Μια απλή μεταφορά χρημάτων από έναν κοινό τραπεζικό λογαριασμό σε έναν άλλο λογαριασμό μπορεί να μοιάζει με μια συνηθισμένη οικογενειακή διευκόλυνση. Ωστόσο, πίσω από τέτοιες κινήσεις κρύβονται φορολογικοί κίνδυνοι που συχνά περνούν απαρατήρητοι. Η φορολογική διοίκηση παρακολουθεί πλέον με αυξημένη προσοχή τις μεταφορές κεφαλαίων μεταξύ συγγενικών προσώπων, αναζητώντας περιπτώσεις στις οποίες μια συναλλαγή εμφανίζεται ως απλή τραπεζική πράξη, αλλά στην πραγματικότητα συνιστά δωρεά χρημάτων.
Η αυστηροποίηση των ελέγχων από την ΑΑΔΕ, σε συνδυασμό με τη διασταύρωση στοιχείων που πραγματοποιείται μέσω του τραπεζικού συστήματος, έχει φέρει στο προσκήνιο χιλιάδες υποθέσεις γονικών παροχών και άτυπων δωρεών. Στο επίκεντρο βρίσκονται ιδιαίτερα οι κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί, ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται ευρέως από γονείς και παιδιά για την καθημερινή διαχείριση των οικογενειακών οικονομικών. Όπως όμως αποδεικνύεται, η ιδιότητα του συνδικαιούχου δεν αρκεί από μόνη της για να κατοχυρώσει δικαίωμα επί του συνόλου των χρημάτων που βρίσκονται σε έναν λογαριασμό.
Οι φορολογικές αρχές εξετάζουν πλέον όχι μόνο ποιος εμφανίζεται ως συνδικαιούχος, αλλά κυρίως ποιος κατέθεσε τα χρήματα, ποιος τα διαχειρίστηκε και ποιος τελικά ωφελήθηκε από αυτά. Και όταν διαπιστωθεί ότι ένα πρόσωπο απέκτησε τον αποκλειστικό έλεγχο κεφαλαίων χωρίς να έχει συμβάλει στη δημιουργία τους, η συναλλαγή μπορεί να χαρακτηριστεί ως άτυπη δωρεά, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε φόρους και πρόστιμα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί υπόθεση που έφθασε στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) και ανέδειξε τα όρια μεταξύ μιας νόμιμης τραπεζικής μεταφοράς και μιας φορολογικά επιβαρυνόμενης δωρεάς.
Η υπόθεση αφορούσε τη μεταφορά ποσού 240.000 ευρώ από κοινό οικογενειακό λογαριασμό, στον οποίο συνδικαιούχοι ήταν ο πατέρας, η μητέρα, η κόρη και ο γιος, σε νέο κοινό λογαριασμό που διατηρούσε ο γιος μαζί με τη σύζυγό του. Ο φορολογούμενος προσέφυγε στη ΔΕΔ αμφισβητώντας τον χαρακτηρισμό της συναλλαγής ως δωρεάς.
Η ΔΕΔ, ωστόσο, απέρριψε την προσφυγή, κρίνοντας ότι η μεταφορά συνιστούσε άτυπη δωρεά. Καθοριστικό στοιχείο για την απόφαση ήταν ότι ο προσφεύγων δεν μπόρεσε να αποδείξει ότι είχε συμμετάσχει στην τροφοδότηση του αρχικού κοινού λογαριασμού. Παράλληλα, μετά τη μεταφορά, τα χρήματα τέθηκαν ουσιαστικά υπό τον αποκλειστικό έλεγχο του ίδιου και της συζύγου του.
Η συμμετοχή λοιπόν σε έναν κοινό λογαριασμό δεν σημαίνει αυτομάτως και κυριότητα επί του συνόλου των καταθέσεων. Όταν τα χρήματα προέρχονται από άλλους συνδικαιούχους και στη συνέχεια μεταφέρονται σε λογαριασμό που ελέγχεται από ένα μόνο πρόσωπο, η Εφορία μπορεί να θεωρήσει ότι έχει συντελεστεί δωρεά.
Πότε μια τραπεζική μεταφορά θεωρείται δωρεά
Το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει ότι όταν συνδικαιούχος κοινού λογαριασμού, ο οποίος δεν έχει συμβάλει στη δημιουργία του υπολοίπου, αναλαμβάνει ή μεταφέρει χρήματα προς ίδιο όφελος, η πράξη μπορεί να χαρακτηριστεί ως δωρεά. Στην πράξη, οι φορολογικές αρχές εξετάζουν:
-ποιος κατέθεσε τα χρήματα στον λογαριασμό,
-ποια ήταν η προέλευση των κεφαλαίων,
-ποιος είχε την πραγματική οικονομική κυριότητα των ποσών,
-ποιος επωφελήθηκε τελικά από τη μεταφορά ή την ανάληψη.
Εφόσον τα στοιχεία δείξουν ότι τα χρήματα ανήκαν ουσιαστικά σε άλλο συνδικαιούχο, τότε η μεταφορά μπορεί να φορολογηθεί ως δωρεά, ακόμη κι αν πραγματοποιήθηκε μεταξύ προσώπων που εμφανίζονται στον ίδιο τραπεζικό λογαριασμό.
Τα τελευταία χρόνια χιλιάδες υποθέσεις έχουν οδηγηθεί στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών, με φορολογούμενους να ζητούν την ακύρωση φόρων και προστίμων που επιβλήθηκαν για γονικές παροχές ή δωρεές χρημάτων. Μεγάλο μέρος των διαφορών αφορά:
-γονικές παροχές που έγιναν με μετρητά και όχι μέσω τραπεζών,
-μεταφορές χρημάτων που δεν συνοδεύτηκαν από τις απαιτούμενες δηλώσεις,
-διαδοχικές δωρεές μεταξύ συγγενών με στόχο την αξιοποίηση του αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ,
-μετακινήσεις κεφαλαίων μέσω κοινών λογαριασμών που κρίθηκαν ως συγκαλυμμένες δωρεές.
Το 2026 οι φορολογικές αρχές έχουν εντάξει στο ελεγκτικό τους πρόγραμμα 1.080 υποθέσεις χρηματικών γονικών παροχών και δωρεών, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις καταστρατήγησης των ευνοϊκών διατάξεων του νόμου.
Οι δηλώσεις χρηματικών γονικών παροχών και δωρεών υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myProperty. Στη συνέχεια η ΑΑΔΕ προχωρά σε διασταύρωση των στοιχείων με τα δεδομένα που αποστέλλουν οι τράπεζες.
Εάν η συναλλαγή δεν επιβεβαιωθεί από το τραπεζικό ίδρυμα ή ο φορολογούμενος αδυνατεί να προσκομίσει τα απαραίτητα δικαιολογητικά, τότε η φορολογική διοίκηση μπορεί να μην αναγνωρίσει το αφορολόγητο καθεστώς. Σε μια τέτοια περίπτωση, επιβάλλεται φόρος από το πρώτο ευρώ της μεταβίβασης, με συντελεστές που κυμαίνονται από 10% έως 40%, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας μεταξύ δωρητή και δωρεοδόχου.
Οι πέντε μεγάλες παγίδες που πρέπει να γνωρίζουν οι φορολογούμενοι
- Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ δεν ισχύει χωρίς προϋποθέσεις
Οι χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές έως 800.000 ευρώ προς συγγενείς πρώτου βαθμού (γονείς, παιδιά, συζύγους, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια) απαλλάσσονται από φόρο μόνο εφόσον η μεταφορά πραγματοποιηθεί μέσω του τραπεζικού συστήματος και υποβληθεί η σχετική δήλωση.
- Τα μετρητά φορολογούνται χωρίς αφορολόγητο
Όταν μια γονική παροχή χρημάτων πραγματοποιείται εκτός τραπεζικού συστήματος, δηλαδή με μετρητά, χάνεται το προνόμιο του αφορολόγητου. Στην περίπτωση αυτή επιβάλλεται αυτοτελής φόρος 10% επί ολόκληρου του ποσού.
- Το «χαρτζιλίκι» μέσω IRIS δεν θεωρείται δωρεά
Η ΑΑΔΕ έχει διευκρινίσει ότι οι μεταφορές μικρών ποσών από γονείς προς παιδιά μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών, όπως το IRIS, για κάλυψη καθημερινών εξόδων ή αναγκών διαβίωσης δεν θεωρούνται δωρεές. Η εξαίρεση αφορά κυρίως προστατευόμενα τέκνα, όπως ανήλικους ή φοιτητές έως 25 ετών, και δεν απαιτείται υποβολή δήλωσης στο myProperty.
- Οι διαδοχικές δωρεές ελέγχονται εξονυχιστικά
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν για την Εφορία οι περιπτώσεις όπου πραγματοποιούνται αλλεπάλληλες δωρεές μεταξύ συγγενών, με τελικό αποδέκτη πρόσωπο που δεν δικαιούται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ. Αν διαπιστωθεί ότι οι ενδιάμεσες μεταβιβάσεις έγιναν μόνο για να αποφευχθεί η φορολογία, επιβάλλεται φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο όριο. Μάλιστα, όταν οι διαδοχικές κινήσεις πραγματοποιούνται μέσα σε διάστημα μικρότερο των έξι μηνών, αυξάνονται σημαντικά οι πιθανότητες φορολογικού ελέγχου.
- Οι κοινοί λογαριασμοί δεν παρέχουν φορολογική ασυλία
Πρόκειται για μία από τις πιο συχνές παρανοήσεις των φορολογουμένων. Η ύπαρξη κοινού λογαριασμού δεν σημαίνει ότι όλα τα χρήματα ανήκουν ισότιμα σε όλους τους συνδικαιούχους. Σε περίπτωση που χρήματα μεταφερθούν σε κοινό λογαριασμό του τέκνου ή άλλου δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο, οι ελεγκτικές αρχές εξετάζουν ποιος έκανε πραγματικά χρήση των κεφαλαίων. Εάν αποδειχθεί ότι το ποσό αξιοποιήθηκε από πρόσωπο διαφορετικό από εκείνο που εμφανίζεται ως δικαιούχος της γονικής παροχής ή της δωρεάς, τότε μπορεί να επιβληθεί φόρος δωρεάς.
