει τη συμμόρφωσή τους με το εποπτικό πλαίσιο και την επίπτωσή τους στο προφίλ κινδύνου των ΛΣΠΙ.
– Κίνδυνοι ΤΠΕ και Ασφάλειας: Παρακολούθηση των ενεργειών των πιστωτικών ιδρυμάτων σχετικά με τη συμμόρφωσή τους με τις απαιτήσεις του Κανονισμού DORA αναφορικά με την Ψηφιακή Επιχειρησιακή Ανθεκτικότητα του Χρηματοοικονομικού Τομέα, με έμφαση στην υλοποίηση δοκιμών και τη διαχείριση κρίσιμων τρίτων παρόχων υπηρεσιών ΤΠΕ, την ενίσχυση των μηχανισμών κυβερνοασφάλειας, καθώς και την ενίσχυση της αποτελεσματικής διαχείρισης των κινδύνων ΤΠΕ από τη λειτουργία της τρίτης γραμμής άμυνας (εσωτερικός έλεγχος).
Εξυγίανση των πιστωτικών ιδρυμάτων
Αναφορικά με την εξυγίανση των πιστωτικών ιδρυμάτων, οι εποπτικές προτεραιότητες της Τράπεζας της Ελλάδος είναι εναρμονισμένες με τις προτεραιότητες του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (ΕΣΕ). H εφαρμογή της στρατηγικής του ΕΣΕ που καθορίζει τις προτεραιότητες της επόμενης περιόδου με απώτερο στόχο τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, επικεντρώνεται στην ενίσχυση της ετοιμότητας του τραπεζικού τομέα για την αποτελεσματική διαχείριση κρίσεων, στην αξιολόγηση εναλλακτικών μέτρων εξυγίανσης, πέραν του μέτρου της αναδιάρθρωσης παθητικού (bail-in), καθώς και στη διενέργεια εκτεταμένων δοκιμών (testing), ώστε να διαπιστωθεί κατά πόσον τα πιστωτικά ιδρύματα είναι κατάλληλα προετοιμασμένα για την επιβολή σε αυτά μέτρων εξυγίανσης σε περίπτωση ανάγκης. Στο πλαίσιο αυτό, τα πιστωτικά ιδρύματα αναμένεται να ενισχύσουν τις δυνατότητες εξυγίανσής τους, ιδίως ως προς την εφαρμογή εναλλακτικών στρατηγικών εξυγίανσης, μέσω ανάλυσης της δυνατότητας διαχωρισμού και μεταφοράς περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις του ΕΣΕ. Παράλληλα, αναμένεται να ενισχύσουν τις υποδομές και διαδικασίες τους, με έμφαση στην αναβάθμιση των πληροφοριακών συστημάτων (Management Information Systems), ώστε να διασφαλίζεται η έγκαιρη παραγωγή αξιόπιστων δεδομένων, απαραίτητων για αποτιμήσεις και τη λήψη αποφάσεων κατά την εφαρμογή μέτρων εξυγίανσης. Παράλληλα, θα ενισχύσουν την επιχειρησιακή τους ετοιμότητα μέσω ασκήσεων προσομοίωσης. Πιο συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια του 2026, θα δοθεί έμφαση στη διενέργεια δοκιμών των διαδικασιών εφαρμογής του μέτρου αναδιάρθρωσης παθητικού, καθώς και των μηχανισμών μεταφοράς ζημιών ή κεφαλαίου εντός ομίλων (internal loss transfer mechanisms). Σε επόμενη φάση, οι δοκιμές θα επικεντρωθούν σε κρίσιμες περιοχές, όπως η ρευστότητα, τα πληροφοριακά συστήματα και η δυνατότητα διαχωρισμού και μεταφοράς στοιχείων ενεργητικού και παθητικού.
Εποπτικές προτεραιότητες για Ιδρύματα Πληρωμών και Servicers
Οι εποπτικές προτεραιότητες όσον αφορά την εποπτεία των Χρηματοδοτικών Ιδρυμάτων, όπως των Ιδρυμάτων Πληρωμών, των Τρίτων Παρόχων Υπηρεσιών Πληρωμών και των Ιδρυμάτων Ηλεκτρονικού Χρήματος, εστιάζουν στην επάρκεια των συστημάτων διακυβέρνησης και εσωτερικού ελέγχου, στη διασφάλιση των κεφαλαίων των χρηστών υπηρεσιών πληρωμών, στην επάρκεια των εποπτικών κεφαλαίων και στη διαχείριση των εξωτερικών αναθέσεων. Επίσης, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη διαχείριση των κινδύνων ΤΠΕ και κυβερνοασφάλειας και στην υλοποίηση των απαιτήσεων του Κανονισμού DORA από τα εποπτευόμενα ιδρύματα. Επιπρόσθετα, εποπτική προτεραιότητα θα αποτελέσει η παρακολούθηση έργων των ιδρυμάτων που επιφέρουν σημαντικές αλλαγές σε κρίσιμα συστήματά τους. Παράλληλα, προωθείται η βελτιστοποίηση του εποπτικού εργαλείου αξιολόγησης κινδύνων των Ιδρυμάτων Πληρωμών και Ηλεκτρονικού Χρήματος, καθώς και η προσαρμογή στις απαιτήσεις που δημιουργούνται από την επικείμενη εφαρμογή του νέου κανονιστικού πλαισίου αναφορικά με τις υπηρεσίες πληρωμών (Payment Services Directive 3, Payment Services Regulation).
Η αναθεώρηση των κανόνων προληπτικής εποπτείας με την ΠΕΕ 244/4/25.07.2025 ενίσχυσε περαιτέρω τις εποπτικές αρμοδιότητες της Τράπεζας της Ελλάδος και εισήγαγε αυστηρότερες κανονιστικές απαιτήσεις για τους διαχειριστές απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις (διαχειριστές πιστώσεων), με στόχο την ενίσχυση της εύρυθμης λειτουργίας και της ανθεκτικότητας του κλάδου. Βασικός εποπτικός στόχος παραμένει η αποτελεσματική αντιμετώπιση των αδυναμιών που εξακολουθούν να παρατηρούνται στους διαχειριστές πιστώσεων, ιδίως σε ζητήματα εταιρικής διακυβέρνησης και στα συστήματα παρακολούθησης της διαχείρισης των απαιτήσεων. Παράλληλα, επιδιώκεται η προαγωγή της διαφάνειας στις σχέσεις μεταξύ δανειοληπτών και διαχειριστών πιστώσεων. Στο πλαίσιο αυτό, οι εποπτικές παρεμβάσεις εστιάζουν στη βελτίωση των πλαισίων εταιρικής διακυβέρνησης, των λειτουργιών εσωτερικού ελέγχου και των διαδικασιών διαχείρισης παραπόνων και καταγγελιών, ενώ ιδιαίτερη έμφαση αποδίδεται στη χαρτογράφηση και αξιολόγηση των κινδύνων Τεχνολογίας Πληροφοριών και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) των εταιρειών, με στόχο την ενίσχυση των μηχανισμών πρόληψης και διαχείρισης των εν λόγω κινδύνων. Επιπλέον, η Τράπεζα της Ελλάδος, σε συνεργασία με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το Υπουργείο Δικαιοσύνης, και άλλους συναρμόδιους φορείς έχει αναλάβει σειρά πρωτοβουλιών με στόχο τη διευκόλυνση της αποτελεσματικότερης διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους, διασφαλίζοντας παράλληλα την ορθή και δίκαιη μεταχείριση όλων των οφειλετών, με ιδιαίτερη μέριμνα για όσους ανήκουν σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Αυτές οι πρωτοβουλίες τίθενται σε διαβούλευση με τους διαχειριστές πιστώσεων.
Οι εποπτικές προτεραιότητες για τις Ασφαλιστικές Εταιρείες
Η Τράπεζα της Ελλάδος, λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις στον ασφαλιστικό κλάδο, καθώς και τις σύγχρονες ευρωπαϊκές εποπτικές κατευθύνσεις, ενισχύει την εποπτική της προσέγγιση ώστε να είναι πιο έγκαιρη, ευέλικτη και προσανατολισμένη στους κινδύνους. Στόχος είναι η διασφάλιση της σταθερότητας και της ανθεκτικότητας των ασφαλιστικών επιχειρήσεων, καθώς και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης των ασφαλισμένων, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων γεωπολιτικών, τεχνολογικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων. Οι κύριες εποπτικές δράσεις για την τριετία 2026-2028 περιλαμβάνουν:
– Αξιολόγηση της εφαρμογής από τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις μιας εύλογης σχέσης ποιότητας/τιμής στα ασφαλιστικά προϊόντα, και αξιολόγηση της επάρκειας των καλύψεων και των αποδόσεων των προϊόντων σε σχέση με τα κόστη, με έμφαση στις ασφαλίσεις ζωής που συνδέονται με επενδύσεις ή δείκτες (Value for Money), όπως μετοχών, με χρήση σημείων αναφοράς (benchmarks) κόστους και απόδοσης βάσει της μεθοδολογίας που εφαρμόζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο .
– Μετάβαση σε ένα πιο ώριμο και δυναμικό πλαίσιο εποπτείας, μέσω προσαρμογής στο κανονιστικό πλαίσιο που θα προκύψει από την ενσωμάτωση της τροποποίησης της Οδηγίας Φερεγγυότητα II, ιδίως στους τομείς της Κεφαλαιακής Απαίτησης Φερεγγυότητας, της εταιρικής διακυβέρνησης και της διαχείρισης κινδύνων. Στο πλαίσιο αυτό, η Τράπεζα της Ελλάδος στοχεύει στην ενίσχυση της προληπτικής και βασισμένης στον κίνδυνο εποπτείας, με έμφαση στην έγκαιρη αναγνώριση και παρακολούθηση αναδυόμενων κινδύνων, όπως των κλιματικών και περιβαλλοντικών, των γεωπολιτικών, καθώς και των τεχνολογικών και των κυβερνοκινδύνων, οι οποίοι απαιτούν αυξημένη επιχειρησιακή ανθεκτικότητα.
– Ενίσχυση της διαδικασίας συλλογής και ανάλυσης δεδομένων, με σκοπό την αποτελεσματικότερη και πιο συνεπή παρακολούθηση της συμμόρφωσης των ασφαλιστικών επιχειρήσεων με το κανονιστικό πλαίσιο. Στο πλαίσιο αυτό, επιδιώκεται και η περαιτέρω ανάπτυξη και αξιοποίηση ποσοτικών και ποιοτικών δεδομένων, για την υποστήριξη της αξιολόγησης του προφίλ κινδύνου και της ιεράρχησης των εποπτικών ενεργειών, με στόχο την ενίσχυση της συγκρισιμότητας, της διαφάνειας και της στοχευμένης εποπτικής παρέμβασης.
– Περαιτέρω εξειδίκευση της εποπτικής προσέγγισης για την αξιολόγηση του συστήματος διακυβέρνησης των ασφαλιστικών επιχειρήσεων, λαμβάνοντας υπόψη και τα μέτρα αναλογικότητας του αναθεωρημένου πλαισίου Φερεγγυότητα II, με έμφαση στην καταλληλότητα και επάρκεια της διοίκησης, των βασικών λειτουργιών και των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου και διαχείρισης κινδύνων, καθώς και στη σύνδεση του στρατηγικού σχεδιασμού με την τεκμηριωμένη ανάλυση των κινδύνων.
– Αξιολόγηση του πλαισίου καταγραφής και αναφοράς δεικτών ESG για εποπτικούς και στρατηγικούς σκοπούς, με στόχο την ενίσχυση της ενσωμάτωσης της βιωσιμότητας στην διακυβέρνηση των κινδύνων και τη βελτίωση της ποιότητας και της συγκρισιμότητας των σχετικών πληροφοριών. Παράλληλα, εξέταση της έκτασης των πράσινων και βιώσιμων επενδύσεων (Green & Sustainable Investments) στις μεγαλύτερες ασφαλιστικές επιχειρήσεις, καθώς και του βαθμού ενσωμάτωσής τους στις επενδυτικές τους στρατηγικές.
– Αξιολόγηση των λειτουργικών κινδύνων, και ειδικότερα των κινδύνων πληροφορικής και κυβερνοασφάλειας), καθώς και των κινδύνων εξωτερικής ανάθεσης στους τομείς της πληροφορικής και του κυβερνοχώρου, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κανονισμό (ΕΕ) 2022/2554 για την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα (Digital Operational Resilience Act – DORA). – Προετοιμασία για την εφαρμογή της οδηγίας της ΕΕ σχετικά με την θέσπιση πλαισίου ανάκαμψης και εξυγίανσης ασφαλιστικών και αντασφαλιστικών επιχειρήσεων (Insurance Recovery and Resolution Directive), και υποστήριξη της ενσωμάτωσής της στο εθνικό δίκαιο.
