Σε δεύτερο γύρο οδηγούνται οι προεδρικές εκλογές στη Βραζιλία στις 25 Οκτωβρίου, με τον Φλάβιου Μπολσονάρου να ξεπερνά τις προβλέψεις και να αφήνει πίσω του τον απερχόμενο πρόεδρο Λουίς Ινάσιου Λούλα ντα Σίλβα.
Με την καταμέτρηση σχεδόν ολοκληρωμένη, ο 45χρονος γερουσιαστής και γιος του πρώην προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρου συγκέντρωνε περίπου το 47% των ψήφων, έναντι σχεδόν 45% του 80χρονου Λούλα. Η έκβαση της κάλπης διέψευσε τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, που έδιναν μικρό προβάδισμα στον απερχόμενο πρόεδρο, και άνοιξε τον δρόμο για τρεις εβδομάδες έντονης προεκλογικής μάχης έως τον δεύτερο γύρο.
Το Bloomberg χαρακτήρισε την επίδοση του Φλάβιου Μπολσονάρου αιφνιδιαστική, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η εκλογική βραδιά σημαδεύτηκε από σημαντική ενίσχυση των συντηρητικών δυνάμεων και σε αναμετρήσεις για τη Γερουσία και τις κυβερνήσεις πολιτειών.
Η δεξιά ενισχύεται πέρα από τον Μπολσονάρου
Η σημασία του αποτελέσματος δεν περιορίζεται στην προσωπική επίδοση του υποψηφίου της δεξιάς. Όπως σημειώνει το Bloomberg, συντηρητικοί υποψήφιοι κατέγραψαν ισχυρές επιδόσεις σε κρίσιμες αναμετρήσεις για τη Γερουσία και για κυβερνήσεις πολιτειών, αποτυπώνοντας μια ευρύτερη μετατόπιση του εκλογικού σώματος.
Για το Κόμμα των Εργαζομένων του Λούλα, το μήνυμα της κάλπης είναι ιδιαίτερα βαρύ. Το κόμμα έχει επικρατήσει στις πέντε από τις έξι προηγούμενες προεδρικές εκλογές, ωστόσο το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου επαναφέρει τη συζήτηση για το κατά πόσο εξακολουθεί να απευθύνεται με την ίδια αποτελεσματικότητα σε ευρύτερα στρώματα της βραζιλιάνικης κοινωνίας.
Στο στρατόπεδο του Μπολσονάρου το κλίμα ήταν πανηγυρικό ήδη από το βράδυ της Κυριακής. Ο ίδιος δήλωσε ότι το αποτέλεσμα σηματοδοτεί το «τέλος της εποχής του Κόμματος των Εργαζομένων» και υποσχέθηκε, εφόσον εκλεγεί, μια κυβέρνηση εμπνευσμένη από εκείνη του πατέρα του. Ο Λούλα, αντίθετα, επιχείρησε να συσπειρώσει τους υποστηρικτές του, δηλώνοντας ότι με τον δεύτερο γύρο ξεκινά ουσιαστικά μια νέα προεκλογική μάχη.
Βραζιλία: Οικονομία και δημοσιονομικά κρίνουν τη μάχη
Πίσω από τη βαθιά πολιτική πόλωση βρίσκεται και μια δύσκολη οικονομική πραγματικότητα. Η Βραζιλία εξακολουθεί να καταγράφει ανάπτυξη και η ανεργία βρίσκεται κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ωστόσο το υψηλό κόστος δανεισμού και οι πιέσεις στα δημόσια οικονομικά αποτελούν βασικά ζητήματα για επενδυτές και ψηφοφόρους.
Τα επιτόκια παραμένουν στο 13,75%, επιβαρύνοντας τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τα νοικοκυριά, ενώ το ονομαστικό δημοσιονομικό έλλειμμα έχει προσεγγίσει το 10% του ΑΕΠ και το δημόσιο χρέος έχει ξεπεράσει το 80% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Bloomberg.
Οι δύο υποψήφιοι προτείνουν διαφορετική οικονομική κατεύθυνση. Ο Λούλα εξακολουθεί να στηρίζει μια πολιτική ενίσχυσης της κατανάλωσης και της κοινωνικής προστασίας, έχοντας προχωρήσει μέσα στο 2026 σε σειρά μέτρων για φθηνότερη πίστωση, μεγαλύτερες κοινωνικές παροχές και υποστήριξη υπερχρεωμένων πολιτών.
Ο Μπολσονάρου, από την άλλη πλευρά, έχει δώσει έμφαση στον περιορισμό των κρατικών δαπανών, χρησιμοποιώντας μάλιστα συμβολικά ένα ψαλίδι στις προεκλογικές του εμφανίσεις για να υποσχεθεί μεγάλες περικοπές. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει παρουσιάσει αναλυτικό δημοσιονομικό σχέδιο.
Η Wall Street παρακολουθεί στενά την εξέλιξη της αναμέτρησης. Το Reuters ανέφερε ότι οι αγορές προετοιμάζονταν για έντονη αντίδραση μετά την καλύτερη του αναμενομένου επίδοση του Μπολσονάρου, καθώς σημαντικό μέρος των επενδυτών θεωρεί ότι ο υποψήφιος της δεξιάς θα υιοθετούσε πιο αυστηρή δημοσιονομική πολιτική.
Η σκιά του σκανδάλου Banco Master
Παρά την έντονη οικονομική διάσταση, μεγάλο μέρος της προεκλογικής συζήτησης επισκιάστηκε από το σκάνδαλο της Banco Master, της τράπεζας που βρίσκεται στο επίκεντρο έρευνας για απάτη ύψους περίπου 10 δισ. δολαρίων.
Ο Φλάβιου Μπολσονάρου είχε βρεθεί νωρίτερα υπό πίεση λόγω των επαφών του με τον φυλακισμένο πρώην ιδιοκτήτη της τράπεζας, Ντανιέλ Βορκάρο, από τον οποίο είχε φέρεται να ζητήσει χρηματοδότηση για ταινία σχετικά με τον πατέρα του. Ο ίδιος αρνείται οποιαδήποτε παρανομία.
Στη συνέχεια, όμως, η υπόθεση άρχισε να επιβαρύνει και το στρατόπεδο του Λούλα, μετά τη δημοσιοποίηση μηνυμάτων που ενίσχυσαν τις ερωτήσεις γύρω από τις σχέσεις του δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου Αλεξάντρ ντε Μοράες με τον Βορκάρο. Η θεσμική κρίση που ακολούθησε έδωσε στον Μπολσονάρου την ευκαιρία να επαναφέρει στο προσκήνιο τις επιθέσεις του εναντίον του Μοράες.
Η διάσταση Τραμπ και η σχέση με τις ΗΠΑ
Οι εκλογές της Βραζιλίας έχουν όμως και σημαντική διεθνή διάσταση. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει διαδραματίσει ενεργό ρόλο στις σχέσεις Ουάσιγκτον–Μπραζίλια, ενώ ο Φλάβιου Μπολσονάρου έχει δηλώσει ότι επιθυμεί στενότερη συνεργασία με τις ΗΠΑ.
Το Bloomberg επισημαίνει ότι μια αλλαγή κυβέρνησης στη Βραζιλία θα μπορούσε να επηρεάσει τη γεωπολιτική ισορροπία στη Λατινική Αμερική, σε μια περίοδο κατά την οποία συντηρητικές δυνάμεις έχουν ενισχυθεί σε αρκετές χώρες της περιοχής.
Ο Λούλα, αντίθετα, έχει επιδιώξει μεγαλύτερη αυτονομία από την Ουάσιγκτον και στενότερες σχέσεις με την Κίνα, ενώ είχε καλέσει τον Αμερικανό πρόεδρο να μην αναμιχθεί στην προεκλογική διαδικασία. Ο Τραμπ δήλωσε ότι παρακολουθεί «πολύ στενά» τις εκλογές, χωρίς να δώσει επίσημη στήριξη σε κάποιον υποψήφιο.
Ο δεύτερος γύρος στις 25 Οκτωβρίου αναμένεται έτσι να κινηθεί σε τρία παράλληλα μέτωπα: οικονομία και κόστος ζωής, διαφθορά και θεσμοί, αλλά και τη μελλοντική εξωτερική κατεύθυνση της μεγαλύτερης οικονομίας της Λατινικής Αμερικής.
