Άλλη μία πολυετής εκκρεμότητα στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας κλείνει, με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να βάζει τις τελικές υπογραφές στο νέο πλαίσιο για τους στρατηγικούς κακοπληρωτές και τον λεγόμενο «ενεργειακό τουρισμό». Έπειτα από χρόνια συζητήσεων, γνωμοδοτήσεων και διαβουλεύσεων για το πώς μπορεί να περιοριστεί η μετακίνηση καταναλωτών από πάροχο σε πάροχο αφήνοντας πίσω ανεξόφλητες οφειλές, χωρίς ταυτόχρονα να καταργηθεί στην πράξη το δικαίωμα αλλαγής προμηθευτή, η νέα υπουργική απόφαση αλλάζει τον Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας και δημιουργεί για πρώτη φορά ένα ενιαίο σύστημα «σήμανσης» των οφειλετών.
Η απόφαση υπεγράφη από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, και τον υφυπουργό Νίκο Τσάφο, έπειτα από τη σύμφωνη γνώμη της ΡΑΑΕΥ και τη δημόσια διαβούλευση, ενώ θα αρχίσει να εφαρμόζεται αμέσως μετά τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Το ίδιο το ΥΠΕΝ περιγράφει ως βασικό στόχο την αντιμετώπιση των στρατηγικών κακοπληρωτών, την προστασία των συνεπών καταναλωτών και την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς.
Στην πράξη, η νέα αρχιτεκτονική στήνει τρία διαδοχικά φίλτρα απέναντι στον καταναλωτή που συσσωρεύει χρέη και επιχειρεί να συνεχίσει να αλλάζει εταιρείες. Το πρώτο ενεργοποιείται όταν ο σημερινός πάροχος έχει ήδη ζητήσει την απενεργοποίηση του μετρητή λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών. Το δεύτερο και αυστηρότερο είναι η συμπλήρωση τριών ενεργών σημάνσεων από τρεις διαφορετικούς προμηθευτές, οπότε η αλλαγή εταιρείας μπλοκάρεται αυτομάτως. Υπάρχει, όμως, και ένα τρίτο επίπεδο άμυνας για τις εταιρείες: ακόμη και πριν συμπληρωθούν οι τρεις σημάνσεις, ένας νέος προμηθευτής αποκτά υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις το δικαίωμα να αρνηθεί τη σύναψη σύμβασης.
Η φιλοσοφία του νέου συστήματος είναι ακριβώς αυτή η διαβάθμιση. Ένας απλήρωτος λογαριασμός δεν οδηγεί αυτομάτως σε «μαύρη λίστα», ούτε κάθε καταναλωτής που αντιμετωπίζει προσωρινό πρόβλημα ρευστότητας αποκλείεται από την αγορά. Η πίεση αυξάνεται σταδιακά, με ενδιάμεσο στάδιο τον διακανονισμό, και το πραγματικό μπλόκο στην κινητικότητα ενεργοποιείται όταν το ιστορικό δείχνει επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά απέναντι σε διαφορετικές εταιρείες.
Το ΥΠΕΝ σημειώνει ότι στο τέλος του 2025 οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τους προμηθευτές πλησίαζαν τα 3 δισ. ευρώ και αποδίδει σημαντικό μέρος του προβλήματος στον «ενεργειακό τουρισμό», δηλαδή στην πρακτική καταναλωτών να μετακινούνται διαδοχικά από εταιρεία σε εταιρεία αφήνοντας πίσω χρέη.
Από τον δεύτερο απλήρωτο λογαριασμό αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση
Το νέο σύστημα δεν βγάζει «κόκκινη κάρτα» με τον πρώτο απλήρωτο λογαριασμό. Η διαδικασία της σήμανσης ενεργοποιείται μόνο εφόσον μείνει ανεξόφλητος και ο επόμενος λογαριασμός και δεν υπάρξει συμφωνία για διακανονισμό.
Εάν ένας λογαριασμός δεν εξοφληθεί εμπρόθεσμα, η ληξιπρόθεσμη οφειλή, μαζί με τους προβλεπόμενους τόκους υπερημερίας, θα εμφανίζεται διακριτά στον αμέσως επόμενο λογαριασμό. Ο πελάτης θα έχει συνεπώς μία δεύτερη προθεσμία για να εξοφλήσει το ποσό.
Εάν περάσει άπρακτη και αυτή η δεύτερη προθεσμία, δεν ακολουθεί αμέσως διακοπή. Μέσα σε πέντε ημέρες ο προμηθευτής ή εξουσιοδοτημένος συνεργάτης του οφείλει να επικοινωνήσει με τον πελάτη, να του υπενθυμίσει την οφειλή και να του υποβάλει πρόταση διακανονισμού σε δόσεις. Από την πλευρά του, ο καταναλωτής έχει πέντε ημέρες για να απαντήσει στην πρόταση.
Μόνο εφόσον ο πελάτης απορρίψει τον διακανονισμό ή συμφωνήσει αλλά στη συνέχεια δεν τον τηρεί, ο προμηθευτής περνά στο επόμενο στάδιο. Τότε υποβάλλει ταυτόχρονα στο πληροφοριακό σύστημα του αρμόδιου Διαχειριστή αφενός «Εντολή Επισήμανσης Πελάτη ως υπερήμερου» και αφετέρου εντολή απενεργοποίησης του μετρητή λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών. Για τις δύο κινήσεις ο πελάτης πρέπει να ενημερώνεται γραπτώς, είτε σε έντυπη είτε σε ηλεκτρονική μορφή.
Από εκεί και πέρα ανοίγει ένα ακόμη χρονικό παράθυρο. Εάν ο καταναλωτής δεν πληρώσει ή δεν διακανονίσει την οφειλή μέσα σε δέκα ημέρες από την ενημέρωσή του για την εντολή απενεργοποίησης, ο προμηθευτής μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση και να υποβάλει στον Διαχειριστή δήλωση παύσης εκπροσώπησης.
Αντίθετα, εφόσον το χρέος εξοφληθεί ή ρυθμιστεί, η διαδικασία αντιστρέφεται άμεσα. Η εταιρεία οφείλει να ζητήσει τόσο την άρση της σήμανσης όσο και την άρση της εντολής απενεργοποίησης την ημέρα της πληρωμής ή του διακανονισμού και οι σχετικές εντολές εκτελούνται εντός της ίδιας ημέρας.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το νέο σύστημα δεν προβλέπει ότι μία ενεργή σήμανση «σβήνει» απλώς επειδή πέρασε κάποιο χρονικό διάστημα. Για να φύγει, πρέπει να τακτοποιηθεί η οφειλή είτε με εξόφληση είτε με διακανονισμό.
Οι δόσεις δεν θα είναι ίδιες για όλους
Η υπουργική απόφαση δεν επιβάλλει έναν ενιαίο αριθμό δόσεων ούτε ένα κοινό μοντέλο ρύθμισης για όλες τις εταιρείες. Ο κάθε προμηθευτής θα διαμορφώνει προγράμματα διακανονισμού σύμφωνα με την πιστωτική πολιτική του, χρησιμοποιώντας, όμως, εύλογα, διαφανή και αναλογικά κριτήρια.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η κατηγορία του πελάτη, το ύψος της οφειλής, το ύψος της κατανάλωσης, τυχόν επιτόκιο που εφαρμόζεται και η συνολική επιβάρυνση που συνεπάγεται η αποπληρωμή σε δόσεις. Συνεπώς, δεν προκύπτει από την απόφαση ένα οριζόντιο σχήμα, για παράδειγμα έξι ή δώδεκα υποχρεωτικών δόσεων για όλους.
Παράλληλα, παραμένουν σαφείς δικλείδες προστασίας για τους καταναλωτές. Για τους μικρούς πελάτες η προθεσμία εξόφλησης δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 20 ημέρες από την αποστολή του λογαριασμού, ενώ όταν ο λογαριασμός αποστέλλεται σε έντυπη μορφή δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 25 ημέρες από την παράδοσή του στο ταχυδρομείο. Εάν η ημερομηνία λήξης πέφτει Κυριακή ή επίσημη αργία, μεταφέρεται στην αμέσως επόμενη εργάσιμη ημέρα.
Οι εταιρείες θα πρέπει επίσης να διαθέτουν τουλάχιστον έναν δωρεάν τρόπο πληρωμής, ακόμη και μετά τη λήξη της προθεσμίας εξόφλησης.
Η τρίτη σήμανση από διαφορετικό πάροχο βάζει το πραγματικό μπλόκο
Η βασική καινοτομία, πάντως, βρίσκεται στο debt flagging, το νέο σύστημα επισήμανσης ληξιπρόθεσμων οφειλών που δημιουργείται στο πληροφοριακό σύστημα του Διαχειριστή.
Το κρίσιμο όριο είναι οι τρεις ενεργές σημάνσεις από τρεις ή περισσότερους διαφορετικούς προμηθευτές. Από τη στιγμή που συμπληρωθεί αυτό το όριο, ο πελάτης δεν μπορεί πλέον να αλλάξει εταιρεία μέχρι να τακτοποιήσει τις οφειλές που κρατούν ενεργές τις σημάνσεις του. Πρόκειται ουσιαστικά για την τρίτη «κόκκινη κάρτα» του συστήματος. Το ΥΠΕΝ το αποτυπώνει ρητά και στην ανακοίνωσή του: με τη συμπλήρωση τριών επισημάνσεων, η αλλαγή προμηθευτή παγώνει μέχρι την πληρωμή ή τον διακανονισμό των χρεών.
Διαβάστε περισσότερα στο energygame.gr
