Ο αυτοεξόριστος ηγέτης των Καταλανών αυτονομιστών Κάρλες Πουτζδεμόν μπορεί πλέον να επιστρέψει στην Ισπανία χωρίς να κινδυνεύει να συλληφθεί, μετά από αποφάσεις των δύο ανώτατων δικαστηρίων της χώρας και ενώ η χώρα μπαίνει στην τελική ευθεία για τις πρόωρες εθνικές εκλογές.
Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ισπανίας έκρινε ότι ο νόμος περί αμνηστίας για τους Καταλανούς αυτονομιστές καλύπτει και τις κατηγορίες υπεξαίρεσης δημόσιων πόρων που βάραιναν τον Πουτζδεμόν. Λίγο αργότερα, το Ανώτατο Δικαστήριο προχώρησε στην άρση του εντάλματος σύλληψής του.
Ο πρώην επικεφαλής της καταλανικής κυβέρνησης είχε διαφύγει στο Βέλγιο το 2017, μετά τη διοργάνωση του δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Καταλονίας, το οποίο η Μαδρίτη είχε κρίνει παράνομο.
Η πιθανή επιστροφή του στην Ισπανία ενδέχεται να προσθέσει ακόμη έναν παράγοντα έντασης στο ήδη ρευστό πολιτικό σκηνικό, ενόψει των εκλογών της 29ης Νοεμβρίου.
«Είναι μεγάλη νίκη για τον πρόεδρο Πουτζδεμόν και τους άλλους δύο εξόριστους» ηγέτες που βρίσκονται στο Βέλγιο, δήλωσε στους δημοσιογράφους ο Ζόρντι Τουρούλ, γενικός γραμματέας του κόμματος Junts.
Όπως είπε, «άντεξαν, αντιστάθηκαν, επικράτησαν στην Ευρώπη και σήμερα επικράτησαν απέναντι στο ισπανικό κράτος».
Ο Τουρούλ δεν αποκάλυψε πότε ακριβώς θα επιστρέψει ο Πουτζδεμόν, ξεκαθάρισε ωστόσο ότι δεν πρόκειται να είναι υποψήφιος στις επικείμενες εκλογές.
Η αμνηστία που δίχασε την Ισπανία
Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ είχε προωθήσει τον νόμο περί αμνηστίας στο πλαίσιο της συμφωνίας που συνήψε το 2023 το Σοσιαλιστικό Κόμμα με δύο καταλανικά κόμματα, μεταξύ των οποίων και το Junts του Πουτζδεμόν. Σε αντάλλαγμα, τα καταλανικά κόμματα παρείχαν την κοινοβουλευτική στήριξη που χρειαζόταν ο Σάντσεθ για να παραμείνει στην πρωθυπουργία.
Η επιλογή αυτή είχε προκαλέσει τότε έντονες κοινωνικές και πολιτικές αντιδράσεις από τους επικριτές της κυβέρνησης.
Αρχικά, το Ανώτατο Δικαστήριο είχε κρίνει ότι η αμνηστία δεν μπορούσε να εφαρμοστεί στο αδίκημα της υπεξαίρεσης. Αυτό σήμαινε ότι ο Πουτζδεμόν και άλλα στελέχη του καταλανικού αυτονομιστικού κινήματος παρέμεναν αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο σύλληψης για τη χρήση δημόσιων πόρων στη διοργάνωση του δημοψηφίσματος.
Ωστόσο, το Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο διαθέτει πλειοψηφία δικαστών που θεωρείται προοδευτικής κατεύθυνσης, έκρινε κατόπιν προσφυγής ότι η εξαίρεση υποθέσεων υπεξαίρεσης που δεν συνδέονται με προσωπικό πλουτισμό αντιβαίνει στον σκοπό του ίδιου του νόμου περί αμνηστίας.
«Η απόφαση ήταν αναμενόμενη, καθώς υποστηρίζαμε εξαρχής ότι ο νόμος περί αμνηστίας είναι συνταγματικός και παράλληλα συμβατός με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης», δήλωσε στο Reuters ο Γκονθάλο Μπόγε, δικηγόρος του Πουτζδεμόν.
Επιστροφή του Καταλανού ηγέτη λίγο πριν από τις κάλπες
Πριν από έναν χρόνο, το Junts απέσυρε τη στήριξή του από την κυβέρνηση μειοψηφίας του Σάντσεθ. Αντιμέτωπος με σοβαρές δυσκολίες στην ψήφιση νομοσχεδίων, ο Ισπανός πρωθυπουργός ανακοίνωσε τη Δευτέρα πρόωρες εκλογές.
Ο Σάντσεθ δήλωσε την Τρίτη ότι δεν μετανιώνει για την απόφασή του να προωθήσει την αμνηστία και χαιρέτισε την απόφαση του δικαστηρίου.
«Πιστεύω ότι είναι σημαντικό το μήνυμα συνύπαρξης μεταξύ των Καταλανών», ανέφερε.
Παρότι το αυτονομιστικό κίνημα έχει χάσει μέρος της δυναμικής του και το Junts βρίσκεται χαμηλότερα στις δημοσκοπήσεις σε σχέση με άλλες πολιτικές δυνάμεις, η επιστροφή του Πουτζδεμόν θα μπορούσε να επαναφέρει το καταλανικό ζήτημα στο επίκεντρο της προεκλογικής αντιπαράθεσης.
Το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP) προηγείται στις δημοσκοπήσεις ενόψει των εκλογών και, ανάλογα με τη σύνθεση της νέας Βουλής, ενδέχεται να χρειαστεί κοινοβουλευτική στήριξη από το Junts ή άλλους σχηματισμούς της κεντροδεξιάς προκειμένου να σχηματιστεί κυβέρνηση.
Η Καταλονία είχε προχωρήσει σε μονομερή ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της από την Ισπανία το 2017, μετά το επίμαχο δημοψήφισμα. Περίπου το 90% όσων συμμετείχαν τάχθηκαν υπέρ της ανεξαρτησίας, ωστόσο μεγάλο μέρος των Καταλανών που επιθυμούσαν την παραμονή στην Ισπανία μποϊκόταρε την ψηφοφορία.
Μετά τα γεγονότα εκείνα, ο Πουτζδεμόν εγκατέλειψε τη χώρα. Αρκετοί πρώην υπουργοί της κυβέρνησής του, μεταξύ των οποίων και ο Τουρούλ, παρέμειναν στην Ισπανία και φυλακίστηκαν, προτού αργότερα λάβουν χάρη από την κυβέρνηση Σάντσεθ.
