Οι βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ, στις 27 Οκτωβρίου, αναμένεται να διεξαχθούν σε ένα σκηνικό απόλυτης πολιτικής πόλωσης. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επιχειρεί να ενώσει την ισραηλινή δεξιά, ενώ οι διαφωνίες με ακροδεξιούς εταίρους και η εμφάνιση νέων κομμάτων αυξάνουν το ενδεχόμενο σκληρής μάχης για κρίσιμες ψήφους που μπορεί να χαθούν.
Οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν μια πρωτοφανή ισοπαλία, καθώς το δεξιό μπλοκ της συγκυβέρνησης και το μπλοκ της αντιπολίτευσης που επιδιώκει να χτίσει κοινό μέτωπο κατά του Νετανιάχου εξασφαλίζουν από 53 έδρες έκαστο στην Κνεσέτ, απέχοντας σημαντικά από την απαιτούμενη πλειοψηφία των 61 εδρών.
Για να διατηρήσει την εξουσία, ο Νετανιάχου στηρίζεται στην πλήρη συσπείρωση των παραδοσιακών και ακροδεξιών συμμάχων του. Ο πυρήνας της στρατηγικής του βασίζεται στο δικό του κόμμα, το Λικούντ, το οποίο συγκεντρώνει 21 έδρες.
Δίπλα του, τα υπερορθόδοξα θρησκευτικά κόμματα, ο Ιουδαϊσμός της Ηνωμένης Τορά με 8 έδρες και το Σας με 7 έδρες, αποτελούν σταθερούς πυλώνες. Παράλληλα, ο Νετανιάχου εξαρτάται άμεσα από την εθνικιστική δεξιά, όπως το κόμμα Εβραϊκή Ισχύς του Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ με 7 έδρες, τον Θρησκευτικό Σιωνισμό του Μπεζαλέλ Σμότριτς με 6 έδρες, και το νέο σχηματισμό του Όφερ Βίντερ που προσθέτει 4 έδρες.
Απέναντί τους, η αντιπολίτευση, με κύριο εκφραστή το κεντρώο κόμμα Γιασάρ του Γκάντι Άιζενκοτ που προηγείται με 22 έδρες, επιδιώκει την ανατροπή. Με τα αραβικά κόμματα να ελέγχουν συνολικά 14 έδρες και να λειτουργούν ως ρυθμιστές χωρίς όμως να συμμαχούν με τη δεξιά, ο Νετανιάχου καλείται να δώσει μια σκληρή μάχη επιβίωσης, προσπαθώντας να γεφυρώσει τις εσωτερικές διαφωνίες των εταίρων του για να αγγίξει τον στόχο της κυβερνησιμότητας.
Εκλογές στο Ισραήλ: Η μάχη για την ενότητα της δεξιάς
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου πιέζει τους ακροδεξιούς εταίρους του να ενώσουν τις δυνάμεις τους πριν από τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, προειδοποιώντας ότι ο κατακερματισμός της δεξιάς μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την επανεκλογή του. Η αντιπαράθεση με τον υπουργό Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ έχει κλιμακωθεί, καθώς ο τελευταίος αρνείται μέχρι στιγμής να συγχωνεύσει το κόμμα Εβραϊκή Δύναμη με άλλους πολιτικούς σχηματισμούς, εξηγο’ύν αναλυτές στους Financial Times.
Ο Νετανιάχου επιχείρησε να οργανώσει συνάντηση για διαπραγματεύσεις με το κόμμα Θρησκευτικός Σιωνισμός του υπουργού Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριχ, όμως ο Μπεν-Γκβιρ την απέρριψε, κατηγορώντας τον πρωθυπουργό ότι επιχειρεί να αποδυναμώσει το κόμμα του. Ο Νετανιάχου, από την πλευρά του, τον κάλεσε να μην «κάψει» δεκάδες χιλιάδες δεξιές ψήφους και να ξεπεράσει το προσωπικό του εγώ.
Ο πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων (IDF) και ηγέτης του κόμματος «Yashar», Γκάντι Άιζενκοτ©EPA, ABIR SULTAN
Εκλογές Ισραήλ: Το εκλογικό όριο κρίνει τις ισορροπίες
Η σύγκρουση αποτυπώνει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο Νετανιάχου, ο οποίος υστερεί έναντι της αντιπολίτευσης στις δημοσκοπήσεις και προσπαθεί να διατηρήσει τον έλεγχο ενός κατακερματισμένου δεξιού μπλοκ.
Στο Ισραήλ, ένα κόμμα χρειάζεται τουλάχιστον 3,25% των ψήφων για να εξασφαλίσει τέσσερις έδρες στην 120μελή Κνεσέτ. Εάν δεν περάσει το όριο, δεν λαμβάνει καμία έδρα και οι ψήφοι του δεν υπολογίζονται στην κοινοβουλευτική κατανομή. Περισσότερα από έξι κόμματα κινούνται κοντά στο όριο, με τον μεγαλύτερο κίνδυνο να αφορά τους δεξιούς σχηματισμούς.
Όπως επισημαίνει στους FT ο πολιτικός στρατηγικός αναλυτής Ρόνι Ρίμον, ακόμη και κόμματα που σήμερα εμφανίζονται οριακά πάνω από το 3,25% δεν είναι ασφαλή. Η αποτυχία ενός ή περισσότερων να εισέλθουν στην Κνεσέτ μπορεί να επηρεάσει συνολικά το αποτέλεσμα.
Νέα ακροδεξιά πίεση
Την κατάσταση περιπλέκει η εμφάνιση του πρώην ταξίαρχου Οφέρ Βίντερ, ο οποίος ίδρυσε στις 25 Αυγούστου το δεξιό κόμμα Αμχά Γισραέλ και έχει δηλώσει ότι θα κατέλθει αυτόνομα. Η παρουσία του ενδέχεται να κατακερματίσει περαιτέρω την ακροδεξιά ψήφο. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η ισραηλινή κοινωνία ζητά κάτι νέο και όχι «περισσότερο από το ίδιο», ενώ ζητά την απομάκρυνση όσων είχαν θέσεις εξουσίας κατά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Παράλληλα, έχει ξεκαθαρίσει ότι θα μπορούσε να στηρίξει τον Νετανιάχου για την πρωθυπουργία.
Οι πολιτικές διαφορές μεταξύ του Λικούντ και αρκετών μικρότερων κομμάτων στα δεξιά του είναι περιορισμένες. Κοινές θέσεις τους είναι η επέκταση των ισραηλινών εποικισμών στη Δυτική Όχθη, η συνέχιση του πολέμου στη Γάζα, η απόρριψη της προοπτικής παλαιστινιακού κράτους και η αναμόρφωση της δικαιοσύνης.
Υπό την πίεση του πρωθυπουργού, ο Σμότριχ και το κόμμα Ταυτότητα του Μοσέ Φέγκλιν, που βρίσκονταν κάτω από το εκλογικό όριο, ανακοίνωσαν κοινή κάθοδο. Ο Σμότριχ κάλεσε και τα υπόλοιπα δεξιά κόμματα να συμμετάσχουν, χωρίς ωστόσο να είναι βέβαιο ότι ο νέος σχηματισμός θα ξεπεράσει το απαιτούμενο ποσοστό.
Ισραήλ: «Εθνική υπευθυνότητα» από τους μικρότερους εταίρους ζητεί ο Νεταιάχου
Ο Νετανιάχου έχει επανειλημμένα ζητήσει από τους μικρότερους εταίρους του να επιδείξουν «εθνική υπευθυνότητα» και να ενώσουν τις ψήφους τους. Στο παρελθόν είχε καταφέρει να επιβάλει τη στρατηγική του στη δεξιά. Ενδεικτικά, πριν από τις εκλογές του 2022 είχε διαπραγματευτεί με Μπεν-Γκβιρ και Σμότριχ μια συμφωνία που οδήγησε σε κοινή πολιτική πορεία.
Αυτή τη φορά, όμως, η επιρροή του εμφανίζεται περιορισμένη. Σύμφωνα με τον Ρίμον, το γεγονός ότι η εκλογική μάχη είναι πολύ πιο αβέβαιη έχει ενισχύσει την αυτονομία των μικρότερων κομμάτων. Παράλληλα, και στην αντιπολίτευση υπάρχουν σχηματισμοί που κινδυνεύουν να μείνουν εκτός Κνεσέτ, αν και η συγχώνευση τριών κυρίως αραβικών κομμάτων τον περασμένο μήνα ενίσχυσε την προσπάθεια συγκέντρωσης της αντι-Νετανιάχου ψήφου.
Παράλληλα ο Νετανιάχου βρίσκεται αντιμέτωπος με μια ιδιαίτερα δύσκολη πολιτική εξίσωση, καθώς οι πρόωρες εκλογές στο Ισραήλ συμπίπτουν με αυξανόμενες εντάσεις στις σχέσεις του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, γύρω από τη διαχείριση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή.
Η εκλογική μάχη αναδεικνύει τη στενή σύνδεση μεταξύ πολέμου και εσωτερικής πολιτικής που καλείται να διαχειριστεί ο μακροβιότερος πρωθυπουργός του Ισραήλ.
Μπενιαμίν Νετανιάχου και Ντόναλντ Τραμπ © EPA/AL DRAGO / POOL
Η προεκλογική στρατηγική Νετανιάχου
Η προεκλογική στρατηγική του Νετανιάχου βασίζεται σε δύο βασικούς άξονες: ότι μόνο ο ίδιος μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια της χώρας μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και ότι η στενή προσωπική του σχέση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προσφέρει στο Ισραήλ σημαντικά στρατηγικά πλεονεκτήματα. Ωστόσο, οι τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή θέτουν και τα δύο αυτά επιχειρήματα υπό αμφισβήτηση.
Η κατάσταση στον Λίβανο επηρεάζει άμεσα το κλίμα, ενώ ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι γύρω από την κρίση και τα αδιέξοδα με τον πόλεμο στο Ιράν, ο Τραμπ αρχίζει να βλέπει τον Νετανιάχου όχι μόνο ως πολύτιμο σύμμαχο αλλά και ως πιθανό πολιτικό βάρος.
Ωστόσο, η ισραηλινή κυβέρνηση απορρίπτει τα σενάρια ρήξης. Ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς δήλωσε ότι η αμερικανική στήριξη προς το Ισραήλ παραμένει αμετάβλητη.
Η αντιπολίτευση δεν έχασε την ευκαιρία να επιτεθεί στον πρωθυπουργό. Τέλη Απριλίου οι δύο πρώην πρωθυπουργοί, Ναφτάλι Μπένετ και Γιαΐρ Λαπίντ, ανακοίνωσαν τη συγχώνευση των κομμάτων τους σε ένα ενιαίο πολιτικό μέτωπο το κόμμα «Μαζί». Ο κεντρώος Λαπίντ χαρακτήρισε το Ισραήλ «πλήρως εξαρτημένο κράτος».
Από την πλευρά του ο δεξιός Μπένετ, που εμφανίζεται ισχυρός στις δημοσκοπήσεις, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι έχει χάσει τον έλεγχο της ισραηλινής κυριαρχίας, ενώ Αβιγκντόρ Λίμπερμαν που εκπροσωπεί την σκληρή δεξιά και διατηρεί τη δική του αυτόνομη πορεία, αποκάλεσε τον Νετανιάχου «μαριονέτα».
Επιπλέον, η ισραηλινή αντιπολίτευση προειδοποιεί ότι μια νέα εκλογική νίκη του Μπενιαμίν Νετανιάχου θα επιταχύνει τη διάβρωση των δημοκρατικών θεσμών, υπενθυμίζοντας ότι οι ανησυχίες αυτές είχαν εκφραστεί ήδη από το 2023, με αφορμή την αμφιλεγόμενη δικαστική μεταρρύθμιση.
Ο Σλόμο Μπέν-Αμί © Economist
Εκλογές στο Ισραήλ και η κρίση στη Μέση Ανατολή
O Σλόμο Μπεν-Αμί, διπλωμάτης, ιστορικός και πρώην υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, μιλώντας στο 6ο Thessaloniki Metropolitan Summit, που διοργανώνει το powergame.gr σε συνεργασία με τον Economist, χαρακτήρισε αβέβαιο το εκλογικό αποτέλεσμα, καθώς η αναμέτρηση μεταξύ των πολιτικών μπλοκ παραμένει οριακή.
Καθοριστική θεωρεί τη δυνατότητα συνεργασίας των φιλελεύθερων με την αραβική πλευρά, εξέλιξη που θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τον Νετανιάχου. Παράλληλα, σημείωσε ότι από το 2000 το ισραηλινό εκλογικό σώμα έχει μετακινηθεί προς τα δεξιά, γεγονός που, όπως υποστήριξε, έχει επιβαρύνει την ειρηνευτική διαδικασία.
«Δεν ξέρω αν αυτό είναι σωστό ή όχι», πρόσθεσε, «αλλά είναι αυτό που επικρατεί αυτήν τη στιγμή στην κοινή γνώμη. Επικρατεί δηλαδή το ουγγρικό μοντέλο μιας “πολιτισμένης δεξιάς”».
Για την επόμενη κυβέρνηση, έθεσε ως βασική προτεραιότητα την αντιμετώπιση της παλαιστινιακής κρίσης. Πρότεινε ενίσχυση της Παλαιστινιακής Αρχής, περιορισμό της επέκτασης των εποικισμών και επιστροφή στη διπλωματία, προειδοποιώντας ότι η σημερινή πολιτική δημιουργεί σημαντικές πιέσεις και στο εσωτερικό του Ισραήλ.
Στο γεωπολιτικό επίπεδο, εκτίμησε ότι η αξιοπιστία της αμερικανοϊσραηλινής συμμαχίας έχει υποχωρήσει, οδηγώντας το Τελ Αβίβ στην αναζήτηση νέων ερεισμάτων, μεταξύ άλλων σε Πακιστάν, Ινδία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Για το Ιράν, υπογράμμισε ότι παραμένει κρίσιμος παράγοντας, με τα Στενά του Ορμούζ να αποκτούν ιδιαίτερη στρατηγική βαρύτητα.
Κατεστραμμένο κτίριο κατοικιών την επομένη ισραηλινού αεροπορικού πλήγματος στη συνοικία Άιν Μρέισε της Βηρυτού, στον Λίβανο, 09 Απριλίου 2026. © ΕΡΑ /WAEL HAMZEH
Το διακύβευμα στο Ισραήλ
Με την εκλογική αναμέτρηση να προδιαγράφεται εξαιρετικά αμφίρροπη, η επόμενη κυβέρνηση του Ισραήλ θα κληθεί να διαχειριστεί πολύ περισσότερα από την εσωτερική πολιτική ισορροπία.
Η σύνθεση του κυβερνητικού συνασπισμού θα καθορίσει τη στάση του Τελ Αβίβ απέναντι στην Παλαιστίνη, το Ιράν και τη σχέση με την Ουάσιγκτον, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο θα διαμορφωθούν οι περιφερειακές συνεργασίες.
Για τον Νετανιάχου, η μάχη δεν αφορά πλέον μόνο την εξασφάλιση της πρώτης θέσης, αλλά τη δυνατότητα να συγκροτήσει πλειοψηφία χωρίς να χάσει τον έλεγχο των εταίρων του.
Σε μια εκλογική αναμέτρηση που αναμένεται να κριθεί στις λεπτομέρειες, οι συμμαχίες μεταξύ των κομμάτων και το ποια από τα μικρότερα κόμματα θα περάσουν το εκλογικό όριο μπορεί να καθορίσουν το αποτέλεσμα περισσότερο από τις διαφορές που καταγράφουν οι δημοσκοπήσεις.
