Σε δύο παράλληλους δρόμους κινείται πλέον ο σχεδιασμός και οι συζητήσεις γύρω από την πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα, με την αγορά και την Πολιτεία να επιχειρούν σταδιακά να περάσουν τη σχετική συζήτηση από το επίπεδο της θεωρίας σε μια πιο οργανωμένη φάση διερεύνησης και προετοιμασίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, στόχος είναι μέχρι το καλοκαίρι να έχουν συσταθεί δύο επιτροπές, οι οποίες θα αρχίσουν να «τρέχουν» τις πρώτες ουσιαστικές διεργασίες γύρω από το ελληνικό πυρηνικό εγχείρημα.
Αυτή τη στιγμή, όπως είναι γνωστό, η κυβέρνηση εξετάζει τη δημιουργία μιας διυπουργικής, η οποία θα επιχειρήσει να δώσει το απαραίτητο πολιτικό και θεσμικό «τέμπο» στην αγορά. Παρότι το ρυθμιστικό και νομοθετικό πλαίσιο παραμένει ακόμη ιδιαίτερα ανώριμο, το ενδιαφέρον μόνο θεωρητικό δεν είναι. Όπως τονίζουν πηγές στο energygame.gr, η συγκεκριμένη επιτροπή εκτιμάται ότι θα έχει ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο εκπροσώπησης, ενώ πηγές δεν αποκλείουν τη συμμετοχή ακόμα και του ίδιου του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, στοιχείο που αποτυπώνει και το αυξημένο πολιτικό ενδιαφέρον γύρω από το θέμα. Στόχος της θα είναι να χαρτογραφήσει τις θεσμικές ανάγκες, να εξετάσει τις τεχνολογικές επιλογές και να συντονίσει τους εμπλεκόμενους φορείς σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη επαναφέρει δυναμικά την πυρηνική ενέργεια στη συζήτηση για την ενεργειακή ασφάλεια και την απανθρακοποίηση.
Την ίδια ώρα, όμως, «τρέχει» παράλληλα και μια δεύτερη πρωτοβουλία, η οποία φαίνεται πως μεταφέρει το κέντρο βάρους στον ιδιωτικό τομέα και τη βιομηχανία. Σύμφωνα με πληροφορίες που έχει ήδη αποκαλύψει το energygame.gr, προχωρά με γοργούς ρυθμούς η σύσταση ακόμη μίας επιτροπής ή ομάδας εργασίας, η οποία θα επιχειρήσει να ενώσει όλους τους κρίσιμους κρίκους της αλυσίδας: από τις ενεργειακές εταιρείες και τη βαριά βιομηχανία έως τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά ιδρύματα, τα ναυπηγεία και την Πολιτεία. Η βασική επιδίωξη είναι να δημιουργηθεί ένας κοινός χώρος διαλόγου και προετοιμασίας, μέσα από τον οποίο θα χαρτογραφηθούν οι πραγματικές δυνατότητες της χώρας και θα εξεταστεί πώς θα μπορούσε η Ελλάδα να αποκτήσει ρόλο στο αναδυόμενο οικοσύστημα των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMRs).
Το πυρηνικό project δεν αφορά μόνο την ηλεκτροπαραγωγή
Οι επόμενοι μήνες, με σημείο αναφοράς το καλοκαίρι, θεωρούνται κρίσιμοι, καθώς η ανάπτυξη πυρηνικής τεχνολογίας ακόμη και μέσω μικρής κλίμακας εφαρμογών SMRs, δεν αντιμετωπίζεται ως ένα project που αφορά αποκλειστικά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Η Ελλάδα φαίνεται πως εξετάζει πλέον ολόκληρο το φάσμα των εφαρμογών, των ρόλων και των πιθανών χρήσεων της τεχνολογίας. Πρόκειται για ένα project που επηρεάζει και διαπερνά ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού: από την παραγωγή εξοπλισμού και ειδικών υλικών μέχρι τη ναυπηγική βιομηχανία, τις ενεργειακές υποδομές, τις μεταφορές, τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά κέντρα και τους θεσμικούς φορείς. Όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά παράγοντες της αγοράς, «όλοι πρέπει να είναι έτοιμοι να εμπλακούν και να συνεργαστούν».
Το ενδιαφέρον, μάλιστα, φαίνεται να εντείνεται το τελευταίο διάστημα. Σύμφωνα με πληροφορίες, ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις προσεγγίζουν το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, επιχειρώντας να κατανοήσουν τις δυνατότητες συμμετοχής τους σε μια νέα αγορά που βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, αλλά παρουσιάζει σημαντικές διεθνείς προοπτικές. Η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον μόνο στο ενδεχόμενο εγκατάστασης αντιδραστήρων στην Ελλάδα, αλλά αγγίζει και ένα πιο φιλόδοξο σενάριο: τη δυνατότητα η χώρα να αποκτήσει βιομηχανική παρουσία στην εφοδιαστική αλυσίδα των πυρηνικών τεχνολογιών.
Η ιδέα ενός «made in Greece» αποτυπώματος στον τομέα των SMRs μέσω της συμμετοχής ελληνικών βιομηχανιών στην παραγωγή εξαρτημάτων, υποδομών ή ειδικών υλικών φαίνεται να συζητείται πλέον πιο ανοιχτά. Αρκετές επιχειρήσεις βλέπουν στις πυρηνικές τεχνολογίες μια νέα αγορά με σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια. Ενεργειακές εταιρείες, τσιμεντοβιομηχανίες, μεταλλουργίες, ναυπηγεία και βιομηχανίες βαριάς κατασκευής παρακολουθούν ήδη στενά τις εξελίξεις, επιχειρώντας να καταλάβουν ποια θέση θα μπορούσαν να καταλάβουν σε αυτή τη νέα αλυσίδα αξίας που δημιουργείται διεθνώς.
Η τεχνογνωσία, οι σύμμαχοι και το ζήτημα της χρηματοδότησης
Σε αυτό το «ταξίδι», η Αθήνα φαίνεται πως αναζητεί και διεθνείς συνοδοιπόρους. Πληροφορίες αναφέρουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη εντάξει την ελληνική αγορά στον ευρύτερο χάρτη συνεργασιών που επιδιώκουν να αναπτύξουν στον τομέα των μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων. Η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται να ενδιαφέρεται για τη μεταφορά τεχνογνωσίας και την ανάπτυξη συνεργειών με την ελληνική βιομηχανία, επιδιώκοντας να συνδυαστεί η ώριμη τεχνολογική βάση αμερικανικών εταιρειών με τις δυνατότητες που διαθέτει η εγχώρια παραγωγική βάση.
Ο ρόλος των ΗΠΑ συνδέεται άμεσα και με το μεγάλο «αγκάθι» της χρηματοδότησης, το οποίο θεωρείται κρίσιμο για οποιοδήποτε επόμενο βήμα. Ήδη, σύμφωνα με πληροφορίες, υπάρχουν οι πρώτες επαφές με την αμερικανική κυβέρνηση για χρηματοδοτικές ενέσεις στο πλαίσιο μελετών και προκαταρκτικών διερευνήσεων, σε μια συγκυρία όπου η Ουάσιγκτον επιχειρεί να ενισχύσει την παρουσία αμερικανικών τεχνολογιών SMRs στην ευρωπαϊκή αγορά.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι διαρκείς αναφορές του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη υπέρ της διερεύνησης της πυρηνικής ενέργειας και ειδικότερα των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων δεν αιφνιδιάζουν πλέον την αγορά. Πρόσφατα, μιλώντας στο «Energy Transition Summit: East Med & Southeast Europe», τόνισε πως ο πρωθυπουργός εμφανίστηκε σαφής ως προς τη στρατηγική διάσταση του θέματος, λέγοντας ότι «η πυρηνική ενέργεια είναι η μόνη μακροπρόθεσμη επιλογή και εναλλακτική λύση έναντι του φυσικού αερίου όσον αφορά την ενέργεια βασικής ισχύος». Ωστόσο, έσπευσε να ξεκαθαρίσει ότι δεν υπάρχουν ειλημμένες αποφάσεις, ούτε άμεσος σχεδιασμός για ανάπτυξη πυρηνικού προγράμματος στην Ελλάδα, αποκαλύπτοντας ωστόσο ότι έχει ήδη συσταθεί ομάδα εργασίας με αντικείμενο τη διερεύνηση της πυρηνικής ενέργειας για μη στρατιωτικούς σκοπούς, με ορίζοντα δεκαετίας.
Αντιθέτως, σύμφωνα με παράγοντες του κλάδου, στο παρασκήνιο φαίνεται πως έχει ήδη ξεκινήσει μια πιο οργανωμένη προεργασία, η οποία επιχειρεί να βάλει τα πρώτα θεμέλια για το πώς και υπό ποιες προϋποθέσεις θα μπορούσε η Ελλάδα να αποκτήσει μελλοντικά ρόλο στον νέο πυρηνικό χάρτη της Ευρώπης.
Οι εναλλακτικές χρήσεις και τα σημεία-κλειδιά
Τα σενάρια που εξετάζονται στο παρασκήνιο δεν περιορίζονται μόνο στην ηλεκτροπαραγωγή. Στο επίκεντρο των συζητήσεων φαίνεται να βρίσκονται και οι πλωτοί μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες (floating SMRs), οι οποίοι θα μπορούσαν να εγκαθίστανται σε λιμένες ή θαλάσσιες ενεργειακές υποδομές και να λειτουργούν ως σταθερές πηγές ηλεκτροδότησης. Τέτοιες λύσεις θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την κάλυψη ενεργειακών αναγκών μεγάλων λιμενικών εγκαταστάσεων, ενεργειακών κόμβων ή ακόμη και νησιωτικών περιοχών με αυξημένες απαιτήσεις σε σταθερή ισχύ. Στο μικροσκόπιο βρίσκονται ήδη δύο μεγάλοι λιμένες της χώρας, ο Πειραιάς και το Ηράκλειο Κρήτης, οι οποίοι θεωρούνται κομβικά σημεία για πιθανές πιλοτικές εφαρμογές. Παράλληλα, η Δυτική Μακεδονία εμφανίζεται επίσης ως περιοχή που βρίσκεται στο πλάνο, αξιοποιώντας την ενεργειακή της παράδοση, τις υφιστάμενες υποδομές και τη συνολικότερη προσπάθεια μετάβασης της περιοχής στη μεταλιγνιτική εποχή.
Στο τραπέζι έχουν τεθεί και εναλλακτικά σενάρια αξιοποίησης των SMRs σε νησιωτικές περιοχές, για εφαρμογές όπως η αφαλάτωση ή ακόμη και η παραγωγή υδρογόνου. Παράλληλα, εφαρμογές της πυρηνικής τεχνολογίας συζητούνται και για τη βιομηχανία, με πιθανή αξιοποίηση σε ενεργοβόρες δραστηριότητες όπως η διύλιση όπου η σταθερή και αδιάλειπτη παροχή μεγάλων ποσοτήτων ενέργειας αποτελεί κρίσιμο παράγοντα ανταγωνιστικότητας.
Με το βλέμμα στις εξελίξεις βρίσκονται και οι εταιρείες τεχνολογίας, καθώς οι μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες θεωρείται ότι θα μπορούσαν να στηρίξουν τη λειτουργία μεγάλων data centers. Τα κέντρα δεδομένων διαθέτουν εξαιρετικά υψηλές ενεργειακές απαιτήσεις και λειτουργούν με προφίλ φορτίου βάσης, δηλαδή απαιτούν συνεχή και αδιάλειπτη παροχή ηλεκτρικής ενέργειας σε σταθερά επίπεδα, ένα χαρακτηριστικό που οι πυρηνικοί σταθμοί μπορούν να εξυπηρετήσουν ιδιαίτερα αποτελεσματικά.
Διαβάστε περισσότερα στο energygame.gr
