Η Ευρώπη έχει δεσμευθεί να ενισχύσει δραστικά τις αμυντικές της δυνατότητες, ωστόσο η πορεία προς έναν πραγματικά αυτόνομο στρατιωτικό μηχανισμό αποδεικνύεται πολύ πιο δύσκολη από όσο δείχνουν οι πολιτικές εξαγγελίες.
Παρά τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες και τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, οι ευρωπαϊκές χώρες εξακολουθούν να εξαρτώνται σε κρίσιμους τομείς από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η ώθηση για τον επανεξοπλισμό προήλθε τόσο από τη ρωσική επιθετικότητα όσο και από τις δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για περιορισμό του αμερικανικού ρόλου στο ΝΑΤΟ.
Ως απάντηση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διαθέσει δάνεια ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ για κοινές αμυντικές προμήθειες, ενώ έχει χαλαρώσει και τους δημοσιονομικούς κανόνες ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να αυξήσουν τις στρατιωτικές τους δαπάνες.
Η Γερμανία έχει ήδη ανακοινώσει εξοπλιστικά προγράμματα εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, ενώ οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ επιδιώκουν να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες τους στο 3,5% του ΑΕΠ.
12 διαφορετικοί τύποι ευρωπαϊκών αρμάτων μάχης
Ωστόσο, η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία παραμένει ιδιαίτερα κατακερματισμένη. Σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, που χρησιμοποιούν έναν βασικό τύπο κύριου άρματος μάχης, οι ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν συνολικά δώδεκα διαφορετικά μοντέλα. Η πολυδιάσπαση αυτή αυξάνει το κόστος παραγωγής, δυσκολεύει τις κοινές προμήθειες και περιορίζει τις οικονομίες κλίμακας.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στις στρατηγικές δυνατότητες που μέχρι σήμερα παρείχαν σχεδόν αποκλειστικά οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αμερικανική υποστήριξη για δορυφορικές πληροφορίες, αναγνώριση στόχων, στρατηγικές μεταφορές, εναέριο ανεφοδιασμό, διοίκηση επιχειρήσεων και συστήματα επιτήρησης.
Σημαντική υστέρηση σε ειδικά αεροσκάφης έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξετάζουν πλέον τη δημιουργία ανεξάρτητου δικτύου ανταλλαγής πληροφοριών, ενώ προχωρούν και σε ανανέωση του στόλου αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης με νέα αεροσκάφη σουηδικής κατασκευής (SAAB).
Το ISR (Intelligence, Surveillance, Reconnaissance) σημαίνει Πληροφορίες, Επιτήρηση και Αναγνώριση και είναι βασικός παράγων σε έναν πόλεμο, ειδικά σε αεροσκάφη που συλλέγουν τέτοιες πληροφορίες για αναγνώριση στόχων και έγκαιρη προειδοποίηση. Στον πίνακα βλέπουμε πόσο υστερεί η Ευρώπη σε εναέρια συστήματα ΙSR σε σχέση με Ρωσία και ΗΠΑ. © ΙΙSS
Παράλληλα, η Ευρώπη επιχειρεί να καλύψει το κενό στα όπλα μεγάλου βεληνεκούς. Ο πόλεμος στην Ουκρανία απέδειξε ότι τα πυραυλικά πλήγματα σε μεγάλες αποστάσεις μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά την εξέλιξη μιας σύγκρουσης.
Περιορισμένα αποθέματα πυραύλων
Οι ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν περιορισμένα αποθέματα πυραύλων, ενώ το κοινό πρόγραμμα ανάπτυξης πυραύλου με εμβέλεια άνω των 2.000 χιλιομέτρων βρίσκεται ακόμη σε στάδιο ανάπτυξης και δεν έχουν ξεκινήσει παραγγελίες παραγωγής.
Σημαντικές ελλείψεις καταγράφονται και στην αντιαεροπορική άμυνα. Παρά την ύπαρξη διαφόρων συστημάτων από τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και ευρωπαϊκές εταιρείες, δεν υπάρχει ακόμη ενιαία ασπίδα προστασίας για ολόκληρη την ήπειρο. Τα περιορισμένα αποθέματα πυραύλων αναχαίτισης και οι μεγάλες καθυστερήσεις στην παραγωγή δημιουργούν επιπλέον προβλήματα.
Επιταχύνονται οι επενδύσεις στα drones
Ένα ακόμη πεδίο όπου επιταχύνονται οι επενδύσεις είναι τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Οι επιχειρήσεις στην Ουκρανία απέδειξαν ότι σχετικά φθηνά drones μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές απώλειες ακόμη και σε σύγχρονους στρατούς.
Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αλλάζουν ήδη τους κανόνες προμηθειών, ώστε μικρότερες εταιρείες να μπορούν να αναπτύσσουν και να παραδίδουν νέα συστήματα ταχύτερα από τις παραδοσιακές αμυντικές βιομηχανίες. Παράλληλα, ουκρανικές εταιρείες μεταφέρουν τεχνογνωσία και σχέδια παραγωγής σε ευρωπαϊκούς εταίρους.
Παρά τη σαφή επιτάχυνση των εξοπλιστικών προγραμμάτων, ειδικοί εκτιμούν ότι η δημιουργία πραγματικά αυτόνομων ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνατοτήτων θα απαιτήσει αρκετά χρόνια. Η κατασκευή νέων εργοστασίων, η αύξηση της παραγωγικής ικανότητας και η ανάπτυξη προηγμένων οπλικών συστημάτων δεν μπορούν να ολοκληρωθούν άμεσα.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η Ευρώπη έχει πλέον λάβει την πολιτική απόφαση να επανεξοπλιστεί, όμως εξακολουθεί να βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο.
Μέχρι να ολοκληρωθούν οι επενδύσεις και να αποκτήσει τις απαραίτητες επιχειρησιακές δυνατότητες, η εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα παραμείνει σημαντική, παρά τις προσπάθειες για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.
