Η παρατεταμένη ξηρασία και τα αλλεπάλληλα κύματα καύσωνα βυθίζουν τον ευρωπαϊκό πρωτογενή τομέα σε μια πρωτόγνωρη κρίση. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, oι καλλιεργητές σε ολόκληρη τη Γηραιά Ήπειρο, με επίκεντρο τους παραγωγούς δημητριακών και λαχανικών, εκπέμπουν σήμα κινδύνου για ολοκληρωτική καταστροφή των φετινών αποδόσεων, ζητώντας άμεσες παρεμβάσεις για τη διάσωση της σοδειάς.
Ιστορικό χαμηλό για τη γαλλική παραγωγή
Στη Γαλλία, η συρρίκνωση της παραγωγής λαχανικών καταγράφεται σε ανησυχητικά επίπεδα. Σύμφωνα με τους καλλιεργητές, τα ελλείμματα υπολογίζονται στο 25% για τα κολοκυθάκια, 35% για τα μαρούλια, 40% για τα μπιζέλια, 60% για το μπρόκολο, ενώ στις αγκινάρες η πτώση κυμαίνεται από 50% έως 100%. Η ένωση Prince de Bretagne, η οποία εκπροσωπεί περισσότερους από 1.300 παραγωγούς λαχανικών στη Βρετάνη, κάνει λόγο για «ιστορική κρίση», απαιτώντας επείγουσα δράση για την αντιμετώπιση της δραματικής πτώσης τόσο στις αποδόσεις όσο και στην ποιότητα των καλλιεργειών.
Η ανθρωπογενής υπερθέρμανση και το φαινόμενο Ελ Νίνιο έχουν επιφέρει βαρύτατες ζημιές. Η ανάπτυξη των φυτών παρεμποδίζεται από θερμοκρασίες που υπερβαίνουν σταθερά τους 30°C και συχνά τους 35°C, σε συνδυασμό με την απουσία βροχοπτώσεων και τους καυτούς ανέμους. Ο Ερίκ Λεγκράς, εκπρόσωπος της ένωσης Γάλλων παραγωγών κονσερβοποιημένων και κατεψυγμένων λαχανικών (με 4.400 μέλη), δήλωσε στη Le Monde: «Συνήθως η μία περιοχή τα πηγαίνει καλύτερα, γεγονός που βοηθά στην αντιστάθμιση. Φέτος, όλες οι κύριες περιοχές παραγωγής μας έχουν πληγεί, και μάλιστα ταυτόχρονα».
Εξίσου ισχυρό είναι το πλήγμα στα δημητριακά. Το γαλλικό υπουργείο Γεωργίας εκτιμά ότι η σοδειά καλαμποκιού στη μεγαλύτερη παραγωγό χώρα της Ευρώπης θα υποχωρήσει κατά 35% σε σχέση με τα επίπεδα του 2025, αγγίζοντας τα 9 εκατομμύρια τόνους – ποσότητα που συνιστά αρνητικό ρεκόρ από το 1980. Η μείωση αυτή αποδίδεται εν μέρει στη στροφή των αγροτών προς άλλες καλλιέργειες (όπως ο ηλίανθος), ωστόσο αντανακλά πρωτίστως τις συνέπειες των ακραίων θερμοκρασιών κατά τα κρίσιμα στάδια ανάπτυξης της καλλιέργειας.
Αλυσιδωτές επιπτώσεις σε κτηνοτροφία και πτηνοτροφία
Οι ελλείψεις στα σιτηρά προκαλούν συστημικές πιέσεις στην κτηνοτροφία. Καθώς οι αγελάδες γαλακτοπαραγωγής βιώνουν θερμικό στρες σε θερμοκρασίες άνω των 25°C, η απόδοση γάλακτος καταγράφει ήδη πτώση της τάξης του 10% με 15%. Παράλληλα, η Agreste (η στατιστική υπηρεσία του υπουργείου Γεωργίας) ανακοίνωσε ότι η παραγωγή σανής για τη χειμερινή βοσκή υπολείπεται κατά 30% του μέσου όρου της περιόδου 1989-2018. Πρόκειται για ένα έλλειμμα που επιδεινώνεται ραγδαία, πλήττοντας όλο και περισσότερες γεωγραφικές ζώνες και εγείροντας έντονες ανησυχίες για τη χειμερινή διατροφή του ζωικού κεφαλαίου.
Ταυτόχρονα, η πτηνοτροφία μετρά σημαντικές απώλειες εξαιτίας των καταστροφικών ποσοστών θνησιμότητας που καταγράφηκαν κατά τον καύσωνα του Ιουνίου. Το εθνικό συμβούλιο προώθησης αυγών της Γαλλίας αναφέρει ότι η ημερήσια παραγωγή έχει μειωθεί κατά 1 εκατομμύριο αυγά συγκριτικά με τον κανόνα.
Ιταλία: Οικονομικό κόστος άνω των 3 δισ. ευρώ
Στην Ιταλία, η κατάσταση περιγράφεται ως οριακή από την Coldiretti, τη μεγαλύτερη αγροτική οργάνωση της χώρας. Σχεδόν το 60% των γεωργικών εκτάσεων πλήττεται από ξηρασία, με τις αποδόσεις σε καλαμπόκι, ρύζι, σόγια, λαχανικά και φρούτα να δέχονται ισχυρές πιέσεις, ενώ η παραγωγή γάλακτος καταγράφει πτώση 20%. Το συνολικό κόστος για τον κλάδο, συνυπολογίζοντας τις ζημιές από πυρκαγιές και ισχυρές καταιγίδες, ξεπερνά τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ.
Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται η κοιλάδα του Πάδου, η οποία εκτείνεται σε τέσσερις βόρειες περιφέρειες και συνιστά τη ραχοκοκαλιά της ιταλικής γεωργίας. Λόγω της δραστικής εξάντλησης του μεγαλύτερου ποταμού της χώρας, η παραγωγή ρυζιού –εκ της οποίας το 80% παράγεται στην εν λόγω περιοχή– αντιμετωπίζει συνθήκες ακραίου θερμικού στρες. Στη Νοβάρα, οι ορυζώνες εμφανίζουν εικόνα έντονης αντίθεσης, με κιτρινισμένα, αποξηραμένα τμήματα δίπλα σε ζώνες όπου εφαρμόζεται αυστηρή διαχείριση. Η Ιταλία, ο κορυφαίος παραγωγός ρυζιού στην Ευρώπη με 580.000 στρέμματα φυτεμένα το 2025, βλέπει τους καλλιεργητές της να καταφεύγουν στην πρωτοφανή πρακτική της άρδευσης των καλλιεργειών ανά δεύτερη εβδομάδα (εναλλακτικές εβδομάδες) προκειμένου να διασώσουν τη σεζόν.
Οι επιπτώσεις σε Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο
Στην Ισπανία, η συρρίκνωση της παραγωγής δημητριακών διαμορφώνεται στο 35% για την Καστίλη και Λεόν, στο 49% για τη Μαδρίτη και στο 24% για την Ανδαλουσία, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Επιπροσθέτως, η παραγωγή πρόβειου και κατσικίσιου γάλακτος μειώθηκε κατά 6,5% και 10,8% αντίστοιχα.
Αναφορικά με το ελαιόλαδο, μετά την καταστροφική, λόγω ξηρασίας, σοδειά του 2024, η παραγωγή ανέκαμψε πέρυσι χάρη στις βροχοπτώσεις του χειμώνα και της άνοιξης. Ωστόσο, οι καλλιεργητές εκτιμούν ότι είναι πολύ νωρίς για να υπάρξει ασφαλής πρόβλεψη για τη φετινή (όψιμη) συγκομιδή. Στον αντίποδα, ο διευθυντής της εθνικής ομοσπονδίας οίνου της Ισπανίας, Χοσέ Μπενίτεθ, προβλέπει πτώση 20% στην παραγωγή κρασιού για το 2026, επισημαίνοντας ότι οι διαδοχικοί καύσωνες και η έλλειψη υγρασίας μειώνουν το μέγεθος των σταφυλιών.
Κρατικές παρεμβάσεις και πακέτα στήριξης
Απέναντι στην επιχειρησιακή ασφυξία του κλάδου, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δρομολογούν δαπανηρά προγράμματα οικονομικής ανακούφισης. Ο Γάλλος πρωθυπουργός, Σεμπαστιάν Λεκορνί, εξήγγειλε πακέτο άμεσης στήριξης ύψους 145 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο θα συνοδεύεται από «μέτρα διαρθρωτικής στήριξης και επενδύσεων» τα οποία εντάσσονται στον προϋπολογισμό του 2027.
Την ίδια ώρα, μετά από ασφυκτικές πιέσεις των Εργατικού κόμματος, ο Μπέρναμ προχώρησε στην ανακοίνωση έκτακτης χρηματοδότησης ύψους 65 εκατομμυρίων λιρών, προκειμένου να θωρακιστούν οι αγρότες που επλήγησαν άμεσα από τις συνέπειες της ξηρασίας.
