Οι ευρωπαϊκές τράπεζες αυξάνουν την εξάρτησή τους από τις συναλλαγές μεταφοράς σημαντικών κινδύνων, τα λεγόμενα SRT, που αποτελούν ιδιαίτερα σύνθετα προϊόντα μέσω των οποίων τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μεταβιβάζουν μέρος των κινδύνων αθέτησης πληρωμών των δανείων τους σε hedge funds και άλλα ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια.
Οι συναλλαγές SRT αναπτύσσονται επειδή βοηθούν τις τράπεζες να απελευθερώσουν εποπτικά κεφάλαια και να ενισχύσουν τους δείκτες κερδοφορίας τους. Ωστόσο, η ταχεία επέκταση της αγοράς STR ωθεί επίσης τις ρυθμιστικές αρχές να ενισχύσουν την εποπτεία τους — και να κατανοήσουν καλύτερα ποιοι κίνδυνοι ή φαινόμενα μετάδοσης θα μπορούσαν να προκύψουν σε περίπτωση αύξησης των επισφαλών δανείων.
«Η ταχεία αύξηση της έκδοσης SRT προσελκύει με αναμενόμενο τρόπο το ενδιαφέρον των ρυθμιστικών αρχών, καθώς στερούνται τυποποίησης και διαφάνειας», δήλωσε ο Bill Ledger, σύμβουλος και πρώην επικεφαλής του χαρτοφυλακίου δανείων της JPMorgan Chas.
«Αν και οι εποπτικές αρχές είναι υποστηρικτικές απέναντι σε τέτοιες συναλλαγές, φαίνεται εύλογο να εξετάζουν πώς οι τράπεζες διαχειρίζονται τον κίνδυνο ανανέωσης, τον κίνδυνο αντισυμβαλλομένου και την παροχή χρηματοδότησης προς τους επενδυτές SRT», είπε.
Bloomberg: Το 11% του συνόλου των ευρωπαϊκών εταιρικών δανείων συνδέεται με τα SRT
Στοιχεία που συγκέντρωσε το Bloomberg έδειξαν ότι στα τέλη του 2005 περίπου το 11,1%, ή ποσό ύψους 509 δισ. δολαρίων εταιρικών δανείων των μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζών συνδέονταν πλέον με συναλλαγές SRT. Το ποσοστό αυτό έχει σχεδόν διπλασιαστεί σε σχέση με το 2022 όταν βρισκόταν ακόμη στο 6,2%.
Το συνολικό ποσό αντανακλά το μερίδιο που έχουν διατηρήσει οι τράπεζες μετά τη μεταβίβαση της έκθεσής τους σε ορισμένες ζημίες από δάνεια.
Η αντιστάθμιση των ευρωπαϊκών εταιρικών δανείων μέσω SRT αποτελεί το μεγαλύτερο και πιο εδραιωμένο τμήμα μιας ευρύτερης αγοράς STR αξίας άνω του 1,5 τρισ. δολαρίων, που καλύπτει επίσης τη Βόρεια Αμερική και ευρύτερες κατηγορίες δανεισμού όπως τα στεγαστικά δάνεια και τα δάνεια αυτοκινήτων.
Ορισμένες ευρωπαϊκές τράπεζες υιοθέτησαν τις συναλλαγές STR με εξαιρετικά γοργούς ρυθμούς, προκειμένου να απελευθερώσουν κεφάλαια για τη στήριξη της ανάπτυξης — είτε μέσω νέου δανεισμού είτε μέσω εξαγορών.
Ποιες ευρωπαϊκές τράπεζες είναι μεγάλες εκδότριες SRT
Στη UniCredit SpA, η οποία επιδιώκει να εξαγοράσει την Commerzbank AG στη Γερμανία, το ποσοστό έχει αυξηθεί στο 14% από χαμηλότερα του 1% μέσα σε τρία χρόνια.
Η αυστριακή Erste Group Bank AG, η οποία απέκτησε τον έλεγχο της πολωνικής μονάδας της Banco Santander SA στη μεγαλύτερη εξαγορά της ιστορίας της, υπήρξε επίσης σημαντικός εκδότης SRT πέρυσι.
Η Santander έκλεισε το περασμένο έτος με SRT που αντιστάθμιζαν κινδύνους για το 21% των εταιρικών δανείων της. Η ισπανική τράπεζα διατήρησε τον ίδιο ρυθμό και το πρώτο τρίμηνο του 2025, μεταβιβάζοντας περίπου 10 δισ. ευρώ, σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο περιουσιακών στοιχείων (RWA) μέσω SRT.
Ο José García Cantera, οικονομικός διευθυντής της τράπεζας, δήλωσε στους επενδυτές τον Απρίλιο ότι η επενδυτική ζήτηση είχε αυξηθεί, παρά την ευρύτερη αναταραχή στις αγορές.
«Η εξοικείωση φέρνει μεγέθυνση», δήλωσε ο Frank Benhamou, επικεφαλής SRT στην Cheyne Capital Management UK LLP, επενδυτική εταιρεία με έδρα το Λονδίνο. «Όσο πιο άνετα νιώθουν οι τράπεζες με το προϊόν, τόσο πιο συστηματικά το ενσωματώνουν στο εργαλείο διαχείρισης κεφαλαίων τους και τόσο περισσότερο το εκδίδουν».
Πώς δουλεύουν τα SRT
Σε μια συναλλαγή SRT, οι επενδυτές συμφωνούν να αναλάβουν μέρος των πιθανών ζημιών από δάνεια που καθίστανται επισφαλή. Οι συμφωνίες συχνά προστατεύουν τις τράπεζες από το πρώτο κύμα επισφαλειών σε ένα χαρτοφυλάκιο δανείων και συνήθως καλύπτουν μεταξύ 5% και 15% του συνολικού χαρτοφυλακίου.
Σε αντάλλαγμα, αγοραστές όπως hedge funds, συνταξιοδοτικά ταμεία και private credit funds λαμβάνουν τοκομερίδια που μπορεί να ξεπερνούν το 10%. Οι συμφωνίες συνήθως πραγματοποιούνται αθόρυβα με έναν μόνο αγοραστή ή με λίγους επενδυτές. Πρόσφατο κείμενο εργασίας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας εντόπισε 65 μη τραπεζικούς επενδυτές SRT. Συνολικά, η ομάδα αυτή κατέχει σχεδόν τα δύο τρίτα των SRT που εξέδωσαν οι ευρωπαϊκές τράπεζες από το 2018 έως το 2024.
Οι μεταφορές κινδύνου που αφορούν χαρτοφυλάκια εταιρικών δανείων έχουν αυξηθεί σε πολλές τράπεζες.
Τα περισσότερα SRT είναι οι λεγόμενες συνθετικές τιτλοποιήσεις, όπου η τράπεζα διατηρεί τα αρχικά δάνεια και ουσιαστικά αποκτά ασφάλιση, συχνά εκδίδοντας ένα εργαλείο γνωστό ως credit-linked note. Περισσότερα από 1,3 τρισ. ευρώ σε περιουσιακά στοιχεία — ποσό ισοδύναμο με περίπου 1,5 τρισ. δολάρια — τιτλοποιήθηκαν με αυτόν τον τρόπο μεταξύ 2016 και 2024, σύμφωνα με την International Association of Credit Portfolio Managers τον Ιούλιο. Μικρότερο μέρος των συμφωνιών αφορά παραδοσιακές τιτλοποιήσεις, στις οποίες τα δάνεια μεταφέρονται εκτός του ισολογισμού της τράπεζας.
Γιατί πρωτοστατούν οι ευρωπαϊκές τράπεζες
Οι ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν πρωτοστατήσει στη χρήση SRT, ενθαρρυμένες από κατευθύνσεις των ρυθμιστικών αρχών, συμπεριλαμβανομένης της καθοδήγησης της ΕΚΤ που εκδόθηκε το 2016. Αμερικανικές τράπεζες όπως η JPMorgan Chase και η Bank of America Corp. έχουν επίσης εκδώσει SRT, όμως η στροφή προς πιο χαλαρές κεφαλαιακές απαιτήσεις στις ΗΠΑ έχει μειώσει τα κίνητρα των αμερικανικών τραπεζών να αυξήσουν τη χρήση SRT.
Οι συναλλαγές συχνά αφορούν εταιρικά δάνεια, αλλά οι τράπεζες αυξάνουν τις SRT που στηρίζονται σε στεγαστικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες και άλλες μορφές χρέους. Οι SRT που βασίζονται σε δάνεια προς εταιρείες ή μικρότερες επιχειρήσεις αντιστοιχούσαν στο 47% και 14% αντίστοιχα όλων των εκδόσεων το 2025, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε η Crescent Capital Group LP, μονάδα της Sun Life Financial Inc.
ΕΚΤ, FSB και Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών προειδοποιούν για πιθανούς κινδύνους
Θεσμοί όπως η Τράπεζα της Αγγλίας, η ΕΚΤ και η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών έχουν προειδοποιήσει για πιθανούς κινδύνους.
«Οι όγκοι αυξάνονται γρήγορα και, όταν συμβαίνει αυτό, οι διασυνδέσεις μεταξύ τραπεζών και του μη τραπεζικού χρηματοπιστωτικού τομέα βαθαίνουν με τρόπους που δεν είναι πάντα πλήρως χαρτογραφημένοι», δήλωσε ο Πέντρο Ματσάντο, μέλος του εποπτικού συμβουλίου της ΕΚΤ, σε ομιλία του στις 14 Μαΐου.
Αν και η αγορά λειτουργεί καλά, χρειάζονται περισσότερα στοιχεία, είπε ο Ματσάντο, προσθέτοντας ότι η διακυβέρνηση και η διαχείριση κινδύνων στις τράπεζες πρέπει να συμβαδίζουν με την ταχεία ανάπτυξη.
Μία ανησυχία αφορά το ενδεχόμενο οι τράπεζες να δυσκολευτούν να αντικαταστήσουν SRT που λήγουν αν «παγώσουν οι χρηματοπιστωτικές αγορές. Αυτό θα μπορούσε να αποθαρρύνει τους αγοραστές, καθιστώντας τις συναλλαγές SRT τόσο ακριβές ώστε να μην συμφέρουν πλέον. Μια αιφνιδιαστική και μαζική αποτυχία ανανέωσης των υφιστάμενων STR θα μπορούσε να πλήξει τους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας και να οδηγήσει τις τράπεζες να περιορίσουν τον δανεισμό, ενδεχομένως επιτείνοντας τις πιέσεις στην οικονομία.
Μια άλλη ανησυχία αφορά τον τρόπο χρηματοδότησης των SRT. Καθώς πλήθος επενδυτές έχουν εισέλθει στην αγορά, οι αποδόσεις έχουν μειωθεί, ωθώντας τους αγοραστές να ενισχύσουν τις αποδόσεις τους μέσω δανεισμού. Αυτή η κυκλικότητα, όπου μία τράπεζα πουλά κίνδυνο ενώ μια άλλη παρέχει μόχλευση στους αγοραστές SRT, μπορεί να επαναφέρει τους κινδύνους στο τραπεζικό σύστημα.
Ο τραπεζικός δανεισμός προς private credit funds και άλλες σκιώδεις τράπεζες που αγοράζουν SRT θα μπορούσε να δημιουργήσει κύκλους κινδύνων», προειδοποίησε τον Μάιο το Financial Stability Board. Το FSB, το οποίο συγκαλεί κεντρικές τράπεζες, υπουργεία Οικονομικών και ρυθμιστικές αρχές διεθνώς, ανέφερε ότι οι αρχές θα πρέπει να παρακολουθούν τις συμμετοχές SRT από επενδυτές private credit, καθώς και τον τραπεζικό δανεισμό προς αυτά τα funds.
Τον Μάρτιο, η ΕΚΤ ανακοίνωσε ότι εξετάζει σε ποιο βαθμό οι τράπεζες χρηματοδοτούν επενδύσεις σε SRTs. Νωρίτερα τον Ιανουάριο η ειδική ρυθμιστική αρχή της Τράπεζας της Αγγλίας είχε επικαιροποιήσει τους κανόνες που διέπουν τις; συναλλαγές SRTs και είχε ζητήσει από την Barclays, που αποτελεί την τράπεζα με τις μεγαλύτερες εκδόσεις SRT στην Ευρώπη καθώς έχει εκδώσει SRT που καλύπτουν άνω του 50% των δανειακού χαρτοφυλακίου της, να αξιολογήσει τις διαδικασίες της για τις συναλλαγές μεταβίβασης κινδύνου, όπως έχει αναφέρει το Bloomberg.
