Στην ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων και την καθαρότερη θέρμανση κατευθύνεται το μεγαλύτερο μέρος των πόρων του ελληνικού Κοινωνικού Σχεδίου για το Κλίμα, ενώ ο δεύτερος μεγάλος άξονας αφορά τις μεταφορές, από το κοινωνικό leasing ηλεκτρικών αυτοκινήτων μέχρι την ανανέωση του στόλου των δημόσιων συγκοινωνιών. Πίσω, ωστόσο, από το πακέτο των 4,77 δισ. ευρώ βρίσκεται ένας μηχανισμός αυστηρά συνδεδεμένος με την υλοποίηση, οι εκταμιεύσεις δεν θα γίνονται αυτόματα, αλλά θα εξαρτώνται από την επίτευξη συγκεκριμένων οροσήμων και στόχων ανά επένδυση, κατά το πρότυπο του Ταμείου Ανάκαμψης.
Αυτό ήταν ένα από τα βασικά σημεία που ανέδειξαν αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την παρουσίαση του ελληνικού σχεδίου στις Βρυξέλλες. Όπως εξήγησαν, για κάθε παρέμβαση έχουν συμφωνηθεί milestones, targets και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και μόνο μετά την πιστοποίηση της προόδου θα μπορεί η Ελλάδα να υποβάλλει αιτήματα πληρωμής. Η πρώτη τέτοια δυνατότητα τοποθετείται στο α΄ τρίμηνο του 2027, εφόσον έχει ξεκινήσει η εφαρμογή και έχουν επιτευχθεί τα πρώτα προβλεπόμενα αποτελέσματα.
Το ελληνικό σχέδιο είναι το πέμπτο που εγκρίνεται από την Κομισιόν και το μεγαλύτερο μέχρι στιγμής σε ύψος πόρων. Θα κινητοποιήσει συνολικά 4,77 δισ. ευρώ την περίοδο 2026-2032, με περίπου 3,57 δισ. ευρώ να προέρχονται από την ΕΕ και το υπόλοιπο 25%, περίπου 1,2 δισ. ευρώ, από εθνική συμμετοχή. Η ελληνική κυβέρνηση αποτιμά το σύνολο των έργων σε 5,3 δισ. ευρώ όταν συνυπολογίζεται ο ΦΠΑ. Σε επίπεδο κατανομής, περίπου 2,91 δισ. ευρώ κατευθύνονται στον κτιριακό τομέα και 1,46 δισ. ευρώ στις οδικές μεταφορές, αποτυπώνοντας πού πέφτει το κύριο βάρος του προγράμματος.
Η Κομισιόν υπολογίζει ότι μέχρι το 2032 οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις του σχεδίου θα οδηγούν σε μείωση των εκπομπών κατά περίπου 811.000 τόνους ισοδυνάμου CO2 ετησίως. Η ελληνική πλευρά, από την πλευρά της, περιγράφει συνολικά 25 παρεμβάσεις, με την περίμετρο του Ταμείου να εκτείνεται σε νοικοκυριά, πολύ μικρές επιχειρήσεις, χρήστες των μεταφορών και άτομα με αυξημένες ανάγκες κινητικότητας.
Οι εκταμιεύσεις και οι εκκρεμότητες στη διαχείριση
Η έγκριση από τις Βρυξέλλες δεν σημαίνει ότι το σύνολο των 4,77 δισ. ευρώ είναι πλέον διαθέσιμο χωρίς προϋποθέσεις. Αξιωματούχοι της Επιτροπής έκαναν σαφές ότι το μοντέλο χρηματοδότησης είναι performance based. Η πρόοδος κάθε επένδυσης θα ελέγχεται έναντι των στόχων και των οροσήμων που έχουν ενσωματωθεί στο σχέδιο και, εφόσον αυτά εκπληρώνονται, θα αποδεσμεύονται οι αντίστοιχοι πόροι.
Παράλληλα, από τις απαντήσεις που δόθηκαν στις Βρυξέλλες προκύπτει ότι υπάρχουν ακόμη ορισμένες διοικητικές λεπτομέρειες που πρέπει να αποσαφηνιστούν, κυρίως ως προς τις αρμοδιότητες και τον ακριβή ρόλο των φορέων που θα αναλάβουν την υλοποίηση και τη διαχείριση του νέου Ταμείου. Οι ίδιοι αξιωματούχοι υποβάθμισαν πάντως το ζήτημα ως πιθανή εστία καθυστέρησης, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο που απαιτεί σαφέστερη κατανομή αρμοδιοτήτων και εκτιμώντας ότι το σχετικό πλαίσιο θα οριστικοποιηθεί σύντομα.
Στο ερώτημα, εξάλλου, ποια σημεία αποτέλεσαν αντικείμενο της μεγαλύτερης διαπραγμάτευσης μεταξύ Αθήνας και Βρυξελλών, δεν κατονομάστηκε κάποια συγκεκριμένη επένδυση. Πηγές της Κομισιόν τόνισαν ότι το σχέδιο καταρτίστηκε σε στενή συνεργασία με τις ελληνικές αρχές, με την Επιτροπή να εξετάζει τόσο τη συμβατότητά του με τον Κανονισμό του Κοινωνικού Ταμείου όσο και τη συνέπειά του με τους μακροπρόθεσμους στόχους του ελληνικού Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα.
Το μεγαλύτερο βάρος σε κατοικίες και θέρμανση
Το κτιριακό σκέλος αποτελεί τον μεγαλύτερο χρηματοδοτικό πυλώνα. Η επίσημη αποτύπωση της Επιτροπής προβλέπει 1,748 δισ. ευρώ για ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών, μέσω των οποίων θα υποστηριχθούν περίπου 62.000 κατοικίες και η εγκατάσταση τουλάχιστον 200.000 ενεργειακά αποδοτικών συστημάτων, κυρίως αντλιών θερμότητας και ηλιακών συστημάτων θέρμανσης νερού, σε αντικατάσταση εξοπλισμού που χρησιμοποιεί ορυκτά καύσιμα. Προβλέπεται επίσης δυνατότητα εγκατάστασης φωτοβολταϊκών για αυτοπαραγωγή και περιορισμό του ενεργειακού κόστους.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση δεν θα λειτουργήσει ως ένα γενικό «Εξοικονομώ» για το σύνολο των πολιτών. Σε ερώτηση που τέθηκε στις Βρυξέλλες, αξιωματούχοι της Επιτροπής διευκρίνισαν ότι οι πόροι του Κοινωνικού Ταμείου θα κατευθυνθούν σε ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά, βάσει εισοδηματικών και άλλων κοινωνικών κριτηρίων, και όχι στον γενικό πληθυσμό. Η Επιτροπή δεν απέκλεισε την ύπαρξη άλλων, παράλληλων εθνικών προγραμμάτων για νοικοκυριά που δεν εμπίπτουν στη συγκεκριμένη κατηγορία.
Στο ίδιο σκέλος εντάσσεται η δημιουργία 2.800 κοινωνικών κατοικιών, με προϋπολογισμό περίπου 487,5 εκατ. ευρώ. Από αυτές, 2.350 προβλέπεται να είναι νέες κατοικίες σε κτίρια μηδενικών εκπομπών και περίπου 450 να προκύψουν από την ανακαίνιση και αλλαγή χρήσης υφιστάμενων δημόσιων κτιρίων, με περίπου 11.500 ωφελουμένους. Παράλληλα, 226,6 εκατ. ευρώ προβλέπονται για την ανακαίνιση 15 δημόσιων φοιτητικών εστιών σε δέκα πανεπιστήμια, με στόχο να βελτιωθούν οι συνθήκες στέγασης για 5.930 φοιτητές. Πρόκειται, μεταξύ άλλων, για εστίες των οποίων μέρος της δυναμικότητας παραμένει σήμερα αναξιοποίητο λόγω της κατάστασης των εγκαταστάσεων.
Από το 2027 σχεδιάζεται ακόμη η λειτουργία 13 one-stop shops, ένα σε κάθε Περιφέρεια, δωρεάν έκδοση Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης για περίπου 200.000 ευάλωτα νοικοκυριά και η δημιουργία Μητρώου Ενεργειακής Στήριξης, όπου θα καταγράφονται οι δικαιούχοι του Ταμείου.
Διαβάστε περισσότερα στο energygame.gr
