Έξι διαδεδομένες παρανοήσεις που, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Εταιρειών Εμπορίας Πετρελαιοειδών (ΣΕΕΠΕ), εξακολουθούν να επηρεάζουν τόσο τη δημόσια συζήτηση γύρω από την αγορά καυσίμων (αλλά και τη στάση της πολιτείας) επιχείρησε να αποδομήσει ο πρόεδρος του Συνδέσμου, Γιάννης Αληγιζάκης, κατά τη χθεσινή συνέντευξη Τύπου για την παρουσίαση της νέας έρευνας του ΕΜΠ για την παραβατικότητα τον κλάδο.
Οι επισημάνσεις έγιναν στο πλαίσιο της συζήτησης για το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, ένα μέτρο που εφαρμόζεται ουσιαστικά από το 2022 μέχρι και σήμερα, με μοναδική διακοπή από τον Ιούλιο του 2025 έως τον Φεβρουάριο του 2026. Όπως υποστήριξε ο κ. Αληγιζάκης, η Ελλάδα αποτελεί τη μοναδική χώρα στην οποία εφαρμόστηκε ένα τέτοιο καθεστώς επί σχεδόν πέντε χρόνια, χωρίς -όπως είπε- να έχει παρουσιαστεί κάποια αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς του.
Κατά τον ίδιο, το βασικό πρόβλημα της ελληνικής αγοράς δεν βρίσκεται στα περιθώρια κέρδους, αλλά στη φορολογία, καθώς για παράδειγμα το 55% περίπου της τελικής τιμής της βενζίνης αντιστοιχεί σε φόρους. Υπό κανονικές συνθήκες, το συνολικό περιθώριο κέρδους εταιρειών εμπορίας, πρατηρίων και μεταφορέων κυμαίνεται στο 8%-10%, ένα από τα χαμηλότερα στην Ευρώπη.
Με την εφαρμογή του πλαφόν, περιορίστηκε περίπου στο 6%. Επομένως, δεν προσέφερε ουσιαστικό όφελος στους καταναλωτές.
Πλαφόν, ανταγωνισμός και οι πραγματικές αιτίες των τιμών
- Πρώτος μύθος: «Εάν δεν υπάρχει πλαφόν, οι τιμές θα αυξάνονται υπέρμετρα»
Ο κ. Αληγιζάκης υπενθύμισε ότι όταν το μέτρο αποσύρθηκε τον Ιούλιο του 2025, το περιθώριο κέρδους δεν παρουσίασε εκρηκτική αύξηση, αλλά διαμορφώθηκε στο 8,08%.
Επρόκειτο για μία αύξηση 2% σε σχέση με την περίοδο εφαρμογής του μέτρου (όταν το περιθώριο ήταν 6%). Επομένως, τα στοιχεία κάθε άλλο παρά παραπέμπουν σε εκτόξευση.
- Δεύτερος μύθος: «Όταν οι τιμές ελαττώνονται, οι εταιρείες δεν περνάνε τις μειώσεις»
Επικαλούμενος το πόρισμα της Επιτροπής Ανταγωνισμού, ο πρόεδρος του ΣΕΕΠΕ ανέφερε ότι η πολυετής έρευνα της Επιτροπής για την περίοδο 2019-2022 δεν διαπίστωσε αποκλίσεις στη μετακύλιση των αυξήσεων και των μειώσεων στις τιμές λιανικής, καταλήγοντας ότι οι διακυμάνσεις περνούσαν κανονικά στην αγορά.
- Τρίτος μύθος: «Οι καταναλωτές δεν βλέπουν μειώσεις τιμών στα πρατήρια, ενώ το πετρέλαιο πέφτει»
Όπως εξήγησε, πρόκειται για λανθασμένη αντιπαραβολή, καθώς η εξέλιξη των τιμών στην αντλία συνδέεται με τους διεθνείς δείκτες Platts των τελικών προϊόντων και όχι με την τιμή του μπρεντ. Για παράδειγμα, τον Απρίλιο του 2026, το μπρεντ αυξηθηκε 30,8%, αλλά το Platts βενζινών κατά 46% και το Platts ντίζελ κίνησης κατά 72,4%.
Παράλληλα, υπενθύμισε ότι η προσαρμογή των τιμών στα πρατήρια γίνεται συνήθως μέσα σε περίπου τέσσερις ημέρες και όχι άμεσα, από τη μία ημέρα στην άλλη.
Τα περιθώρια κέρδους και η βιωσιμότητα του κλάδου
- Τέταρτος μύθος: «Κάποια πρατήρια λειτουργούν κερδοσκοπικά»
Ο κ. Αληγιζάκης ξεκαθάρισε ότι περιστατικά κερδοσκοπίας μπορεί να εμφανίζονται, όπως συμβαίνει σε κάθε κλάδο, όμως αντιμετωπίζονται μέσω των ελέγχων των αρμόδιων αρχών. Όπως πρόσθεσε, ενδεικτική περίπτωση αποτελούν οι παρεμβάσεις της Ανεξάρτητης Αρχής Προστασίας Καταναλωτών σε πρόσφατες περιπτώσεις παραβίασης του πλαφόν στη Ρόδο, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα την αποκατάσταση των τιμών. Κάτι που αποδεικνύει ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά.
- Πέμπτος μύθος: «Στην ελληνική αγορά καυσίμων δεν λειτουργεί ο ανταγωνισμός»
Ο ΣΕΕΠΕ επικαλείται το πόρισμα της Επιτροπής Ανταγωνισμού, σύμφωνα με το οποίο η αγορά λειτουργεί υπό συνθήκες πλήρους ανταγωνισμού, με ιδιαίτερα χαμηλά ή ακόμη και μηδενικά περιθώρια κέρδους σε αρκετές περιπτώσεις, εξαιτίας του αθέμιτου ανταγωνισμού.
- Έκτος μύθος: «Η αγορά καυσίμων είναι κερδοφόρα. Οι εταιρείες μπορούν να λειτουργούν με μειωμένα περιθώρια»
Σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ, την οποία επικαλέστηκε ο πρόεδρος του ΣΕΕΠΕ, οι εταιρείες εμπορίας κατέγραψαν σωρευτικές ζημίες 122 εκατ. ευρώ την περίοδο 2015-2024. Επομένως, ο κλάδος κάθε άλλο παρά διαθέτουν ανθεκτικότητα για να λειτουργήσουν με περιορισμένα έσοδα.
Έμμεση ενίσχυση της παραβατικότητας
Ο κ. Αληγιζάκης υποστήριξε ότι το πλαφόν δεν έλαβε υπόψη τις μεγάλες αυξήσεις στο λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων, καθώς από το 2022 έως το 2026 ο συσσωρευμένος πληθωρισμός έφθασε το 25%, ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε κατά 29% και το χρηματοοικονομικό κόστος διπλασιάστηκε.
Κατά τον ίδιο, η συμπίεση των περιθωρίων επιβάρυνε τη βιωσιμότητα πολλών νόμιμων επιχειρήσεων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οδήγησε στην πώληση πρατηρίων έντιμων ιδιοκτητών σε επιτήδειους. Επομένως, ενισχύθηκε εμμέσως η παραβατικότητα.
Κλείνοντας, ο κ. Αληγιζάκης υποστήριξε ότι, με τις σημερινές διεθνείς τιμές να βρίσκονται κοντά στα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στο Ιράν, δεν υφίστανται πλέον οι έκτακτες συνθήκες που δικαιολογούσαν τη διατήρηση του πλαφόν. Όπως ανέφερε, η πολιτεία οφείλει να συνεχίσει τους εντατικούς ελέγχους και να παρεμβαίνει όπου διαπιστώνονται φαινόμενα αισχροκέρδειας ή παραβατικότητας, χωρίς όμως να εφαρμόζει οριζόντια μέτρα που αντιμετωπίζουν συλλήβδην τον κλάδο ως ύποπτο.
«Η ανθεκτικότητα της αγοράς δεν είναι ανεξάντλητη», ήταν το μήνυμα που έστειλε, επισημαίνοντας πως το πλαφόν δείχνει πως υπάρχει πρόβλημα στις σχέσεις πολιτείας και αγοράς.
