Η NASA παρουσίασε τα επόμενα βήματα στο διάστημα για τη δημιουργία μόνιμης βάσης στη Σελήνη, εν μέσω έντονου ανταγωνισμού με την Κίνα για την κυριαρχία στο διάστημα. Το σχέδιο περιλαμβάνει ρομποτικές αποστολές, ενεργειακές υποδομές και μελλοντική ανθρώπινη εγκατάσταση στον νότιο πόλο του φεγγαριού.
Παράλληλα, η Κίνα προχωρά δυναμικά στον νέο παγκόσμιο ανταγωνισμό για το διάστημα, στέλνοντας τρεις αστροναύτες στον σταθμό Tiangong, με έναν εξ αυτών να παραμένει για έναν ολόκληρο χρόνο σε τροχιά, στο πλαίσιο της προετοιμασίας για επανδρωμένη αποστολή στη Σελήνη έως το 2030. Η προσπάθεια είναι να προλάβει τις ΗΠΑ σε έναν εντεινόμενο ανταγωνισμό μεταξύ υπερδυνάμεων. Η αποστολή-ορόσημο έρχεται ένα μήνα μετά το ταξίδι του Artemis II στις ΗΠΑ.
Η Ουάσινγκτον θέλει να επιστρέψει στη Σελήνη έως το 2028, δύο χρόνια νωρίτερα από τα σχέδια του Πεκίνου. Ωστόσο, για τους ίδιους τους αστροναύτες, η γεωπολιτική είναι δευτερεύουσα: «Αν πρόκειται να πάμε στη Σελήνη και επίσης στον Άρη, δεν θα το κάνουμε ως Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής», δήλωσε ο Ριντ Γουάιζμαν, ο κυβερνήτης της ιστορικής αποστολής Artemis II της NASA. «Θα το κάνουμε ως πλανήτης Γη». Η ομάδα του έγινε το πρώτο πλήρωμα που ταξίδεψε πέρα από τη χαμηλή τροχιά της Γης μετά το 1972.
Η NASA επιταχύνει τα σχέδια για μόνιμη παρουσία στο διάστημα
Ο πόλεμος των άστρων, ωστόσο, ανάμεσα σε δύο υπερδυνάμεις (ΗΠΑ-Κίνα), είναι εδώ. Η NASA αποκάλυψε νέες λεπτομέρειες για τα ρομποτικά οχήματα, τα drones και τα συστήματα μεταφοράς που σκοπεύει να στείλει στη Σελήνη, στο πλαίσιο του αμερικανικού σχεδίου δημιουργίας μόνιμης βάσης στο φεγγάρι τα επόμενα χρόνια.
Ανάμεσα στις εταιρείες που επιλέχθηκαν για την ανάπτυξη των σχετικών τεχνολογιών βρίσκεται και η Blue Origin του Τζεφ Μπέζος, μαζί με τις Intuitive Machines και Astrobotic. Οι εταιρείες θα αναλάβουν την κατασκευή σεληνιακών οχημάτων προσεδάφισης, αυτόνομων drones και μεταφορικών συστημάτων που θα χρησιμοποιηθούν στις πρώτες αποστολές, μεταδίδει το BBC.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να επιστρέψουν αστροναύτες στη Σελήνη πριν από την ολοκλήρωση της θητείας του Ντόναλντ Τραμπ το 2029. Ωστόσο, η NASA βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενη πίεση, καθώς η Κίνα προχωρά ταχύτατα το δικό της διαστημικό πρόγραμμα.
Φωτογραφία της Γης από το διαστημόπλοιο Orion της αποστολής Artemis 2. Κάτω αριστερά διακρίνεται η Δυτική Αφρική (και το σημείο που ενώνεται με την Ισπανία) ειδωμένη σχεδόν ανάποδα. Ολη η υπόλοιπη Αφρική είναι καλυμμένη με σύννεφα. © ΝASA
Ο ανταγωνισμός στο διάστημα εντείνεται με την Κίνα
Το Πεκίνο έχει ήδη ανακοινώσει ότι στοχεύει να στείλει ανθρώπους στη Σελήνη έως το 2030. Μάλιστα, τη Δευτέρα εκτόξευσε το διαστημόπλοιο Shenzhou-23, μεταφέροντας νέο πλήρωμα στον κινεζικό διαστημικό σταθμό Tiangong.
Η NASA είχε ανακοινώσει από τον Μάρτιο ένα πρόγραμμα ύψους 20 δισ. δολαρίων για τη δημιουργία μόνιμης βάσης στον νότιο πόλο της Σελήνης έως το 2032. Η βάση θα τροφοδοτείται από πυρηνική και ηλιακή ενέργεια.
Ο επικεφαλής της NASA, Τζάρεντ Άιζακμαν, δήλωσε ότι οι νέες ανακοινώσεις διασφαλίζουν πως οι ΗΠΑ «δεν θα εγκαταλείψουν ποτέ ξανά τη Σελήνη».
Σύμφωνα με τη NASA, η μόνιμη παρουσία στη Σελήνη θα επιτρέψει τη διεξαγωγή επιστημονικών πειραμάτων, την πιθανή εξόρυξη πολύτιμων πόρων αλλά και τη διευκόλυνση μελλοντικών αποστολών προς τον Άρη.
Παρόλα αυτά, αρκετοί ειδικοί θεωρούν ότι το χρονοδιάγραμμα είναι υπερβολικά φιλόδοξο.
Οι τεχνολογίες που θα στηρίξουν τη νέα εποχή στο διάστημα
Το πρόγραμμα “Ignition Moon Base” της NASA χωρίζεται σε τρεις βασικές φάσεις. Αρχικά, πριν από την άφιξη ανθρώπων στη Σελήνη, θα πραγματοποιηθούν εκτεταμένες ρομποτικές αποστολές.
Η αμερικανική διαστημική υπηρεσία σχεδιάζει να στείλει οχήματα προσεδάφισης και «πηδώντα» drones για τη χαρτογράφηση και εξερεύνηση του δύσκολου σεληνιακού εδάφους.
Παράλληλα, ειδικά μεταφορικά οχήματα θα μπορούν να μετακινούν αστροναύτες, εξοπλισμό επικοινωνιών και επιστημονικά όργανα στην επιφάνεια της Σελήνης.
Η Blue Origin θα αναπτύξει το όχημα προσεδάφισης “Endurance”, το οποίο θα διαθέτει δυνατότητες αυτόνομης πλοήγησης και ακριβούς προσγείωσης, αναφέρει το Reuters.
Από την πλευρά της, η Astrobotic σχεδιάζει να στείλει το σκάφος Griffin-1 στον κρατήρα Nobile, κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης.
Τα συστήματα αυτά θα μεταφέρουν επίσης κάμερες υψηλής ανάλυσης και εξοπλισμό λέιζερ που θα βοηθά τα σκάφη να προσεδαφίζονται με μεγαλύτερη ακρίβεια.
Σύμφωνα με τον Κάρλος Γκαρσία-Γκαλάν, υπεύθυνο του προγράμματος, μέχρι το 2029 προβλέπονται 25 εκτοξεύσεις και μεταφορά περίπου τεσσάρων τόνων εξοπλισμού στη Σελήνη.
Στο διάστημα, καλλιτεχνική απεικόνιση σεληνιακής βάσης ©NASA
Η πρόκληση της μόνιμης βάσης στο διάστημα και τα εμπόδια
Στη δεύτερη φάση του προγράμματος, η NASA σχεδιάζει την εγκατάσταση υποδομών παραγωγής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων πυρηνικών αντιδραστήρων σχάσης και ηλιακών μονάδων.
Ο στόχος είναι έως το 2032 να υπάρχουν «ημιμόνιμες» κατοικίες που θα μπορούν να φιλοξενούν ανθρώπους για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Η επιλογή του νότιου πόλου της Σελήνης δεν είναι τυχαία. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι στην περιοχή υπάρχουν αποθέματα παγωμένου νερού, τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν τόσο για πόσιμο νερό όσο και για παραγωγή οξυγόνου.
Ωστόσο, η επιτυχία του σχεδίου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ανάπτυξη αξιόπιστων επανδρωμένων διαστημοπλοίων.
Η SpaceX του Έλον Μασκ έχει αναλάβει την κατασκευή του Starship Human Landing System, όμως το πρόγραμμα έχει αντιμετωπίσει σημαντικές καθυστερήσεις και τεχνικά προβλήματα.
Ο επιστήμονας Σελήνης Σιμεόν Μπάρμπερ από το Open University δήλωσε στο BBC ότι «το βασικό εμπόδιο παραμένει η ασφαλής μεταφορά αστροναυτών στην επιφάνεια της Σελήνης».
Όπως εκτιμά, η NASA βρίσκεται υπό έντονη πολιτική πίεση να αποδείξει ότι διατηρεί το προβάδισμα στη νέα διαστημική κούρσα απέναντι στην Κίνα.
To επανδρωμένο διαστημόπλοιο Orion της Lockheed Martin που ετοιμάζεται να εκτοξευτεί στη Σελήνη με την αποστολή Artemis II © ΝΑSA
Η Κίνα επιταχύνει τα σχέδια για κυριαρχία στο διάστημα
Η Κίνα εκτόξευσε την Κυριακή το διαστημόπλοιο Shenzhou-23, μεταφέροντας τρεις αστροναύτες στον διαστημικό σταθμό Tiangong, σε μια αποστολή που θεωρείται κομβικής σημασίας για τις φιλοδοξίες του Πεκίνου να πραγματοποιήσει επανδρωμένη προσελήνωση έως το 2030.
Η αποστολή εκτοξεύθηκε με πύραυλο Long March-2F Y23 από το Κέντρο Εκτόξευσης Δορυφόρων Jiuquan στη βορειοδυτική Κίνα.
Στο πλήρωμα συμμετέχουν ο διοικητής Ζου Γιανγκτζού, ο πιλότος Ζανγκ Γιουανζί και η ειδικός φορτίου Λι Τζιαγίνγκ, πρώην επιθεωρήτρια της αστυνομίας του Χονγκ Κονγκ, η οποία γίνεται η πρώτη αστροναύτης από την πόλη που λαμβάνει μέρος σε κινεζική διαστημική αποστολή.
Η κινεζική διαστημική υπηρεσία ανακοίνωσε ότι ένας από τους τρεις αστροναύτες θα παραμείνει στον σταθμό για έναν ολόκληρο χρόνο, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη παραμονή Κινέζου αστροναύτη στο διάστημα μέχρι σήμερα.
Η νέα μάχη για το διάστημα και η σύγκρουση με τις ΗΠΑ
Η αποστολή πραγματοποιείται σε μια περίοδο όπου ο ανταγωνισμός ανάμεσα στην Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη Σελήνη εντείνεται.
Η NASA στοχεύει να πραγματοποιήσει επανδρωμένη προσελήνωση το 2028, δύο χρόνια νωρίτερα από την Κίνα, επιδιώκοντας να δημιουργήσει μακροχρόνια ανθρώπινη παρουσία στη Σελήνη ως ενδιάμεσο βήμα για μελλοντικές αποστολές στον Άρη.
Τον Απρίλιο, τέσσερις αστροναύτες της NASA πραγματοποίησαν ιστορική επανδρωμένη αποστολή γύρω από τη Σελήνη στο πλαίσιο του προγράμματος Artemis II, ταξιδεύοντας πιο μακριά από τη Γη από οποιονδήποτε άλλο άνθρωπο στο παρελθόν.
Παράλληλα, η SpaceX του Έλον Μασκ ολοκλήρωσε πρόσφατα δοκιμαστική πτήση του πυραύλου Starship, ο οποίος προορίζεται τόσο για αποστολές της NASA όσο και για συχνότερες εκτοξεύσεις δορυφόρων Starlink.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κατηγορήσει το Πεκίνο ότι επιδιώκει να «αποικίσει» και να εκμεταλλευτεί σεληνιακούς πόρους, κάτι που η Κίνα απορρίπτει κατηγορηματικά.
Το κινεζικό πρόγραμμα για μόνιμη βάση στο διάστημα και στη Σελήνη
Η Κίνα έχει θέσει ως στόχο τη δημιουργία μόνιμης σεληνιακής βάσης έως το 2035, σε συνεργασία με τη Ρωσία.
Παρότι μέχρι σήμερα έχει στείλει μόνο ρομποτικές αποστολές στη Σελήνη, το διαστημικό της πρόγραμμα εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς. Τον Ιούνιο του 2024 έγινε η πρώτη χώρα που κατάφερε να συλλέξει δείγματα από τη σκοτεινή πλευρά της Σελήνης μέσω ρομποτικής αποστολής.
Το Πεκίνο δοκιμάζει ήδη κρίσιμες τεχνολογίες για την επανδρωμένη προσελήνωση, όπως τον βαρύ πύραυλο Long March-10, το διαστημόπλοιο Mengzhou και το σεληνιακό όχημα προσεδάφισης Lanyue.
Η αποστολή Shenzhou-23 θα πραγματοποιήσει για πρώτη φορά αυτόματη διαδικασία ταχείας σύνδεσης με τον κεντρικό πυρήνα του Tiangong, τεχνολογία που θεωρείται κρίσιμη για μελλοντικές αποστολές στη Σελήνη, σύμφωνα με το Reuters.
Η Κίνα εκπαιδεύει επίσης δύο Πακιστανούς αστροναύτες, με έναν εξ αυτών να αναμένεται να συμμετάσχει σε μελλοντική αποστολή μικρής διάρκειας προς τον κινεζικό διαστημικό σταθμό.
Η διαστημική αποστολή «Shenzhou-23», που μεταφέρεται από έναν πύραυλο «Long March 2F», εκτοξεύεται από το Κέντρο Εκτόξευσης Δορυφόρων Jiuquan, κοντά στην πόλη Jiuquan της Κίνας, στις 24 Μαΐου 2026 © EPA/ANDRES MARTINEZ CASARES
Πειράματα ζωής στο διάστημα και ανθρώπινα έμβρυα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλούν τα επιστημονικά πειράματα που θα πραγματοποιηθούν κατά τη διάρκεια της αποστολής.
Οι Κινέζοι επιστήμονες θα μελετήσουν τις επιπτώσεις της μακροχρόνιας παραμονής στο διάστημα στον ανθρώπινο οργανισμό, όπως την έκθεση σε ακτινοβολία, την απώλεια οστικής πυκνότητας και το ψυχολογικό στρες.
Παράλληλα, το Πεκίνο πραγματοποιεί το πρώτο πείραμα δημιουργίας «τεχνητών ανθρώπινων εμβρύων» στο διάστημα, στέλνοντας δείγματα ανθρώπινων βλαστοκυττάρων στον σταθμό Tiangong.
Στόχος είναι να εξεταστεί κατά πόσο η ανθρώπινη αναπαραγωγή και η μακροχρόνια διαβίωση μπορούν να καταστούν εφικτές εκτός Γης.
Το πλήρωμα θα πραγματοποιήσει περισσότερα από 100 επιστημονικά πειράματα, μεταξύ των οποίων και έρευνες για την ανάπτυξη ζωής στο διάστημα με χρήση εμβρύων ποντικών και ψαριών zebra fish.
Κινέζοι επιστήμονες θα επιχειρήσουν επίσης να καλλιεργήσουν δύο γενιές ρυζιού εξ ολοκλήρου σε συνθήκες μικροβαρύτητας, εξετάζοντας αν η παραμονή στο διάστημα προκαλεί γενετικές μεταβολές στα φυτά.
Σπόροι φυτών θα εκτεθούν για μήνες στην κοσμική ακτινοβολία έξω από το διαστημόπλοιο, ώστε να μελετηθεί ο τρόπος με τον οποίο προσαρμόζεται η ανάπτυξή τους στο περιβάλλον του διαστήματος.
Το διάστημα ως επόμενο πεδίο γεωπολιτικής ισχύος
Η αποστολή Shenzhou-23 επιβεβαιώνει ότι το διάστημα μετατρέπεται πλέον σε κεντρικό πεδίο τεχνολογικού και γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Η Κίνα επενδύει τεράστιους πόρους για να καλύψει το τεχνολογικό χάσμα με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει να αποκτήσει ηγετικό ρόλο στις μελλοντικές αποστολές στη Σελήνη και πέρα από αυτήν.
Οι επιτυχίες του κινεζικού προγράμματος ενισχύουν την εικόνα μιας χώρας που επιδιώκει όχι μόνο επιστημονική πρόοδο, αλλά και στρατηγική επιρροή στη νέα εποχή της εξερεύνησης του διαστήματος.
