Η Σύνοδος Κορυφής της G7 στο Εβιάν της Γαλλίας εξελίσσεται σε ένα διπλωματικό μπράντεφερ έντονων διεργασιών και διαφωνιών, με το ζήτημα της επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ να κυριαρχεί στην ατζέντα των ηγετών.
Παρά τις κατηγορηματικές και επανειλημμένες διαβεβαιώσεις του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, ότι μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη θα είναι πλήρως ανοιχτή και ασφαλής για τη ναυσιπλοΐα, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι της Ουάσιγκτον εμφανίζονται εξαιρετικά επιφυλακτικοί. Και αυτή η διάσταση απόψεων μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού, προφανέστατα αναδεικνύει τις βαθιές προκλήσεις στη διαχείριση της κρίσης με το Ιράν.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, εμφανώς επηρεασμένος από τη διάρκεια των στρατιωτικών επιχειρήσεων που ξεκίνησαν πριν από τέσσερις μήνες, επέμεινε κατά τη διάρκεια της συνόδου ότι τα Στενά θα ανοίξουν και η διέλευση θα είναι ελεύθερη, χωρίς την επιβολή διοδίων.
Οι αγορές αντέδρασαν θετικά στις ανακοινώσεις αυτές, με τις μετοχές να σημειώνουν άνοδο και τις τιμές του πετρελαίου να υποχωρούν. Την ίδια στιγμή, ο Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς υπεραμύνθηκε της συμφωνίας, τονίζοντας ότι αυτή θα βασίζεται σε ένα αυστηρό σύστημα επαλήθευσης, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι άφησαν να εννοηθεί ότι η Τεχεράνη θα λάβει οικονομικές ελαφρύνσεις αν συμμορφωθεί με τους όρους.
Ωστόσο, η ευρωπαϊκή πλευρά αμφισβητεί ανοιχτά την εκτίμηση ότι η εμπορική κίνηση θα αποκατασταθεί πλήρως. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες επισημαίνουν ότι η ανάπτυξη διεθνών δυνάμεων προϋποθέτει ένα σαφές νομικό πλαίσιο και την οριστική αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Για πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η πλήρης ομαλοποίηση της κατάστασης θεωρείται ζήτημα εβδομάδων και όχι ημερών, γεγονός που καθιστά το χρονοδιάγραμμα της Ουάσιγκτον μη ρεαλιστικό.
Ανησυχία στη G7 για τις νάρκες στα Στενά
Οι ανησυχίες των Ευρωπαίων ενισχύονται από σοβαρά επιχειρησιακά εμπόδια, με κυριότερο την παρουσία ναρκών στην περιοχή.
Ακόμη και στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης, ανώτεροι αξιωματούχοι παραδέχονται ότι η ανάκαμψη της ναυτιλιακής κίνησης θα γίνει σταδιακά και μπορεί να απαιτηθούν τουλάχιστον δύο εβδομάδες για τις πρώτες ουσιαστικές διελεύσεις. Η επιστροφή στα προγενέστερα επίπεδα κυκλοφορίας, πριν από τις επιθέσεις του Φεβρουαρίου, θα πάρει ακόμη περισσότερο χρόνο.
Το ακριβές μέγεθος της ναρκοθέτησης παραμένει ένα μεγάλο ερωτηματικό, με τις εκτιμήσεις του Λονδίνου και της Ουάσιγκτον να αποκλίνουν ήδη από τα μέσα Μαρτίου.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι επιχειρήσεις ναρκαλιείας είναι εξαιρετικά επικίνδυνες, καθώς τα εξειδικευμένα πλοία διαθέτουν περιορισμένες δυνατότητες αυτοάμυνας και τα πληρώματά τους θα βρεθούν σε ευάλωτη θέση σε περίπτωση νέων ιρανικών επιθέσεων. Για τον λόγο αυτό, οι ίδιες οι ναυτιλιακές εταιρείες παραμένουν διστακτικές και ζητούν απτές εγγυήσεις ασφάλειας πριν στείλουν ξανά τα πλοία τους στα Στενά.
Διπλωματικό αδιέξοδο
Η εύρεση μια κοινής γραμμής στο πλαίσιο της G7 φαντάζει εξαιρετικά δύσκολη αυτή τη στιγμή. Οι διαφωνίες για τον χειρισμό του Ιράν είναι τόσο έντονες, ώστε θεωρείται απίθανη η έκδοση κοινού ανακοινωθέντος.
Παράλληλα, η Ιταλίδα Πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι, συνέδεσε τη συμμετοχή της χώρας της σε διεθνείς αποστολές με την ανάγκη επίτευξης εκεχειρίας στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ συνεχίζει τις επιχειρήσεις του κατά της Χεζμπολάχ.
Αντίθετα, η Ουάσιγκτον ξεκαθάρισε ότι η αποχώρηση του Ισραήλ δεν αποτελεί όρο της συμφωνίας με το Ιράν, με τον Τραμπ να υποβαθμίζει το ζήτημα, δηλώνοντας απλώς ότι «πρέπει να κάνουμε μια μικρή συζήτηση με τη Χεζμπολάχ».
Στον αντίποδα, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο εμφανίζονται πιο ενεργές, σχεδιάζοντας μια διεθνή αποστολή ναρκαλιείας και ασφάλειας στην οποία περισσότερες από 15 χώρες έχουν ήδη δεσμεύσει προσωπικό και μέσα. Ο Γάλλος Πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, τόνισε ότι η χώρα του είναι έτοιμη να αναλάβει το μερίδιο της ευθύνης που της αναλογεί, συνδέοντας την επαναλειτουργία των Στενών με την ευρύτερη παγκόσμια ειρήνη.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, πάντως, παραμένει η έλλειψη διαφάνειας γύρω από το περιεχόμενο της προσωρινής συμφωνίας. Αν και έχει υπογραφεί ψηφιακά, οι δύο πλευρές την περιγράφουν διαφορετικά. Ενώ ο Τραμπ επιμένει για ελεύθερη διέλευση χωρίς τέλη, ιρανικές πηγές αναφέρουν ότι το καθεστώς αυτό θα ισχύσει μόνο για 60 ημέρες, με την Τεχεράνη να σχεδιάζει την επιβολή διοδίων στη συνέχεια.
Το πλήρες κείμενο αναμένεται να δοθεί στη δημοσιότητα μετά από την επίσημη τελετή υπογραφής, η οποία έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή 19 Ιουνίου στην Ελβετία, διατηρώντας μέχρι τότε τη διεθνή κοινότητα σε κατάσταση αναμονής και αβεβαιότητας.
