Καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να πιέσει το Ιράν σε συμφωνία, ο ναυτικός αποκλεισμός έχει εξελιχθεί σε βασικό εργαλείο της αμερικανικής εκστρατείας.
Η επιχείρηση, όμως, επιβαρύνει όλο και περισσότερο το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό, δοκιμάζει τις αντοχές του προσωπικού και περιορίζει τους διαθέσιμους πόρους για άλλες επικίνδυνες περιοχές του κόσμου.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, το οποίο επέστρεψε πρόσφατα σε λιμάνι της Ταϊλάνδης, για πρώτη φορά έπειτα από εννέα μήνες.
Μέλη του πληρώματος περιέγραψαν προβλήματα συντήρησης και πτώση του ηθικού. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, αναφέρθηκαν ακόμη σε ελλείψεις βασικών ειδών, παράλληλη «μαύρη αγορά» για είδη προσωπικής υγιεινής και διακοπή του διαδικτύου επί 40 ημέρες, γεγονός που τους είχε αποκόψει από τις οικογένειές τους.
Τουλάχιστον 28 αμερικανικά πολεμικά πλοία έχουν εναλλάξ συμμετάσχει στον δεύτερο ναυτικό αποκλεισμό, ο οποίος ξεκίνησε στις 14 Ιουλίου.
Κόστος που φτάνει τα δεκάδες εκατ. δολάρια καθημερινά
Το αμερικανικό αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln (CVN 72), κλάσης Nimitz ©
U.S. Navy photo by Mass Communication Specialist 3rd Class Clint Davis/Released
Το εκτιμώμενο λειτουργικό κόστος τους ξεπερνά τα 2 δισ. δολάρια. Από την έναρξη της στρατιωτικής συγκέντρωσης τον Ιανουάριο, το συνολικό κόστος λειτουργίας των αμερικανικών πλοίων και αεροπορικών μονάδων που έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή έχει ξεπεράσει τα 7,1 δισ. δολάρια, σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg.
Το ποσό δεν περιλαμβάνει όλα τα αμερικανικά μέσα που χρησιμοποιούνται για τη συνοδεία δεξαμενόπλοιων στα Στενά του Ορμούζ.
Σήμερα ο αποκλεισμός πραγματοποιείται από περίπου 22 πλοία, τα οποία σταματούν και εκτρέπουν πλοία που συνδέονται με το Ιράν και επιχειρούν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ. Η καθημερινή δαπάνη υπολογίζεται σε περίπου 32,5 εκατ. δολάρια.
30% της συνολικής δύναμης του US Navy
Η δύναμη αυτή αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 30% των πολεμικών πλοίων του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού (US Navy), ενώ ορισμένα έχουν παραμείνει στη θάλασσα για χρονικό διάστημα συγκρίσιμο με εκείνο του Lincoln.
Η ημερήσια δαπάνη του δεύτερου αποκλεισμού έφτασε στο υψηλότερο επίπεδό της στις 19 Αυγούστου, στα 42 εκατ. δολάρια.
F/A-18 Hornet ενώ εκτοξεύεται με καταπέλτη από το αεροπλανοφόρο Χάρι Τρούμαν (CVN75) © U.S. Navy photo by Photographer’s Mate 2nd Class H. Dwain Willis.
Η εφοδιαστική υποστήριξη μιας τόσο μεγάλης ναυτικής δύναμης αποτελεί από μόνη της σημαντική πρόκληση. Μόνο για να διατηρηθεί το πλήρωμα ενός αεροπλανοφόρου, περίπου 5.000 ανθρώπων, απαιτούνται περίπου 3.600 θερμίδες τροφής ανά άτομο καθημερινά, δηλαδή πάνω από πέντε τόνους τροφίμων την εβδομάδα, πέρα από καύσιμα αεροσκαφών και άλλες προμήθειες.
Η κατάσταση γίνεται δυσκολότερη επειδή βασικές περιφερειακές βάσεις έχουν υποστεί ζημιές από ιρανικές επιθέσεις.
Συνολικό κόστος πολέμου κοντά στα 40 δισ. δολάρια ως τώρα
Το συνολικό κόστος του πολέμου είναι ακόμη μεγαλύτερο. Το Congressional Budget Office υπολόγισε στις 15 Σεπτεμβρίου ότι μέχρι την 1η Αυγούστου είχε ανέλθει περίπου στα 38 δισ. δολάρια. Εάν η ένταση της σύγκρουσης παραμείνει σχετικά χαμηλή, το CBO εκτιμά ότι ο πόλεμος θα κοστίζει επιπλέον 2 έως 3 δισ. δολάρια τον μήνα.
Παράλληλα, έκθεση του Πενταγώνου ανέφερε ότι οι ιρανικές επιθέσεις έχουν καταστρέψει ή προκαλέσει ζημιές σε δεκάδες αμερικανικά αεροσκάφη και εκατοντάδες κτίρια σε αμερικανικές βάσεις στην περιοχή.
Το πρόβλημα είναι ο παράλληλος έλεγχος της Κίνας
Η σημαντικότερη από αυτές τις προτεραιότητες είναι η Κίνα. Για δεκαετίες, οι ΗΠΑ έχουν επενδύσει σημαντικούς πόρους στην Ασία, με στόχο την αποτροπή μιας κινεζικής επίθεσης στην αυτοδιοικούμενη Ταϊβάν και τον περιορισμό της κινεζικής επιρροής στην περιοχή.
Η μεταφορά αμερικανικών δυνάμεων στον Περσικό Κόλπο μειώνει τις διαθέσιμες επιλογές των διοικητών σε άλλα μέτωπα. Η 7η Στόλος των ΗΠΑ, που εδρεύει στην Ιαπωνία και το Γκουάμ και περιλαμβάνει αεροπλανοφόρο, πολεμικά πλοία και υποβρύχια, έχει διαθέσει αρκετές μονάδες της στην περιοχή του Κόλπου.
Το USS Abraham Lincoln είχε πραγματοποιήσει, μέχρι την επιστροφή του στην Ταϊλάνδη, τη μεγαλύτερη αποστολή αμερικανικού αεροπλανοφόρου από την εποχή του πολέμου του Βιετνάμ. Η παρατεταμένη ανάπτυξη, όμως, συμπιέζει τα προγραμματισμένα παράθυρα συντήρησης των πλοίων.
Κρίσιμη η συνεχής καταπόνηση των αεροπλανοφόρων
F/A-18 Hornet απογειώνεται με καταπέλτη από το αεροπλανοφόρο CVN71 Τheodore Roosevelt © U.S. Navy photo by Photographer Mate Airman Carly Joy Cranston/Wikimedia
Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για τα 11 αμερικανικά αεροπλανοφόρα, τα οποία περνούν έως και το ένα τέταρτο της υπηρεσιακής τους ζωής σε εργασίες συντήρησης. Με λίγα αμερικανικά ναυπηγεία να μπορούν να πραγματοποιήσουν τις απαιτούμενες εργασίες, οι καθυστερήσεις μπορούν να επηρεάσουν τη διαθεσιμότητα του στόλου για χρόνια.
Σύμφωνα με εκτίμηση που επικαλείται το δημοσίευμα, προβλήματα επιχειρησιακής ετοιμότητας μπορεί να αρχίσουν να εμφανίζονται μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Το Center for Strategic and International Studies επισημαίνει ότι όταν οι εργασίες συντήρησης καθυστερούν ή συμπιέζονται, μειώνεται η διαθεσιμότητα των πλοίων, ένα πρόβλημα που είχε εμφανιστεί και κατά τους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν.
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον καταναλώνει σημαντικά αποθέματα προηγμένων πυρομαχικών. Η σύγκρουση με το Ιράν έχει απορροφήσει μεγάλο μέρος των όπλων που είχαν αναπτυχθεί ενόψει μιας πιθανής σύγκρουσης με την Κίνα, μεταξύ άλλων πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς και πυραύλους αεράμυνας.
Εξαντλούνται τα αποθέματα πυραύλων αναχαίτισης
Από τον Ιούνιο του 2025 οι ΗΠΑ πιθανότατα έχουν χρησιμοποιήσει έως και τα δύο τρίτα του αποθέματος πυραύλων αναχαίτισης για την αντιπυραυλική άμυνα. Το ίδιο το CBO προειδοποίησε ότι οι ελλείψεις θα ήταν ιδιαίτερα προβληματικές σε περίπτωση σύγκρουσης με αντίπαλο που διαθέτει μεγάλο αριθμό βαλλιστικών και πυραύλων cruise.
Σημαντικό πλήγμα έχει υποστεί και η αμερικανική υποδομή στη Μέση Ανατολή. Η Naval Support Activity Bahrain, η μεγαλύτερη αμερικανική ναυτική βάση στην περιοχή και έδρα του 5ου Στόλου, υπέστη σοβαρές ζημιές από ιρανικές επιθέσεις και πλέον δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Η αποκατάστασή της αναμένεται να κοστίσει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια. Η καταστροφή της συνδέεται άμεσα με τα προβλήματα εφοδιασμού που αντιμετώπισε το πλήρωμα του Lincoln.
Η παρατεταμένη ανάπτυξη επιβαρύνει και το προσωπικό. Μέλη οικογενειών των ναυτικών του Lincoln ανέφεραν ότι οι συνθήκες οδήγησαν ορισμένους ναυτικούς να επιχειρήσουν να πηδήξουν στη θάλασσα. Ο επικεφαλής της Central Command, ναύαρχος Μπράντλεϊ Κούπερ, δήλωσε κατά την επίσκεψή του στο πλοίο τον Αύγουστο ότι η ψυχική υγεία και η ανθεκτικότητα του πληρώματος αποτελούν προτεραιότητα της ηγεσίας.
Οι συνέπειες μπορεί να είναι μακροπρόθεσμες σε ειδικότητες που απαιτούν υψηλή εξειδίκευση, όπως οι πιλότοι. Η Πολεμική Αεροπορία αντιμετωπίζει ήδη δυσκολίες στη διατήρηση πιλότων και τεχνικού προσωπικού. Εάν έμπειροι πιλότοι παραμείνουν για μεγάλο διάστημα σε αποστολές ή αποχωρήσουν από την υπηρεσία, μειώνεται παράλληλα η δυνατότητα εκπαίδευσης της επόμενης γενιάς.
Πίεση στην ιρανική οικονομία
Ο αποκλεισμός, πάντως, ασκεί πραγματική πίεση και στην ιρανική οικονομία. Ο πληθωρισμός έχει ήδη ξεπεράσει το 80%, ενώ η διακοπή των εξαγωγών πετρελαίου εκτιμάται ότι κοστίζει στην Τεχεράνη εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια κάθε μήνα.
Δορυφορικές εικόνες του νησιού Χαργκ, βασικού κέντρου εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν στον βόρειο Περσικό Κόλπο, δείχνουν ελάχιστα δεξαμενόπλοια από τότε που άρχισε ο αποκλεισμός. Δεν υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι ιρανικά δεξαμενόπλοια εγκαταλείπουν τον Περσικό Κόλπο με κατεύθυνση τις διεθνείς αγορές.
Πριν από τον πόλεμο, το Ιράν μετέφερε στις παγκόσμιες αγορές περίπου 2 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, σχεδόν το 2% της παγκόσμιας προσφοράς.
Οι επιπτώσεις, ωστόσο, δεν περιορίζονται στις δύο χώρες. Τα Στενά του Ορμούζ μεταφέρουν περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και οι περιορισμοί στην κυκλοφορία έχουν ήδη αυξήσει το κόστος μεταφοράς και τις τιμές πετρελαίου και καυσίμων.
«Αποκλεισμός όσο χρειαστεί»
Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι μπορεί να διατηρήσει τον αποκλεισμό όσο χρειαστεί. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι το Ιράν επιθυμεί συμφωνία και ότι ο ίδιος θα αποφασίσει εάν και πότε οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε διαπραγματεύσεις.
Το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας δηλώνει ότι σχεδιάζει για ένα ευρύ φάσμα επιχειρησιακών σεναρίων, ενώ ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις διατηρούν την απαιτούμενη διάταξη για την επίτευξη των στόχων που θέτει ο πρόεδρος.
Το κρίσιμο ζήτημα για την Ουάσινγκτον είναι πλέον η διάρκεια. Όσο συνεχίζεται ο αποκλεισμός, αυξάνονται τα λειτουργικά έξοδα, η κατανάλωση πυρομαχικών, οι απαιτήσεις συντήρησης και η πίεση στο προσωπικό, ενώ ταυτόχρονα περιορίζονται οι διαθέσιμες δυνάμεις για άλλες στρατηγικές προτεραιότητες.
Για το Ιράν, η πίεση αφορά κυρίως τις εξαγωγές πετρελαίου και την οικονομία. Η Τεχεράνη μπορεί να αντέξει τον αποκλεισμό για σημαντικό χρονικό διάστημα, καθώς έχει αντιμετωπίσει περιορισμούς επί πολλά χρόνια.
Για τις ΗΠΑ, αντίθετα, μια παρατεταμένη επιχείρηση δημιουργεί συνεχή ανάγκη ανακατανομής πόρων και ενδέχεται να αυξήσει την πίεση για περιορισμό των πολεμικών δαπανών.
