Η κυβέρνηση στην Ιαπωνία κατάφερε να ανακόψει την ιστορική πτώση του γεν μέσω μιας σπάνιας συντονισμένης παρέμβασης με τις ΗΠΑ. Η κίνηση προσφέρει οικονομική και πολιτική ανάσα στο Τόκιο, αλλά δημιουργεί ερωτήματα για τα ανταλλάγματα που θα ζητήσει η Ουάσιγκτον, διαμορφώνοντας ένα νέο τοπίο καθώς η Ιαπωνία θέλει να απεξαρτηθεί από την Κίνα
Η κυβέρνηση της Σανάε Τακαΐτσι πέτυχε να σταματήσει, τουλάχιστον προσωρινά, την παρατεταμένη διολίσθηση του γεν, με τη στήριξη της μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου.
ΗΠΑ-Ιαπωνία: Το γεν στο επίκεντρο μιας νέας συμφωνίας
Αμερικανοί και Ιάπωνες αξιωματούχοι προειδοποίησαν τους επενδυτές ότι είναι έτοιμοι να υπερασπιστούν εκ νέου το γεν, εφόσον χρειαστεί. Το μέγεθος της αμερικανικής παρέμβασης δεν έχει γίνει γνωστό, όμως η ένταση της αντίδρασης του νομίσματος υποδηλώνει ότι η επιχείρηση ήταν μεγαλύτερη από προηγούμενες αντίστοιχες κινήσεις, το 1998 και το 2011.
Η Ιαπωνία εκτιμάται ότι δαπάνησε περίπου 53 δισ. δολάρια μόνο σε μια ημέρα, ποσό που ενδέχεται να αποτελεί ημερήσιο ρεκόρ. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον «δεν θα διστάσει» να παρέμβει ξανά, ενώ η υπουργός Οικονομικών της Ιαπωνίας, Σατσούκι Καταγιάμα, επιβεβαίωσε τον συντονισμό, στέλνοντας μήνυμα ότι το Τόκιο διαθέτει ισχυρό σύμμαχο. Στις διαβουλεύσεις φαίνεται να συμμετείχαν και αξιωματούχοι της Νότιας Κορέας.
Το γεν ενισχύθηκε έναντι του δολαρίου. Οι αγορές ήδη προεξοφλούν το ενδεχόμενο νέων κοινών παρεμβάσεων. Η προοπτική αυξήσεων επιτοκίων από τη Fed και την Τράπεζα της Ιαπωνίας τον Σεπτέμβριο μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά, ενώ οι ανησυχίες για τα μεγάλα σχέδια δημοσιονομικών δαπανών της Σανάε Τακαΐτσι ενδέχεται να αναζωπυρώσουν τις πιέσεις στο νόμισμα.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, παρουσίασε την αμερικανική παρέμβαση ως «πράξη φιλίας». Η Ιαπωνία είναι ο μεγαλύτερος ξένος κάτοχος αμερικανικών κρατικών ομολόγων και τυχόν πωλήσεις για τη χρηματοδότηση παρεμβάσεων θα μπορούσαν να πιέσουν τις αποδόσεις των Treasuries. Παράλληλα, ένα ισχυρότερο γεν θα περιόριζε το πλεονέκτημα των Ιαπώνων εξαγωγέων από την αδύναμη ισοτιμία, ζήτημα που έχει επανειλημμένα επικρίνει ο πρόεδρος των ΗΠΑ.
Η τελευταία κοινή παρέμβαση ΗΠΑ και Ιαπωνίας είχε πραγματοποιηθεί το 2011, όταν οι χώρες της G7 είχαν συντονιστεί για να περιορίσουν την υπερβολική ισχύ του γεν. Η σημερινή συνεργασία θυμίζει εκείνη την περίοδο, απέχει όμως σημαντικά από την κλίμακα της Συμφωνίας Plaza του 1985, η οποία άλλαξε ριζικά τις προσδοκίες για τις συναλλαγματικές ισοτιμίες και άνοιξε τον δρόμο για πολυετή ενίσχυση του ιαπωνικού νομίσματος.
Η υπουργός Οικονομικών της Ιαπωνίας, Σατσούκι Καταγιάμα, έχοντας γράψει ιστορία ως η πρώτη γυναίκα που αναλαμβάνει το συγκεκριμένο κρίσιμο χαρτοφυλάκιο στη χώρα απέφυγε να επιβεβαιώσει νέα παρέμβαση, αλλά τόνισε ότι ΗΠΑ και Ιαπωνία παραμένουν σε στενή επικοινωνία και θα συνεχίσουν να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.
Σατσούκι Καταγιάμα, υπουργός Οικονομικών της Ιαπωνίας © Wikimedia
Περισσότερα όπλα στη διάθεση της Ιαπωνίας
Η Ιαπωνία διευρύνει πλέον την εργαλειοθήκη της. Η Καταγιάμα δήλωσε ότι το Τόκιο θα αξιοποιεί στο εξής μηχανισμό της Fed, ο οποίος επιτρέπει στις κεντρικές τράπεζες να αποκτούν δολάρια προσφέροντας ως εγγύηση αμερικανικά κρατικά ομόλογα.
Ο μηχανισμός δημιουργήθηκε το 2020, εν μέσω της αναταραχής που προκάλεσε η πανδημία. Δίνει στην Ιαπωνία πρόσβαση έως και 60 δισ. δολάρια ημερησίως χωρίς να χρειάζεται να πουλήσει Treasuries, περιορίζοντας έτσι τις επιπτώσεις στις αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων και αυξάνοντας τη δυνητική ισχύ των παρεμβάσεων.
Η αποκάλυψη σημειώματος του Σκοτ Μπέσεντ με την ένδειξη «αγορά γεν» είχε ήδη ενισχύσει τις εκτιμήσεις για αμερικανικό συντονισμό. Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, με πολυετή εμπειρία στις αγορές της Ιαπωνίας, έχει ασκήσει πίεση για ομαλοποίηση της νομισματικής πολιτικής και αντιμετώπιση του αποπληθωρισμού.
Οι αγορές αυξάνουν πλέον τα στοιχήματα για αύξηση επιτοκίων από την Τράπεζα της Ιαπωνίας τον Σεπτέμβριο, με την πιθανότητα να ανέρχεται στο 46%, από περίπου 30% μία εβδομάδα νωρίτερα. Ωστόσο, η προοπτική συντονισμένης κίνησης με τη Fed παραμένει δύσκολη, καθώς η κυβέρνηση της Σανάε Τακαΐτσι θεωρείται ότι επιδιώκει να επιβραδύνει και όχι να επιταχύνει την αυστηροποίηση της νομισματικής πολιτικής.
Το κρίσιμο στοιχείο θα είναι η πορεία του γεν τις επόμενες εβδομάδες. Αν η παρέμβαση αποδειχθεί αποτελεσματική, η Τράπεζα της Ιαπωνίας ενδέχεται να μην αυξήσει τα επιτόκια τον Σεπτέμβριο.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ © EPA/Magnus Lejhall
Το οικονομικό και γεωπολιτικό τίμημα
Υπάρχει βέβαια και η γεωπολιτική διάσταση μαζί με τα σενάρια για ανταλλάγματα στο παρασκήνιο . Εκτός από τη δήλωση Τραμπ για «πράξη φιλίας, από τη μεριά του, ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ υποστήριξε ότι η συντονισμένη αυτή κίνηση αποδεικνύει πως η Ουάσιγκτον στηρίζει τους αξιόπιστους εταίρους της.
Ωστόσο, η αμερικανική κυβέρνηση είναι γνωστό ότι αξιοποιεί τη διαπραγματευτική της ισχύ. Το Τόκιο ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπο με πιέσεις για μεγαλύτερη οικονομική συμμετοχή στη χρηματοδότηση των αμερικανικών βάσεων στην Ιαπωνία, αλλά και για αύξηση των δικών του αμυντικών δαπανών.
Στο τραπέζι μπορεί να βρεθεί και η επενδυτική συμφωνία ύψους 550 δισ. δολαρίων της Ιαπωνίας στις ΗΠΑ, με τον Ντόναλντ Τραμπ να επιδιώκει ευνοϊκότερους όρους. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να ζητήσει μεγαλύτερη δημόσια στήριξη από το Τόκιο σε διεθνή ζητήματα, όπως το Ιράν, ή ακόμη και παραχωρήσεις έναντι της Κίνας, σε μια περίοδο αυξημένης έντασης γύρω από την Ταϊβάν.
Η Κίνα περιορίζει τις αποστολές κρίσιμων ορυκτών προς την Ιαπωνία, αυξάνοντας την πίεση στην κυβέρνηση της Σανάε Τακαΐτσι μετά τη σύγκρουση για την Ταϊβάν. Η κίνηση πλήττει βιομηχανίες-κλειδιά και αναδεικνύει εκ νέου την εξάρτηση του Τόκιο από το Πεκίνο.
Το Πεκίνο έχει ουσιαστικά διακόψει φέτος τις εξαγωγές ορισμένων μορφών βολφραμίου προς την Ιαπωνία, ενώ οι αποστολές μετάλλων που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ισχυρών μαγνητών έχουν υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα από τον Μάιο του 2025. Οι περιορισμοί ξεκίνησαν μετά τις δηλώσεις της Σανάε Τακαΐτσι για το ενδεχόμενο εμπλοκής ιαπωνικών δυνάμεων σε μια σύγκρουση γύρω από την Ταϊβάν.
Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ © EPA/XINHUA / Ding Haitao
Η Κίνα και η Ιαπωνία στο κάδρο
Η στρατηγική του Πεκίνου φαίνεται να στοχεύει στην άσκηση πίεσης χωρίς να προκαλέσει ευρύτερη αντίδραση από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, οι ιαπωνικές επιχειρήσεις αναγκάζονται να καταναλώνουν αποθέματα και να αναζητούν εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Ανάσα για την κυβέρνηση Τακαΐτσι
Για την πρωθυπουργό της Ιαπωνίας, η ενίσχυση του γεν έρχεται σε κρίσιμη συγκυρία. Ένα ισχυρότερο νόμισμα μπορεί να περιορίσει το κόστος ζωής και να στηρίξει την πολιτική της θέση, καθώς η δημοτικότητά της έχει υποχωρήσει σημαντικά από τα αρχικά επίπεδα άνω του 70%.
Παράλληλα, η σταθεροποίηση του νομίσματος μπορεί να καθησυχάσει τις αγορές σχετικά με τα σχέδια αύξησης των δημόσιων δαπανών και τη μείωση του αμφιλεγόμενου φόρου στις πωλήσεις τροφίμων.
Ωστόσο, χωρίς βαθύτερες αλλαγές, η αμερικανική στήριξη ενδέχεται να αποτελέσει μόνο προσωρινό «μπάλωμα» στη διαρθρωτική αδυναμία του γεν. Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στην Τράπεζα της Ιαπωνίας και στην πιθανότητα αύξησης των επιτοκίων τον Σεπτέμβριο. Εάν αυτή συμπέσει με κίνηση της Fed, ο συντονισμός των δύο κεντρικών τραπεζών θα μπορούσε να προσφέρει πιο διαρκή στήριξη στο ιαπωνικό νόμισμα.
Στο επίκεντρο η ευστάθεια του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος
Η κατάσταση με το γεν αύξησε, παράλληλα, τους φόβους για την ευστάθεια των παγκόσμιων αγορών χρήματος και κεφαλαίου . Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων αμερικανικών κρατικών ομολόγων ακολουθούν ανοδική πορεία τους τελευταίους μήνες, με την απόδοση του 30ετούς αμερικανικού Treasury να αγγίζει πρόσφατα τα υψηλότερα επίπεδα από το 2007, περίπου στο 5,23%.
Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και σε άλλες μεγάλες οικονομίες, καθώς οι αγορές απαιτούν υψηλότερα επιτόκια για να χρηματοδοτήσουν τα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα και τις τεράστιες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη.
Η άνοδος των αποδόσεων αυξάνει το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού χρέους, επιβαρύνοντας τους φορολογούμενους. Παράλληλα, εντείνονται οι ανησυχίες ότι η άνοδος των ιαπωνικών επιτοκίων μπορεί να οδηγήσει σε ανατροπή του παγκόσμιου «carry trade», όπου hedge funds δανείζονται φθηνά σε γεν για να επενδύσουν σε περιουσιακά στοιχεία υψηλότερης απόδοσης.
Μια επιπλέον εξήγηση για την αμερικανική παρέμβαση στις αγορές συναλλάγματος είναι ότι ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ επιδιώκει να βοηθήσει την Ιαπωνία να αντιμετωπίσει την αδυναμία του γεν χωρίς να προκαλέσει νέες πιέσεις στα αμερικανικά ομόλογα, αναφέρουν αναλυτές στο Axios.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών υποστηρίζει πάντως ότι η παρέμβαση κρίθηκε αναγκαία λόγω της ταχύτητας και της άτακτης διολίσθησης του γεν, ώστε να αποτραπεί η μετάδοση της αστάθειας.
Όπως επισημαίνει ο Νάιτζελ Γκριν της deVere Group, η κοινή παρέμβαση ΗΠΑ και Ιαπωνίας δεν αφορά μόνο τις συναλλαγματικές ισοτιμίες, αλλά αποτελεί ένδειξη αυξανόμενων πιέσεων στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
