H οικονομία της Ρωσίας δείχνει να έχει ακόμη αντοχές, παρά τα 4,5 χρόνια του πολέμου στην Ουκρανία και τις πολυετείς δυτικές κυρώσεις.
Τουλάχιστον αυτό έδειξαν τα τελευταία δημοσιευμένα νούμερα της ρωσικής στατιστικής υπηρεσίας. Σύμφωνα με τη Rosstat, η ρωσική οικονομία το δεύτερο τρίμηνο 2026 επέστρεψε στην ανάπτυξη, «τρέχοντας» με ρυθμό 1,3% και, ανακάμπτοντας από συρρίκνωση κατά 0,2% το πρώτο τρίμηνο του έτους. Συνολικά το α’ εξάμηνο 2026 η ανάπτυξη της ρωσικής οικονομίας ανήλθε στο 0,6% του ΑΕΠ ξεπερνώντας τις προβλέψεις της κυβέρνησης και της κεντρικής τράπεζας. Επιπλέον επιτεύχθηκε μείωση του πληθωρισμού στο 6%, κάτι που αποτελεί σημαντικό επίτευγμα στο τρέχον πλαίσιο εσωτερικών και εξωτερικών πληθωριστικών πιέσεων.
Σε αντιδιαστολή με τα θετικά στατιστικά νούμερα, οι εικόνες με τις ουρές των αυτοκινήτων στα ρωσικά βενζινάδικα και τα αρνητικά στοιχεία από τις πωλήσεις στα σούπερ μάρκετ αποτυπώνουν ωστόσο μια εικόνα οικονομικής εξάντλησης.
Ουρές στα βενζινάδικα, καύσιμα με το δελτίο
Αιτία για τις ουρές στα ρωσικά βενζινάδικα είναι η πολύμηνη ήδη εκστρατεία επιθέσεων των ουκρανικών drones κατά των ρωσικών πετρελαϊκών υποδομών και διυλιστηρίων, με σκοπό τη συρρίκνωση των οικονομικών πόρων με τους οποίους η Μόσχα στηρίζει τον πολεμικό προϋπολογισμό της.
Η εκστρατεία αυτή έχει μέχρι στιγμής τόσο μεγάλη επιτυχία και προκάλεσε τόσες ζημιές, που σύμφωνα με το Reuters ορισμένα ρωσικά διυλιστήρια αναγκάστηκαν να κλείσουν για μήνες και τον Ιούλιο η Ρωσία βρέθηκε με χαμένο το ήμισυ της παραγωγικότητας διύλισης της. Κατά συνέπεια, οι αρχές σε όλες τις περιφέρειες, από την Αγία Πετρούπολη στη Βόρεια Θάλασσα ως το Βλαδιβοστόκ στην Άπω Ανατολή, επέβαλαν δελτίο στα καύσιμα, είτε με τη μορφή του πλαφόν στην ποσότητα που μπορεί να αγοράσει ο κάθε πελάτης είτε με περιορισμούς στο ωράριο λειτουργίας των βενζινάδικων.
Για το λόγο αυτό την παραμονή του Δεκαπενταύγουστου, στον κορύφωση των θερινών διακοπών και απαντώντας η ρωσική κυβέρνηση σε έκκληση του κυβερνήτη του Κρασνοντάρ – που αποτελεί θέρετρο για τους Ρώσους και μαζεύει πολύ κόσμο – για περισσότερα καύσιμα, υποχρεώθηκε να αναγνωρίσει ότι υπάρχει πρόβλημα με την προμήθεια καυσίμων στα βενζινάδικα σε μεγάλο μέρος της χώρας και να ανακοινώσει ότι αναζητά λύσεις. Η ανακοίνωση, την ίδια μέρα, του αντιπρόεδρου της κυβέρνησης και αρμόδιου για την Ενέργεια Αλεξάντρ Νόβακ ότι αρχίζουν έλεγχοι στις τιμές των καυσίμων δήλωσε επίσης πως λόγω έλλειψης οι τιμές των καυσίμων τραβούν την ανηφόρα κι ότι το φαινόμενο βρίσκεται εκτός ελέγχου της ρωσικής κυβέρνησης.
Στροφή σε φτηνά τρόφιμα και ιδιωτική ετικέτα
Εικόνα εξάντλησης αποτυπώνουν επίσης ορισμένες δηλώσεις της επικεφαλής της μεγαλύτερης αλυσίδας σούπερ μάρκετ της χώρας που διαπίστωσε γενικευμένη στροφή των καταναλωτών σε φτηνά τρόφιμα και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας.
«Πρόσφατα παρατηρήσαμε ότι η κατανάλωση μπισκότων έχει αυξηθεί — σχεδόν δυόμισι φορές», είχε αναφέρει τον Απρίλιο η πρόεδρος του ομίλου X5, Γιεκατερίνα Λομπάτσεβα στη Moscow News – την οποία αναπαρήγαγε το αμερικανικό RBC News. «Είναι κάτι γλυκό, μια μικρή απόλαυση, αλλά πολύ πιο φθηνή από τη σοκολάτα και τα άλλα είδη ζαχαροπλαστικής», είχε πει η Λομπάτσεβα.
Η στροφή στα φτηνά τρόφιμα υποδηλώνει με τη σειρά της τις πιέσεις που δέχονται τα ρωσικά νοικοκυριά από τρεις κατευθύνσεις:
- τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων λόγω ελλείψεων, ως συνέπεια των μεγάλων ζημιών στα ρωσικά διυλιστήρια από τις ουκρανικές επιθέσεις
- την αύξηση της φορολογίας στην κατανάλωση από 1ης Ιανουαρίου 2006 για κλείσει την τρύπα του προϋπολογισμού και
- την καθίζηση κάθε άλλου παραγωγικού κλάδου πλην της πολεμικής βιομηχανίας επειδή και λείπει εργατικό δυναμικό και τα πραγματικά επιτόκια βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα – 8% – δυσκολεύοντας τις επενδύσεις.
Η στήριξη και τα «βαρίδια»
Τα στοιχεία δείχνουν ότι παρά το βαρύ αυτό καταναλωτικό κλίμα, στη στήριξη της ρωσικής οικονομίας κατά το α’ εξάμηνο συνέβαλαν η άνοδος των κρατικών δαπανών για τον πόλεμο και τα εργοστάσια που παράγουν πολεμικό υλικό και η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, λόγω του πολέμου στο Ιράν. Όμως κατά τους αναλυτές για να καταλάβουμε τα «βαρίδια» που παρασέρνουν πλέον πτωτικά τη ρωσική οικονομία, οι δείκτες που πρέπει να λάβουμε υπόψη μας είναι το δημόσιο έλλειμμα και τα ενεργειακά έσοδα που παραδοσιακά συνεισέφεραν το ένα τέταρτο του συνόλου των δημοσίων εσόδων.
Ο κρατικός προϋπολογισμός της Ρωσίας έκλεισε πέρσι με έλλειμμα 2,6% του ΑΕΠ το οποίο φέτος οδεύει προς το 5% ως συνέπεια της μείωσης των ρωσικών ενεργειακών εσόδων, εξήγησε στο CNBC ο Τσαρλς Λίτσφιλντ, διευθυντής οικονομικών προβλέψεων και ανάλυσης στο GeoEconomics Center του Atlantic Council.
Κατακόρυφη η πτώση των ρωσικών ενεργειακών εσόδων
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, τα έσοδα της Ρωσίας από πετρέλαιο και φυσικό αέριο αντιστοιχούσαν μόλις στο 64% των εσόδων της αντίστοιχης περιόδου του 2024 – κι αυτό παρά την άνοδο των τιμών του πετρελαίου και φυσικού αερίου που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν, λόγω των επιθέσεων των ουκρανικών drones, που πράγματι περιόρισαν σε μεγάλη έκταση τα ενεργειακά έσοδα της Μόσχας.
Σε ερώτημα σχετικά με τα περιθώρια κινήσεων που διαθέτει το Κρεμλίνο για να περιορίσει το δημόσιο έλλειμμα, ο Λίτσφιλντ ανέφερε ότι η ρωσική κυβέρνηση θα μπορούσε να αυξήσει τη φορολογία στις εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου πέρα από τα προβλεπόμενα στον ισχύοντα φορολογικό κώδικα, να επιχειρήσει να δανειστεί χρήματα από τις διεθνείς αγορές ή να αξιοποιήσει το ήμισυ των αποθεματικών ύψους 300 δισ. δολαρίων της κεντρικής της τράπεζας που παραμένουν εκτός δυτικών κυρώσεων.
Τα κεφάλαια αυτά θα μπορούσαν θεωρητικά να χρησιμοποιηθούν για να κλείσουν εν μέρει οι τρύπες στον Κρατικό Προϋπολογισμό, πρόσθεσε ο Λίτσφιλντ, ωστόσο είναι απίθανο να συναινέσει σε αυτό η αυστηρή διοικήτρια της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας Ελβίρα Ναμπιούλινα, που γνωρίζει πώς αν το κάνει, θα χαθεί η εμπιστοσύνη στη δέσμευση της κεντρικής τράπεζας να καταπολεμήσει τον πληθωρισμό.
Πάντως, κατέληξε ο Λίτσφιλντ, είναι μάλλον απίθανο η Ρωσία να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία επειδή μειώθηκαν τα ενεργειακά της έσοδα, όπως λέει ότι θέλει ο Ζελένσκι. Αντίθετα, είναι πιο πιθανό να τον κλιμακώσει σπεύδοντας να πετύχει τους πολεμικούς της στόχους πριν χάσει ολοκληρωτικά τις οικονομικές αντοχές της…
