Η δραματική συρρίκνωση της λίμνης Κορώνειας, στη Βόρεια Ελλάδα, βρίσκεται στο επίκεντρο δημοσιεύματος του Reuters, το οποίο παρουσιάζει την εικόνα μιας προστατευόμενης περιοχής που έχει χάσει μέσα σε λίγα χρόνια το μεγαλύτερο μέρος της υδάτινης επιφάνειάς της.
Η Κορώνεια, κάποτε η πέμπτη μεγαλύτερη λίμνη της Ελλάδας και ένας σημαντικός υγρότοπος για χιλιάδες μεταναστευτικά και υδρόβια πτηνά, έχει περιοριστεί πλέον σε λιγότερο από το ένα δέκατο της έκτασης που είχε πριν από μία δεκαετία, σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών που επικαλείται το διεθνές πρακτορείο ειδήσεων.
Εκεί όπου άλλοτε υπήρχαν νερά, ψάρια, φλαμίνγκο, ψαράδες και επισκέπτες, σήμερα κυριαρχεί μια τελείως διαφορετική εικόνα. Μεγάλο μέρος του πυθμένα έχει αποκαλυφθεί, σχηματίζοντας μια εκτεταμένη ξερή και ρηγματωμένη επιφάνεια, ενώ το νερό που έχει απομείνει συγκεντρώνεται σε μικρές και θολές υδάτινες εκτάσεις. Σύμφωνα με το διεθνές πρακτορείο, η κατάσταση στην Κορώνεια θεωρείται χαρακτηριστικό παράδειγμα των πιέσεων που προκαλούν η κλιματική αλλαγή, οι παρατεταμένες περίοδοι χαμηλών βροχοπτώσεων και η υπεράντληση νερού για άρδευση.
Από τα 34,4 στα 2,7 τετραγωνικά χιλιόμετρα
Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά του μεγέθους της μεταβολής. Δορυφορικές εικόνες του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών δείχνουν ότι η επιφάνεια της λίμνης μειώθηκε στα 2,7 τετραγωνικά χιλιόμετρα, από 34,4 τετραγωνικά χιλιόμετρα το 2016.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η υποχώρηση των υδάτων επιταχύνθηκε μετά την ιδιαίτερα βροχερή περίοδο 2015-2016. Έκτοτε, διαδοχικά χρόνια με περιορισμένες βροχοπτώσεις και θερμοκρασίες υψηλότερες από τον μέσο όρο περιόρισαν τόσο τα αποθέματα της λίμνης όσο και τις πηγές που την τροφοδοτούσαν.
Ο Δημήτρης Παπαδήμος, επικεφαλής για τη διαχείριση υδατικών πόρων και την κλιματική αλλαγή στο Εθνικό Κέντρο Υγροτόπων, ανέφερε στο Reuters ότι οι ετήσιες βροχοπτώσεις στη λεκάνη απορροής της Κορώνειας διαμορφώνονται τα τελευταία τουλάχιστον πέντε χρόνια κοντά στα 400 χιλιοστά. Το ύψος αυτό είναι περίπου 150 χιλιοστά χαμηλότερο σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες. Την ίδια ώρα, η άνοδος της μέσης θερμοκρασίας έχει αυξήσει την εξάτμιση κατά επιπλέον 100 έως 150 χιλιοστά τον χρόνο, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο το υδατικό ισοζύγιο της περιοχής.
Η πίεση από την άρδευση
Ωστόσο, σύμφωνα με το Reuters, η επιδείνωση της κατάστασης δεν οφείλεται αποκλειστικά στις κλιματικές συνθήκες. Η εκτεταμένη χρήση νερού για γεωργικές και κτηνοτροφικές ανάγκες έχει επίσης διαδραματίσει σημαντικό ρόλο. Καθώς οι βροχοπτώσεις περιορίζονται, αγρότες της περιοχής στρέφονται όλο και περισσότερο στα εναπομείναντα αποθέματα νερού για την άρδευση των καλλιεργειών τους.
Το Reuters περιγράφει χαρακτηριστικά ότι κατά την επίσκεψη δημοσιογράφου του στην περιοχή τον Σεπτέμβριο, αγρότης χρησιμοποιούσε μεγάλη αντλία για να μεταφέρει νερό από τη λίμνη προς τα χωράφια του.
Οι ελληνικές αρχές υποστηρίζουν ότι τα τελευταία χρόνια έχουν ενισχυθεί οι έλεγχοι και τα μέτρα για τον περιορισμό της υπεράντλησης. Το ζήτημα είχε προκαλέσει και την παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς το 2013 ευρωπαϊκό δικαστήριο είχε κρίνει ότι η Ελλάδα δεν είχε προστατεύσει επαρκώς τη λίμνη από την υπερβολική άρδευση, τις παράνομες γεωτρήσεις και τη ρύπανση.
Ο γενικός γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του υπουργείου Περιβάλλοντος, Πέτρος Βαρελίδης, δήλωσε στο Reuters ότι πλέον εφαρμόζεται αυξημένη παρακολούθηση με στόχο τον περιορισμό της χρήσης νερού για άρδευση.
«Μια εικόνα απογοήτευσης»
Η αλλαγή είναι ιδιαίτερα έντονη και για τους κατοίκους των παραλίμνιων περιοχών.
Ο Κώστας Χατζηβουλγαρίδης, επικεφαλής της κοινότητας του Αγίου Βασιλείου, δήλωσε στο Reuters ότι οι κάτοικοι θυμούνται μια λίμνη γεμάτη νερό, ψαράδες και πλούσια ορνιθοπανίδα, σε ένα τοπίο που αποτελούσε σημείο αναφοράς για ολόκληρη την περιοχή. Σήμερα, όπως ανέφερε, η εικόνα προκαλεί απογοήτευση.
Η περίπτωση της Κορώνειας έρχεται να προστεθεί στις επιπτώσεις που καταγράφηκαν σε πολλές περιοχές της Ευρώπης το φετινό καλοκαίρι, όταν οι υψηλές θερμοκρασίες και η περιορισμένη βροχόπτωση οδήγησαν σε σημαντική πτώση της στάθμης ποταμών και λιμνών, δημιουργώντας προβλήματα ακόμη και στις μεταφορές και στην παραγωγή ενέργειας.
Για τη Βόρεια Ελλάδα, ωστόσο, η εικόνα της Κορώνειας λειτουργεί πλέον ως μια από τις πιο χαρακτηριστικές ενδείξεις του πόσο γρήγορα μπορούν να μεταβληθούν τα υδάτινα οικοσυστήματα υπό την ταυτόχρονη πίεση της ξηρασίας, της ανόδου της θερμοκρασίας και της ανθρώπινης δραστηριότητας.
reuters-limni-koronia©Reuters
