Η Wall Street βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή αναδιάρθρωση των κεφαλαιαγορών, καθώς οι επικείμενες εισαγωγές στο χρηματιστήριο, IPO, των SpaceX, OpenAI και Anthropic μέσω IPO αναμένεται να προκαλέσουν μαζικές μετακινήσεις κεφαλαίων και έντονες αναταράξεις στους χρηματιστηριακούς δείκτες, υπό το νέο πλαίσιο «fast entry» στον Nasdaq.
Η SpaceX αναμένεται να πραγματοποιήσει τη μεγαλύτερη IPO στην ιστορία, ξεπερνώντας ακόμη και τη Saudi Aramco. Η εταιρεία κατέγραψε έσοδα 18,67 δισ. δολ. το 2025 και εκτιμά ότι η συνολική αγορά στην οποία δραστηριοποιείται φτάνει τα 28,5 τρισ. δολ.
Επίσης, η OpenAI προετοιμάζει δημόσια εγγραφή που θα μπορούσε να αποτιμήσει την εταιρεία κοντά στο 1 τρισ. δολ., ενώ η Anthropic εμφανίζεται να στοχεύει σε IPO έως τα τέλη του 2026, με αποτίμηση που ήδη προσεγγίζει τα 1,2 τρισ. δολ., αναφέρουν αναλυτές στο Semafor
Την ίδια ώρα στην Ευρώπη η καθυστέρηση είναι εμφανής. Ο επικεφαλής της ASML, Κριστόφ Φουκέ, προειδοποιεί για φυγή εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης από την Ευρωπαϊκή Ένωση, λόγω υπερβολικής ρύθμισης. Εκτιμά ότι το πλαίσιο των Βρυξελλών δεν ευθυγραμμίζεται με τις ανάγκες της αγοράς και αποθαρρύνει επενδύσεις.
Ταυτόχρονα, διεθνείς οικονομικοί αναλυτές ανησυχούν για την προοπτική των χρηματιστηριακών αγορών που σπάνε απανωτά ρεκόρ, καθώς οι αποτιμήσεις κυρίως μετοχών τεχνολογικών εταιρειών έχουν φτάσει σε δυσθεώρητα επίπεδα που θυμίζουν φούσκα έτοιμη να σκάσει.
Παράλληλα, η αυξανόμενη κοινωνική και πολιτική αντίδραση απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να διαμορφώνει έναν νέο παράγοντα κινδύνου σια τις αγορές, μετά και το παράδειγμα της εξέγερση των εργαζομένων της Samsung στη Νότια Κορέα και το κύμα απολύσεων AI, όπως στη Meta, που προκαλεί αντιδράσεις, ιδιαίτερα στους νέους υποψήφιους εργαζόμενους και φοιτητές στα πανεπιστήμια που ανησυχούν για το μέλλον.
Χρηματιστής εργάζεται στην αίθουσα συναλλαγών του Χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης (NYSE) αξιολογώντας τις επιπτώσεις του πολέμου στις αγορές © EPA/SARAH YENESEL
Το νέο καθεστώς των IPO και η αναδιάρθρωση της αγοράς
Υπό αυτό πρίσμα, SpaceX, OpenAI και Anthropic ετοιμάζουν εισαγωγές που αναμένεται να αναδιαμορφώσουν το τοπίο στον τεχνολογικό τομέα, αλλά και τη δομή της Wall Street, σημειώνουν αναλυτές στους Financial Times.
Oι πρόσφατες αλλαγές στους κανόνες της Nasdaq, που εφαρμόστηκαν εντός του μήνα, επιτρέπουν σε νέες εισηγμένες εταιρείες να εντάσσονται ταχύτατα σε βασικούς δείκτες της Wall Street, δημιουργώντας έναν μηχανισμό άμεσης ανακατανομής παθητικών κεφαλαίων.
Το νέο πλαίσιο σημαίνει ότι δισεκατομμύρια δολάρια από παθητικά επενδυτικά κεφάλαια θα κατευθυνθούν αυτόματα προς τις νέες μετοχές, αμέσως μετά την είσοδό τους στο χρηματιστήριο, προκαλώντας παράλληλα πωλήσεις άλλων τίτλων ώστε να διατηρηθεί η ισορροπία των δεικτών.
Η εξέλιξη αυτή έχει ήδη χαρακτηριστεί από αναλυτές ως μία από τις σημαντικότερες δομικές αλλαγές στη λειτουργία των χρηματιστηριακών αγορών των τελευταίων ετών.
Η SpaceX του Έλον Μασκ κατέθεσε αίτηση για αρχική δημόσια εγγραφή (IPO), η οποία εκτιμάται ότι θα αποτελέσει τη μεγαλύτερη στην ιστορία των αγορών. Λίγες ώρες αργότερα αποκαλύφθηκαν και τα σχέδια της OpenAI για εισαγωγή στο χρηματιστήριο, ενώ η Anthropic επιβεβαίωσε ότι βρίσκεται σε τροχιά κερδοφορίας, προετοιμάζοντας το έδαφος για δική της IPO.
Η SpaceX σκοπεύει να διαθέσει περιορισμένο αριθμό μετοχών στο κοινό, δημιουργώντας ένα χαμηλό ποσοστό free float (ελεύθερης διασποράς μετιοχών), το οποίο υπό το παλαιό καθεστώς θα εμπόδιζε την ένταξη της εταιρείας σε δείκτες που παρακολουθούν τρισεκατομμύρια δολάρια παθητικών επενδύσεων.
Ωστόσο, η διαχειρίστρια εταιρεία του Nasdaq χαλάρωσε τους κανόνες της στον ανταγωνισμό για την προσέλκυση της εισαγωγής έναντι της NYSE, επιτρέποντας την ένταξη της μετοχής στον Nasdaq 100 μόλις 15 ημέρες μετά την IPO, μεταδίδουν οι Financial Times. Παράλληλα, προβλέπεται πολλαπλασιαστική στάθμιση τριπλάσια της αξίας του ελεύθερου διασκορπισμού μετοχών, ενισχύοντας δραστικά την επιρροή της στους δείκτες.
SpaceX: Το μεγάλο και ακριβό στοίχημα της AI, με ζημιές 4,27 δισ. το 1ο τρίμηνο
Το μεγάλο ερώτημα για τους επενδυτές είναι αν οι φιλοδοξίες του Μασκ δικαιολογούν μια αποτίμηση της SpaceX που μπορεί να αγγίξει τα 2 τρισ. δολ., σχολιάζουν αναλυτές. Τα οικονομικά στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν δείχνουν μια εταιρεία με ταχύτατη ανάπτυξη, αλλά και εξαιρετικά υψηλές ανάγκες χρηματοδότησης. Το πρώτο τρίμηνο, η SpaceX εμφάνισε καθαρές ζημίες 4,28 δισ. δολαρίων, με έσοδα 4,69 δισ. δολαρίων. Έναν χρόνο νωρίτερα, οι ζημίες της ήταν 528 εκατ. δολάρια, με έσοδα περίπου 4 δισ. δολάρια.
Η σχεδιαζόμενη εισαγωγή στο χρηματιστήριο αναμένεται να αποτελέσει τεστ όχι μόνο για τη SpaceX, αλλά και για ολόκληρη την αγορά των ιδιωτικών τεχνολογικών κολοσσών. Σύμφωνα με το Bloomberg, η εταιρεία επιδιώκει να αντλήσει έως και 75 δισ. δολάρια. Η Wall Street Journal ανεβάζει ακόμη περισσότερο τον πήχη, αναφέροντας ότι η SpaceX στοχεύει σε άντληση 80 δισ. δολ. ή και άνω, ποσό που θα ξεπερνούσε την ιστορική IPO της Saudi Aramco το 2019.
Το πιο απαιτητικό κομμάτι, ωστόσο, φαίνεται να είναι η τεχνητή νοημοσύνη. Οι κεφαλαιουχικές δαπάνες της SpaceX σχεδόν διπλασιάστηκαν το 2025, φτάνοντας τα 20,74 δισ. δολάρια, με πάνω από το μισό ποσό να κατευθύνεται σε δραστηριότητες που συνδέονται με την AI. Ο τομέας αυτός ενισχύθηκε μετά την εξαγορά της xAI, ενώ οι ζημίες από τις σχετικές δραστηριότητες αυξήθηκαν στα 6,36 δισ. δολάρια το 2025, από 1,56 δισ. δολάρια το 2024.
Έλον Μασκ – SpaceX © EPA/ALEXANDER BECHER – 123rf – PowerGame
IPO, δείκτες και μαζικές ροές κεφαλαίων
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η αρχική επίδραση στις αγορές θα είναι περιορισμένη λόγω του μικρού ποσοστού μετοχών που θα διατεθεί, ωστόσο η πραγματική πίεση θα φανεί μετά τη λήξη των περιόδων «lock-up», οι οποίες θα αποδεσμεύσουν σταδιακά μετοχές μέσα στους πρώτους 180 μήνες διαπραγμάτευσης.
Η JPMorgan εκτιμά ότι, σε περίπτωση αποτίμησης της SpaceX στα 2 τρισ. δολάρια και διάθεσης του 50% των μετοχών, οι παθητικοί επενδυτές θα αναγκαστούν να ρευστοποιήσουν έως και 95 δισ. δολάρια από τις οκτώ μεγαλύτερες τεχνολογικές μετοχές της Wall Street.
Αναλυτές κάνουν λόγο για μια «άνευ προηγουμένου» ανακατανομή κεφαλαίων, καθώς τα index funds και τα ETFs θα υποχρεωθούν να προσαρμοστούν άμεσα στη νέα σύνθεση των δεικτών.
Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, οι νέες εισαγωγές ενδέχεται να δημιουργήσουν έντονες βραχυπρόθεσμες στρεβλώσεις, ιδιαίτερα σε μικρότερες μετοχές που ενδέχεται να αφαιρεθούν από τους δείκτες για να δημιουργηθεί χώρος για τις νέες megacap εταιρείες.
Αναλυτές της αγοράς σημειώνουν ότι το φαινόμενο αυτό οδηγεί ήδη σε στρατηγικές τοποθετήσεις έναντι πιθανών διαγραφών από τον Nasdaq 100, καθώς και σε πιέσεις στα παραδοσιακά blue chips.
Ορισμένοι επαγγελματίες επενδυτές εκτιμούν ότι η δυναμική των IPO θα οδηγήσει σε βραχυπρόθεσμη άνοδο τιμών, η οποία όμως θα επιβαρύνει τους παθητικούς επενδυτές που θα αναγκαστούν να αγοράζουν σε υψηλότερες αποτιμήσεις.
Η αγορά προετοιμάζεται για ιστορική μεταβολή
Παρά τις ανησυχίες για αυξημένη μεταβλητότητα, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η αγορά θα μπορέσει τελικά να απορροφήσει τις νέες εισαγωγές λόγω της μεγάλης ρευστότητας και της θεσμικής προσαρμογής.
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν, το νέο περιβάλλον των IPO σηματοδοτεί μια βαθύτερη αλλαγή στη λειτουργία της Wall Street, όπου οι δείκτες, τα παθητικά κεφάλαια και οι κολοσσιαίες τεχνολογικές εταιρείες διαμορφώνουν πλέον έναν ενιαίο, αυτοτροφοδοτούμενο μηχανισμό επενδυτικών ροών.
Στην πρώτη φάση της έκρηξης της AI, η Nvidia χρησιμοποίησε το πλεονέκτημά της στην παραγωγή προηγμένων τσιπ για να γίνει η πιο πολύτιμη εταιρεία στον κόσμο. Η ικανότητά της να παρέχει το πιο κρίσιμο «καύσιμο» της τεχνητής νοημοσύνης — υπολογιστική ισχύ — την έφερε μοιραία σε σύγκριση με τους «χρυσοθήρες» του 19ου αιώνα που πλούτιζαν πουλώντας εργαλεία.
Καθώς οι πρωτοποριακές εταιρείες AI συνεχίζουν να λανσάρουν ισχυρούς «agents» που μπορούν να εργάζονται για ώρες με περιορισμένη ανθρώπινη παρέμβαση, ειδικά στον προγραμματισμό, η ζήτηση για υπολογιστική ισχύ και τσιπ που την υποστηρίζουν αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται.
Η πρόβλεψη εσόδων της Nvidia για το δεύτερο τρίμηνο ήταν πάνω από τις εκτιμήσεις, μεταξύ 89,2 δισ. και 92,8 δισ. έδειξε ότι το επενδυτικό κλίμα αλλάζει και ότι οι προσδοκίες των επενδυτών ανεβαίνουν συνεχώς. Ακόμη και τα ισχυρά αποτελέσματα δεν αρκούν για να ενθουσιάσουν τις αγορές. Η Nvidia ξεπέρασε τις προβλέψεις της Wall Street, αύξησε τις προοπτικές της, ανακοίνωσε πρόγραμμα επαναγοράς μετοχών ύψους 80 δισ. δολ., αλλά η μετοχή της υποχώρησε την ίδια ημέρα.
Οι επενδυτές, πάντως, παραμένουν πιο «ανεκτικοί» με εταιρείες όπως η SpaceX, η OpenAI και η Anthropic, οι οποίες εξακολουθούν να χάνουν δισεκατομμύρια, αλλά θεωρούνται κρίσιμες για το μέλλον της AI. Στην πορεία τους προς το χρηματιστήριο, οι τρεις εταιρείες έχουν αμφισβητήσει προβλέψεις και παλιές αντιλήψεις για τις δυνατότητες της νέας τεχνολογίας.
Οι τρεις εταιρείες συνδέονται στενά και μέσω των ιδρυτών τους: Σαμ Άλτμαν (OpenAI), Ντάριο Αμοντέι (Anthropic) και Έλον Μασκ (SpaceX και xAI). Οι σχέσεις τους έχουν περάσει από συμμαχίες σε έντονες αντιπαραθέσεις, ιδιαίτερα μετά τη νομική διαμάχη του Mασκ με την OpenAI.
Πρόκειται για εταιρείες που χρειάζονται τεράστια ποσά για υπολογιστική ισχύ, κάτι που έχει οδηγήσει σε μετατροπές επιχειρηματικών μοντέλων και σε συγκρούσεις μεταξύ ιδρυτών.
Ο CEO της SAP Κρίστιαν Κλάιν και ο CEO της ASML Χριστόφ Φουκέ © EPA/RONALD WITTEK / facebook.com/asml / PowerGame.gr
Ευρώπη vs AI: O επικεφαλής της ASML προειδοποιεί για φυγή εταιρειών από την ΕΕ
Την ίδια ώρα στην Ευρώπη η καθυστέρηση είναι εμφανής. Ο επικεφαλής της ASML, Κριστόφ Φουκέ, προειδοποιεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να χάσει εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης λόγω υπερβολικής ρύθμισης. Εκτιμά ότι το πλαίσιο των Βρυξελλών δεν ευθυγραμμίζεται με τις ανάγκες της αγοράς και αποθαρρύνει επενδύσεις.
Εκπέμπει ένα σαφές μήνυμα προς τις Βρυξέλλες: η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει πίσω στην τεχνητή νοημοσύνη. Η ASML δεν είναι μια τυπική ευρωπαϊκή εταιρεία. Πρόκειται για τον σημαντικότερο κατασκευαστή μηχανών λιθογραφίας παγκοσμίως, εξοπλισμού απαραίτητου για την παραγωγή των πιο προηγμένων μικροτσίπ. Με κεφαλαιοποίηση περίπου 515 δισ. ευρώ και πάνω από 44.000 εργαζομένους, αποτελεί τον τεχνολογικό «πυρήνα» της ευρωπαϊκής βιομηχανίας ημιαγωγών.
Ωστόσο, όπως υπογράμμισε ο Φουκέ, το 99% των πωλήσεων της εταιρείας πραγματοποιείται εκτός Ευρώπης, γεγονός που αποτυπώνει τη χαμηλή εγχώρια ζήτηση για προηγμένες εφαρμογές τεχνολογίας.
Ο επικεφαλής της ASML στρέφει τα πυρά του κυρίως προς τον ευρωπαϊκό Κανονισμό για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), τον οποίο χαρακτηρίζει πρόωρα περιοριστικό και ασύμβατο με το στάδιο ανάπτυξης της αγοράς.
«Δεν έχουμε καν αρχίσει να περπατάμε και ήδη έχουμε μπροστά μας εμπόδια που δεν μας επιτρέπουν να κάνουμε ούτε το πρώτο βήμα», δήλωσε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι το ρυθμιστικό πλαίσιο δεν υπηρετεί την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Η κριτική αυτή έρχεται σε μια περίοδο που μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες, μεταξύ των οποίων οι Airbus, Ericsson, Nokia, SAP και Siemens, έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι η υπερβολική ρύθμιση μπορεί να υπονομεύσει την ικανότητα της Ευρώπης να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Σύμφωνα με τον Φουκέ, ο κίνδυνος δεν είναι θεωρητικός. Εάν οι συνθήκες στην Ευρώπη παραμείνουν περιοριστικές, οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης θα μεταφέρουν τις δραστηριότητές τους αλλού.
«Αν δεν μπορούν να το κάνουν εδώ, θα το κάνουν αλλού», προειδοποίησε, τονίζοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να δημιουργήσει πρώτα ζήτηση για εφαρμογές AI πριν επιβάλει αυστηρά πλαίσια.
Η κοινωνική αντίδραση στην AI και το νέο ρίσκο για τα IPO
Η αυξανόμενη κοινωνική και πολιτική αντίδραση απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να διαμορφώνει έναν νέο παράγοντα κινδύνου για τις αγορές, καθώς επενδυτές συνεχίζουν να διοχετεύουν δισεκατομμύρια δολάρια στον κλάδο, την ώρα που εντείνονται οι ανησυχίες για απώλειες θέσεων εργασίας, ενεργειακό κόστος και κοινωνικές αντιδράσεις.
Οι προειδοποιήσεις εντείνονται ακόμη και μέσα στα ίδια τα ενημερωτικά δελτία μεγάλων εταιρειών. Στην περίπτωση της SpaceX, το prospectus για την επικείμενη IPO αναγνωρίζει ότι η αρνητική κοινωνική αντίληψη για την τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να οδηγήσει σε ρυθμιστικούς περιορισμούς ή ακόμη και σε κοινωνική αναταραχή, επηρεάζοντας αρνητικά την ανάπτυξη και εμπορική αξιοποίηση των τεχνολογιών ΑΙ, σημειώνουν αναλυτές στο Axios.
Η αναφορά αυτή αποτυπώνει μια ευρύτερη ανησυχία: ότι η πολιτική και κοινωνική πίεση μπορεί να μετατραπεί σε καθοριστικό παράγοντα για την αποτίμηση εταιρειών που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη και τα μελλοντικά IPO τους.
Οι αντιδράσεις δεν περιορίζονται στο επίπεδο των επενδυτών. Σύμφωνα με αναλύσεις τραπεζών όπως η Morgan Stanley, η δημόσια δυσαρέσκεια γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη επικεντρώνεται κυρίως σε δύο άξονες: την απώλεια θέσεων εργασίας και την εκτόξευση του ενεργειακού κόστους λόγω των data centers.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν ήδη αρχίσει να επηρεάζουν επενδυτικό κλίμα, καθώς έργα υποδομών καθυστερούν ή ακυρώνονται λόγω τοπικών αντιδράσεων. Παράγοντες της αγοράς κάνουν λόγο για σταδιακή διάβρωση της εμπιστοσύνης σε ορισμένα επενδυτικά projects που συνδέονται με την ΑΙ.
Ο Σαμ Άλτμαν, CEO της OpenAI και ο Ντάριο Αμοντέι της Anthropic
© EPA/JOHN G. MABANGLO / Youtube / Powergame.gr
Από τα IPO στα data centers: Η σύγκρουση με την πραγματική οικονομία
Η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης έχει δημιουργήσει τεράστιους κερδισμένους, κυρίως στις κορυφές των εταιρειών τεχνολογίας. Εκατοντάδες εργαζόμενοι σε μεγάλες εταιρείες όπως η OpenAI έχουν ρευστοποιήσει μετοχές δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ κορυφαία στελέχη και επενδυτές καταγράφουν σημαντικά κέρδη.
Ωστόσο, η κατανομή των ωφελειών παραμένει εξαιρετικά άνιση, λένε οι ίδιοι αναλυτές στο Axios. Η αύξηση της παραγωγικότητας δεν συνοδεύεται απαραίτητα από αντίστοιχη αύξηση της απασχόλησης, γεγονός που τροφοδοτεί κοινωνική ένταση.
Παράλληλα, οι τοπικές κοινωνίες αντιδρούν όλο και περισσότερο στην κατασκευή μεγάλων data centers, τα οποία θεωρούν ότι επιβαρύνουν τα ενεργειακά δίκτυα χωρίς ανάλογη οικονομική ανταπόδοση.
IPO και πολιτικός κίνδυνος στην εποχή της ΑΙ
Είναι φανερό ότι οι αγορές καλούνται πλέον να ενσωματώσουν έναν νέο τύπο κινδύνου: τον πολιτικό και κοινωνικό κίνδυνο της τεχνητής νοημοσύνης. Η πιθανότητα ρυθμιστικών παρεμβάσεων, περιορισμών ή φορολογικών επιβαρύνσεων αρχίζει να επηρεάζει τις αποτιμήσεις των εταιρειών που σχεδιάζουν IPO στον χώρο της ΑΙ.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η ιστορία της τεχνολογίας είναι γεμάτη παραδείγματα κοινωνικών αντιδράσεων που τελικά δεν ανέκοψαν την πρόοδο, αλλά προσωρινά επηρέασαν τις αγορές και την ταχύτητα υιοθέτησης.
Σήμερα, παρά τις αντιδράσεις, η ροή κεφαλαίων προς τον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης παραμένει ισχυρή, με τους επενδυτές να συνεχίζουν να ποντάρουν στην επόμενη μεγάλη φάση ανάπτυξης των IPO που συνδέονται με την ΑΙ οικονομία.
Αναλυτές προειδοποιούν στο Axios ότι η αγορά δεν έχει ακόμη τιμολογήσει πλήρως τους κινδύνους των συστημάτων AI σε μεγάλη κλίμακα, ειδικά με την ανάπτυξη αυτόνομων «agentic» συστημάτων. Η επενδυτική έκρηξη στην AI συνεχίζεται με ταχύτητα, αλλά οι αποτιμήσεις και οι προσδοκίες κινούνται ήδη σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα.
«Η αγορά έχει τιμολογήσει το δυναμικό της AI, αλλά δεν έχει ενσωματώσει το κόστος των ευπαθειών που μπορεί να δημιουργήσουν αυτά τα συστήματα σε μεγάλη κλίμακα, ειδικά με τα αυτόνομα “agentic” μοντέλα», δήλωσε η Navrina Singh, CEO της Credo AI. «Το κεφάλαιο τρέχει προς την AI με πλήρη ταχύτητα, αλλά τίποτα από αυτά δεν έχει αποτιμηθεί επαρκώς σε καμία από αυτές τις υπερβολικές τιμές».
Ο επενδυτής του «Big Short» δεν βλέπει τέλος του bull market από τις εισαγωγές SpaceX και OpenAI
Οι επικείμενες mega IPO των SpaceX, OpenAI και Anthropic εντείνουν τη συζήτηση στη Wall Street για το αν η επενδυτική φρενίτιδα γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να οδηγήσει σε υπερθέρμανση των αγορών ή ακόμη και σε ανατροπή του bull market.
Ο Μάικλ Μπέρι, ο επενδυτής που έγινε παγκοσμίως γνωστός επειδή προέβλεψε την κρίση των στεγαστικών δανείων του 2008, εμφανίζεται καθησυχαστικός απέναντι στις ανησυχίες ότι οι επικείμενες δημόσιες εγγραφές των SpaceX, OpenAI και Anthropic θα μπορούσαν να σηματοδοτήσουν το τέλος της ανοδικής πορείας της Wall Street.
Απαντώντας σε ερώτηση μέσω του Substack, ο Μπέρι ξεκαθάρισε ότι δεν θεωρεί πως οι συγκεκριμένες IPO θα έχουν τόσο δραματικό αντίκτυπο στις αγορές. Όπως υποστήριξε, ο καθοριστικός παράγοντας δεν θα είναι η απορρόφηση ρευστότητας, αλλά κυρίως η επενδυτική ψυχολογία και οι αφηγήσεις γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.
Οι αμερικανικές χρηματιστηριακές αγορές συνεχίζουν να κινούνται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, με τον Dow Jones, τον S&P 500 και τον Nasdaq να καταγράφουν νέα ρεκόρ τους τελευταίους μήνες, εν μέσω εκρηκτικής ανάπτυξης του τεχνολογικού κλάδου και αυξημένου ενδιαφέροντος για την AI.
Ο Μπέρι εκτίμησε ότι ο τρόπος με τον οποίο πραγματοποιούνται σήμερα οι IPO περιορίζει τον πραγματικό αντίκτυπο στην αγορά. Όπως ανέφερε, οι εταιρείες διαθέτουν αρχικά μόνο μικρό μέρος των μετοχών τους, δημιουργώντας τεχνητή έλλειψη και ισχυρή άνοδο της τιμής κατά τις πρώτες συνεδριάσεις. «Οι αφηγήσεις θα υπερισχύσουν κατά πολύ της επίδρασης από την προσφορά μετοχών», τόνισε χαρακτηριστικά.
Μάικλ Μπέρι Big Short©facebook.com
Οι φόβοι για φούσκα γύρω από τις IPO
Η προσέγγιση του Μπέρι έρχεται σε αντίθεση με αρκετούς παράγοντες της Wall Street που προειδοποιούν για πιθανή υπερθέρμανση της αγοράς. Ο παρουσιαστής του CNBC Τζιμ Κρέιμερ έκανε λόγο για ενδεχόμενο δημιουργίας φούσκας, ειδικά γύρω από την IPO της SpaceX, η οποία εκτιμάται ότι θα αποτιμηθεί στα 1,75 τρισ. δολάρια.
Αναλυτές της αγοράς εκφράζουν φόβους ότι οι τεράστιες εισαγωγές θα μπορούσαν να απορροφήσουν σημαντική ρευστότητα από άλλες μετοχές, πιέζοντας ευρύτερα την αγορά. Παρόμοιες ανησυχίες διατυπώνονται και για τις διεθνείς αγορές, κυρίως στην Ασία και στις αναδυόμενες οικονομίες.
Η μαζική εισροή κεφαλαίων στην τεχνητή νοημοσύνη θυμίζει τις υπερβολές της dot.com εποχής, με αβέβαιο όμως οικονομικό αποτέλεσμα, με τους αναλυτές να διχάζονται για το αν η AI θα φέρει πραγματική οικονομική επανάσταση ή μια νέα κρίση.
Οι εντυπωσιακές δημόσιες εγγραφές (IPO) εταιρειών όπως η SpaceX, η Anthropic και η OpenAI αναμένεται να προκαλέσουν ένα πρωτοφανές κύμα αγοραπωλησιών στη Wall Street, καθώς οι νέοι κανόνες «ταχείας εισόδου» θα εντάσσουν άμεσα τις μετοχές τους στους βασικούς χρηματιστηριακούς δείκτες.
Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να οδηγήσει εκατομμύρια μικροεπενδυτές σε μαζικές τοποθετήσεις σε μετοχές εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης σε υπερτιμημένα επίπεδα. Ωστόσο, αυξάνονται οι προειδοποιήσεις ότι η αγορά πλησιάζει επικίνδυνα σε μια νέα χρηματοπιστωτική φούσκα, ανάλογη — ή και μεγαλύτερη — από εκείνη της dot.com περιόδου στις αρχές της δεκαετίας του 2000.
Οι ανησυχίες εντείνονται ιδιαίτερα εάν κάποια από τις λεγόμενες «Magnificent Seven» — τις επτά μεγάλες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες — αρχίσει να περιορίζει τις δαπάνες της για τσιπ και υποδομές AI λόγω μειωμένων προσδοκιών κερδοφορίας. Σε μια τέτοια περίπτωση, η μετοχή της Nvidia θα μπορούσε να δεχθεί ισχυρές πιέσεις, συμπαρασύροντας ολόκληρο τον τεχνολογικό κλάδο.
IPO και επενδυτική φρενίτιδα χωρίς αντίστοιχα κέρδη
Το βασικό ερώτημα που κυριαρχεί στην αγορά είναι αν οι τεράστιες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη θα αποδώσουν τελικά τα αναμενόμενα έσοδα.
Ο επικεφαλής έρευνας μετοχών της Goldman Sachs, Τζιμ Κοβέλο, αμφισβήτησε ανοιχτά το κατά πόσο οι εταιρείες που σχεδιάζουν να επενδύσουν περίπου 1 τρισ. δολάρια στην παραγωγική AI θα καταφέρουν ποτέ να ανακτήσουν αυτά τα κεφάλαια. Παράλληλα, εταίρος της Sequoia Capital υπολόγισε ότι μόνο για να δικαιολογηθούν οι πρόσθετες επενδύσεις του 2024, οι τεχνολογικές εταιρείες θα έπρεπε να δημιουργήσουν επιπλέον έσοδα ύψους 600 δισ. δολαρίων — σχεδόν έξι φορές περισσότερα από όσα εκτιμάται ότι μπορούν ρεαλιστικά να επιτύχουν.
Την ίδια στιγμή, η αγορά παρακολουθεί τεράστιες επενδύσεις σε data centers, αστρονομικές αμοιβές για εκπαιδευτές AI και πρωτοφανή κατανάλωση πόρων, ενώ η χρηματιστηριακή αποτίμηση των εταιρειών συνεχίζει να εκτοξεύεται χωρίς αντίστοιχη αύξηση εσόδων ή ουσιαστική κερδοφορία. Για πολλούς αναλυτές, πρόκειται ουσιαστικά για μια «dot.com bubble με στεροειδή».
Τα ιστορικά παραδείγματα: από τη dot.com στη Railway Mania
Παρά τις υπερβολές, αρκετοί οικονομολόγοι υπενθυμίζουν ότι μια χρηματοπιστωτική φούσκα δεν αποκλείει την εμφάνιση μιας τεχνολογίας που τελικά αλλάζει ριζικά την οικονομία, αναφέρουν αναλυτές στους Financial Times.
Η φούσκα των dot.com κατέρρευσε το 2000 προκαλώντας τεράστιες απώλειες στη Wall Street, όμως το διαδίκτυο τελικά εξαπλώθηκε σε κάθε τομέα της οικονομικής δραστηριότητας και δημιούργησε τους σημερινούς τεχνολογικούς κολοσσούς.
Ανάλογο παράδειγμα αποτελεί και η περίφημη «Railway Mania» στη Βρετανία του 1840. Χιλιάδες επενδυτές χρηματοδότησαν την κατασκευή σιδηροδρομικών γραμμών, με τις μετοχές των σιδηροδρομικών εταιρειών να διπλασιάζονται μέσα σε μόλις 18 μήνες. Όταν η φούσκα έσκασε το 1845, πολλές εταιρείες κατέρρευσαν και οι τιμές των μετοχών υποχώρησαν δραματικά, προκαλώντας οικονομική κρίση. Παρ’ όλα αυτά, το σιδηροδρομικό δίκτυο ολοκληρώθηκε, μειώνοντας σημαντικά το κόστος μεταφορών και ενισχύοντας την ανάπτυξη της βρετανικής οικονομίας τη δεκαετία του 1850.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη θα ακολουθήσει αντίστοιχη πορεία: πρώτα μια χρηματοπιστωτική κατάρρευση και στη συνέχεια μια μακροπρόθεσμη έκρηξη παραγωγικότητας.
Ντάρον Ατζέμογλου © Economist
Η παραγωγικότητα παραμένει το μεγάλο ζητούμενο
Πολλοί ειδικοί εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στις υποσχέσεις της AI. Ο νομπελίστας οικονομολόγος Ντάρον Ατζέμογλου έχει επανειλημμένα εκφράσει αμφιβολίες για το αν η τεχνητή νοημοσύνη θα οδηγήσει σε ουσιαστική αύξηση της παραγωγικότητας.
Σε πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ σημειώνεται ότι, παρά την αλματώδη ανάπτυξη των υπολογιστών και του διαδικτύου, η αύξηση της παραγωγικότητας εργασίας στις ανεπτυγμένες οικονομίες επιβραδύνθηκε από περίπου 2% τη δεκαετία του 1990 σε μόλις 0,8% την τελευταία δεκαετία.
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η βασική αιτία είναι η επιβράδυνση των επιχειρηματικών επενδύσεων. Παρά τη φθηνή και άφθονη χρηματοδότηση, οι επιχειρήσεις εμφανίζονται πιο επιφυλακτικές λόγω μειωμένης κερδοφορίας και αυξημένης αβεβαιότητας.
Ακόμη και οι λεγόμενες «άυλες επενδύσεις», όπως το λογισμικό, δεν κατάφεραν να αντισταθμίσουν τη μείωση επενδύσεων σε εξοπλισμό και παραγωγικές εγκαταστάσεις.
Μπορεί η AI να αντικαταστήσει πραγματικά την ανθρώπινη εργασία;
Η μεγάλη υπόσχεση της τεχνητής νοημοσύνης είναι ότι θα μπορέσει να αντικαταστήσει εκατομμύρια εργαζόμενους και να αυξήσει θεαματικά την αποδοτικότητα των επιχειρήσεων.
Ωστόσο, τα μέχρι στιγμής δεδομένα δείχνουν ότι η AI βελτιώνει κυρίως την ταχύτητα εκτέλεσης επαναλαμβανόμενων εργασιών και όχι την καινοτομία. Έρευνα σε περισσότερους από 7.000 εργαζόμενους γνώσης έδειξε ότι η χρήση παραγωγικής AI μείωσε τον χρόνο διαχείρισης email κατά 31%, χωρίς όμως να αλλάξει ουσιαστικά τη συνεργατική εργασία.
Μάλιστα, όταν όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι άρχισαν να χρησιμοποιούν εργαλεία όπως το ChatGPT για απαντήσεις email, ο συνολικός όγκος μηνυμάτων αυξήθηκε ξανά, εξανεμίζοντας μεγάλο μέρος του αρχικού οφέλους.
Οι ειδικοί τονίζουν επίσης ότι τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα λειτουργούν κυρίως βάσει στατιστικών πιθανοτήτων και όχι πραγματικής κατανόησης ή δημιουργικής σκέψης. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να αναπαράγουν υπάρχουσα γνώση, αλλά δυσκολεύονται να παράγουν πραγματικά πρωτοποριακές ανακαλύψεις.
Το «Άγιο Δισκοπότηρο» της υπερνοημοσύνης
Ο μεγάλος στόχος της OpenAI και άλλων εταιρειών είναι η δημιουργία μιας υπερ-ευφυούς γενικής τεχνητής νοημοσύνης που θα μπορεί να υποκαταστήσει πλήρως τον άνθρωπο στην καινοτομία και στη λήψη αποφάσεων.
Ο επικεφαλής της OpenAI, Σαμ Άλτμαν, υποστηρίζει ότι η AI στο μέλλον δεν θα εκτελεί απλώς τη δουλειά ενός εργαζομένου, αλλά το έργο ολόκληρων οργανισμών.
Ωστόσο, ακόμη και σήμερα οι ερευνητές παραδέχονται ότι πολλά μοντέλα AI λειτουργούν σαν «μαύρα κουτιά». Παράγουν αποτελέσματα χωρίς οι ίδιοι οι δημιουργοί τους να κατανοούν πλήρως τον τρόπο λειτουργίας τους. Αυτό αποτελεί τεράστιο εμπόδιο για την επίτευξη πραγματικής τεχνητής υπερνοημοσύνης.
Παράλληλα, η ραγδαία ανάπτυξη data centers δημιουργεί τεράστιες ενεργειακές ανάγκες. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτιμά ότι έως το 2030 η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας των data centers θα διπλασιαστεί, ξεπερνώντας τη συνολική κατανάλωση χωρών όπως η Ιαπωνία.
Ήδη η Ιρλανδία και η Ολλανδία έχουν περιορίσει νέες επενδύσεις σε data centers λόγω ανησυχιών για την αντοχή των ηλεκτρικών δικτύων.
Ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι εάν η AI εξαπλωθεί επιτυχώς σε όλους τους τομείς της οικονομίας, η παγκόσμια παραγωγικότητα εργασίας θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 2,4 ποσοστιαίες μονάδες μέσα στην επόμενη δεκαετία. Αν όμως οι εφαρμογές της αποδειχθούν περιορισμένες, τότε η επίδραση στην ανάπτυξη θα είναι σχεδόν αμελητέα. Προς το παρόν, η ετυμηγορία παραμένει ανοιχτή.
Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν τη δυναμική της τεχνητής νοημοσύνης στις κεφαλαιαγορές, με τους επενδυτές να παρακολουθούν στενά αν η νέα γενιά τεχνολογικών IPO θα αποτελέσει κινητήριο δύναμη ή σημείο καμπής για το παγκόσμιο bull market.
