Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) εξέδωσε μια αυστηρή προειδοποίηση, επισημαίνοντας ότι οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων ενδέχεται να σημειώσουν μια «άτακτη» άνοδο, καθώς οι αυξανόμενοι κίνδυνοι του χρέους και του πληθωρισμού επιδεινώνονται παγκοσμίως.
Σύμφωνα με τη νεότερη Έκθεση Παγκόσμιας Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας του οργανισμού, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων σε αρκετές αναπτυγμένες οικονομίες έχουν σκαρφαλώσει σε υψηλά πολλών δεκαετιών. Αυτή η ανοδική τροχιά τροφοδοτείται κυρίως από το αυξημένο ενεργειακό κόστος, το οποίο προκαλείται από τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, καθώς και από τις προσδοκίες για αυστηρότερες νομισματικές συνθήκες και ενόσω οι κεντρικές τράπεζες πασχίζουν να συγκρατήσουν τον αναζωπυρωμένο πληθωρισμό.
Η δημοσιοποίηση της έκθεσης πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των ετήσιων συνόδων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Μπανγκόκ της Ταϊλάνδης, όπου συγκεντρώθηκαν περισσότεροι από 18.000 σύνεδροι για να συζητήσουν την κατάσταση της παγκόσμιας οικονομίας και του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Το ΔΝΤ υπογράμμισε ότι το βαρύ φορτίο του δημόσιου χρέους και οι κίνδυνοι ανανέωσής του καθιστούν την αγορά ομολόγων «ευάλωτη σε πιο συχνά δημοσιονομικά και πληθωριστικά σοκ». Η προειδοποίηση αυτή έρχεται σε συνέχεια των στοιχείων της προηγούμενης εβδομάδας, σύμφωνα με τα οποία το παγκόσμιο δημόσιο χρέος έχει αγγίξει σχεδόν τα υψηλότερα επίπεδα από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και βρίσκεται σε τροχιά να ξεπεράσει σύντομα το 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Οι επιπτώσεις μιας απότομης αύξησης των αποδόσεων θα μπορούσαν να είναι ιδιαίτερα σοβαρές, δεδομένης της θεμελιώδους σημασίας των αγορών κρατικών ομολόγων. Το Ταμείο σημείωσε ότι «ο αντίκτυπος θα μπορούσε να είναι σοβαρός δεδομένης της θεμελιώδους σημασίας των αγορών κρατικών ομολόγων». Μια τέτοια εξέλιξη θα μειώσει τις αξίες των περιουσιακών στοιχείων μέσω υψηλότερων προεξοφλητικών επιτοκίων – συμπεριλαμβανομένων των περιουσιακών στοιχείων που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη- και θα διαβρώσει την αξία των κρατικών ομολόγων που χρησιμοποιούνται ως ενέχυρο.
Τι σημειώνει το ΔΝΤ για τον δανεισμό από εταιρείες AI
Παράλληλα, ένας νέος παράγοντας πίεσης αναδύεται από τον τομέα της τεχνολογίας. Ο εκθετικά αυξανόμενος δανεισμός από εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης (AI) ανταγωνίζεται ευθέως τα κρατικά ομόλογα για τη προσέλκυση του επενδυτικού ενδιαφέροντος.
Το μερίδιο των παρόχων υποδομών ευρείας κλίμακας (hyperscalers) στις παγκόσμιες εκδόσεις ομολόγων επενδυτικής βαθμίδας έχει αυξηθεί στο 10% από λιγότερο από 1% που ήταν το 2024. Τεχνολογικοί κολοσσοί, όπως η Google της Alphabet και η Meta Platforms, καθώς και εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης, έχουν αντλήσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε χρέος φέτος για την ανάπτυξη των υποδομών τους.
Ο Μαρ Σέιντνερ, επικεφαλής επενδύσεων μη παραδοσιακών στρατηγικών στην Pacific Investment Management, σχολίασε τη συγκεκριμένη τάση αναφέροντας ότι «η έκδοση τίτλων που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη – μεγάλο μέρος των οποίων είναι μακροπρόθεσμης διάρκειας – έχει αυξηθεί αρκετά ώστε να ανταγωνίζεται τα κρατικά ομόλογα για τα επενδυτικά κεφάλαια, ακόμη και αν δεν φαίνεται να αποτελεί τον κύριο οδηγό των αποδόσεων».
Τα hedge funds
Μια άλλη σοβαρή εστία ανησυχίας εντοπίζεται στη δράση των αντισταθμιστικών κεφαλαίων (hedge funds). Η αυξανόμενη κατοχή αμερικανικών κρατικών ομολόγων από αυτά τα κεφάλαια καθιστά την αγορά «ευάλωτη σε μια άτακτη απομόχλευση». Το μερίδιο των hedge funds στα ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου αυξήθηκε σε περίπου 9% το 2025 από περίπου 4% το 2022, κυρίως μέσω στρατηγικών υψηλής μόχλευσης.
Ο Σιάο Φερέιρα, αναπληρωτής αρχηγός του τμήματος χρηματοπιστωτικής εποπτείας και ρύθμισης του ΔΝΤ, εξήγησε ότι η ανησυχία πηγάζει από την αυξανόμενη μόχλευση των hedge funds και τις επικαλυπτόμενες θέσεις τους, πράγμα που σημαίνει ότι πολλαπλά κεφάλαια διακρατούν τις ίδιες επενδυτικές επιλογές, εντείνοντας τον κίνδυνο σε περίπτωση συλλογικής ρευστοποίησης. Αν και η ρευστότητα έχει διατηρηθεί σε ικανοποιητικά επίπεδα στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιαπωνία αποτελεί την εξαίρεση, καθώς η ρευστότητα στην αγορά των κρατικών της ομολόγων συνέχισε να επιδεινώνεται.
Επιπλέον, το ΔΝΤ έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για ένα πλέγμα «κυκλικών» συμφωνιών χρηματοδότησης μεταξύ εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης. Από το 2023, 14 δημόσια γνωστοποιημένες συμφωνίες διοχέτευσαν περίπου 300 δισ. δολάρια σε ίδια κεφάλαια και 650 δισ. δολάρια σε χρέος προς οικονομικά ασθενέστερες εταιρείες AI. Ως αντάλλαγμα, οι επενδυτές εξασφάλισαν 1,4 τρισ. δολάρια σε «δεσμεύσεις μελλοντικών εσόδων» μέσω παραγγελιών υπηρεσιών ή μικροτσιπ.
Ο Τζέισον Γου, βοηθός διευθυντής του τμήματος νομισματικών αγορών και κεφαλαιαγορών του ΔΝΤ, τόνισε σε συνέντευξη Τύπου ότι «αυτό που κάνει αυτές τις συμφωνίες κάπως ασυνήθιστες σε σύγκριση με το παρελθόν είναι οι δεσμεύσεις μελλοντικών εσόδων, εξού και η κυκλικότητα». Ο ίδιος προειδοποίησε για το ενδεχόμενο ενός «τριπλού πλήγματος» εάν η εμπορευματοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης δεν αποδώσει τα αναμενόμενα. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά, «εάν υπάρξουν αμφιβολίες για τη δημιουργία εσόδων στην τεχνητή νοημοσύνη, οι επενδύσεις σε ίδια κεφάλαια θα εξαντληθούν σε αξία, το χρέος μπορεί να καταστεί δύσκολο να εξυπηρετηθεί και οι δεσμεύσεις εσόδων στο μέλλον ενδέχεται να μην πραγματοποιηθούν».
Λόγω της συγκέντρωσης αυτών των χρηματοδοτήσεων σε λίγες εταιρείες, ο Γου πρόσθεσε ότι «υπάρχουν ορισμένες εταιρείες και κόμβοι που είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι. Εάν υπάρξουν προβλήματα με αυτές τις οντότητες, τότε η κυκλικότητα θα αποτελούσε κίνδυνο για την αγορά».
Ενόψει αυτών των πιέσεων, το ΔΝΤ προέτρεψε τους διαχειριστές δημόσιου χρέους να επιμηκύνουν τις λήξεις των ομολόγων, προειδοποιώντας για τους αυξημένους κινδύνους που συνεπάγεται η αντικατάσταση του μακροπρόθεσμου χρέους με βραχυπρόθεσμο δανεισμό.
