Σε εκτεταμένη προσομοίωση των αγορών φυσικού αερίου που διατρέχει ο Κάθετος Διάδρομος, προχωρούν οι 11 Διαχειριστές των εννέα χωρών που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία, με στόχο να εξακριβώσουν την ανταγωνιστικότητά του και να χαρτογραφήσουν τις παρεμβάσεις που μπορεί να χρειάζονται ώστε να ενισχυθεί περαιτέρω η ελκυστικότητά του.
Με την «άσκηση» αυτή, που διενεργεί η κοινή Ομάδα Εργασίας, θα εξεταστεί κατά πόσο οι υφιστάμενες υποδομές, η διαθέσιμη μεταφορική ικανότητα και οι σημερινές ταρίφες επαρκούν για να καλύψουν τις μελλοντικές ανάγκες σε φυσικό αέριο κατά μήκος της συγκεκριμένης ενεργειακής «αρτηρίας». Παράλληλα, θα αναζητηθούν τα σημεία στα οποία ενδέχεται να απαιτούνται πρόσθετες υποδομές ή αναβαθμίσεις.
Η ανάλυση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, καθώς τα αποτελέσματά της αναμένεται να δώσουν ενδείξεις και για το κατά πόσο υπάρχει χώρος για μία επιπλέον «πύλη» εισόδου LNG στη χώρα, μέσω ενός καινούριου FSRU. Με άλλα λόγια, μπορεί να αποτελέσει ένα ακόμη «σήμα» για τις προοπτικές μιας καινούριας υποδομής υποδοχής υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Ζήτηση, υποδομές και κόστος μεταφοράς
Η προσομοίωση θα βασιστεί σε πραγματικά και ρεαλιστικά δεδομένα για την εξέλιξη της κατανάλωσης φυσικού αερίου σε κάθε μία από τις εμπλεκόμενες χώρες. Τα στοιχεία θα προέλθουν από τις προβλέψεις των εθνικών Διαχειριστών, οι οποίοι διαθέτουν την πληρέστερη εικόνα για την αναμενόμενη πορεία της ζήτησης και τις ανάγκες των αγορών τους τα επόμενα χρόνια.
Στην εξίσωση δεν θα μπουν μόνο οι ποσότητες που ενδέχεται να χρειάζονται οι αγορές, αλλά και οι διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους μπορούν αυτές να τροφοδοτηθούν. Θα συγκριθεί δηλαδή ο Κάθετος Διάδρομος με τις εναλλακτικές οδεύσεις για την άφιξη αερίου στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη (μεταξύ άλλων μέσω Γερμανίας, Ιταλίας και Πολωνίας), αν ο Vertical Corridor είναι ανταγωνιστικός και οι ταρίφες του επιτρέπουν τη μέγιστη δυνατή αξιοποίηση των υποδομών του.
Οι παραπάνω συγκρίσεις θα γίνουν μάλιστα με διαφορετικά σενάρια για την εξέλιξη της ευρωπαϊκής αγοράς. Για παράδειγμα, θα ληφθεί υπόψη ακόμη και το (σχεδόν απίθανο) ενδεχόμενο να μην διακοπούν πλήρως οι εισαγωγές ρωσικού αερίου, όπως βέβαια και η προοπτική να κλείσει πλήρως η στρόφιγγα από τη Μόσχα το φθινόπωρο του 2027. Με αυτό τον τρόπο, η άσκηση θα προσπαθήσει να αποτυπώσει πόσο αλλάζει ο οικονομικός χάρτης τροφοδοσίας ανάλογα με τις γεωπολιτικές και εμπορικές συνθήκες.
Πού μπορεί να χρειαστούν νέες επενδύσεις
Με βάση τις εκτιμήσεις για την εξέλιξη κάθε αγοράς, στόχος είναι να προσδιοριστούν οι οικονομικότεροι δρόμοι για τον ανεφοδιασμό της. Αυτό σημαίνει ότι η ανάλυση θα μπορεί να αναδείξει ότι χρειάζονται περαιτέρω βελτιώσεις στα τιμολόγια του Vertical Corridor. Επίσης, μπορεί να προκύψει πως υπάρχει ανάγκη για πρόσθετη μεταφορική ικανότητα, εντοπίζοντας τα σημεία του Διαδρόμου που πρέπει να γίνουν αναβαθμίσεις.
Εξίσου κρίσιμη είναι η παράμετρος των χρεώσεων των όποιων νέων προσθηκών σε υποδομές, αν προκύψει τέτοια ανάγκη. Παράλληλα, θα εξεταστεί ποιο επίπεδο τιμολογίων θα μπορούσε αφενός να διασφαλίζει την απόσβεση των σχετικών επενδύσεων και αφετέρου να παραμένει αρκετά ανταγωνιστικό ώστε οι υποδομές να χρησιμοποιούνται από τους traders και τους υπόλοιπους χρήστες της αγοράς.
Πρόκειται ουσιαστικά για μία άσκηση ισορροπίας ανάμεσα στην ανάγκη ανάπτυξης νέων έργων και στη διατήρηση του κόστους μεταφοράς σε επίπεδα που δεν θα υπονομεύουν την ελκυστικότητα του Κάθετου Διαδρόμου. Αυτός είναι και ο λόγος που οι Διαχειριστές δεν εξετάζουν μεμονωμένα κάθε χώρα ή υποδομή, αλλά επιχειρούν μία ενιαία αποτύπωση του συστήματος από την Ελλάδα έως την Ουκρανία (ανατολικά), τη Σλοβακία (στην κεντρική Ευρώπη) και τη Σερβία (στα Δυτικά Βαλκάνια).
Το MoU στη Θεσσαλονίκη
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία εντάσσεται στο πλαίσιο του Μνημονίου Συνεργασίας που υπεγράφη στη Θεσσαλονίκη μεταξύ των Διαχειριστών του Κάθετου Διαδρόμου, στην προοτική επέκτασης της ενεργειακής «αρτηρίας» μέχρι το Βελιγράδι. Βασικός στόχος του MoU είναι ο στενότερος συντονισμός στην ανάπτυξη και λειτουργία των διασυνδεδεμένων συστημάτων μεταφοράς, η βέλτιστη αξιοποίηση των διαθέσιμων υποδομών, αλλά και ο εντοπισμός τυχόν πρόσθετων αναγκών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ομάδα Εργασίας έχει ήδη συνεδριάσει τρεις φορές μετά την υπογραφή του MoU, προχωρώντας την προετοιμασία της προσομοίωσης. Στόχος είναι η πρώτη φάση της ανάλυσης να έχει ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του έτους, ώστε να υπάρχει μία πρώτη σαφής εικόνα για τις ανάγκες και τις επιλογές που ανοίγονται.
Στην εξίσωση και η ηλεκτροπαραγωγή
Σε δεύτερο χρόνο, η άσκηση θα διευρυνθεί ώστε να συμπεριλάβει και την κατανάλωση φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή. Πρόκειται για μία ιδιαίτερα σημαντική παράμετρο, καθώς σε αρκετές χώρες της περιοχής αποτελεί βασικό ερώτημα αν μονάδες φυσικού αερίου θα διαδραματίσουν κρίσιμο ρόλο στη μετάβαση από τον άνθρακα και τον λιγνίτη, σε ένα ενεργειακό σύστημα με μεγαλύτερη συμμετοχή των ΑΠΕ.
Στην προσομοίωση επομένως θα ενσωματωθούν τα εθνικά σχέδια απόσυρσης ανθρακικών και λιγνιτικών μονάδων, η ανάπτυξη νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, η περαιτέρω διείσδυση φωτοβολταϊκών και αιολικών, καθώς και η επέκταση της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας. Όλοι αυτοί οι παράγοντες επηρεάζουν άμεσα τη μελλοντική χρήση του φυσικού αερίου.
Για την Ελλάδα, η εικόνα που θα προκύψει έχει πρόσθετη σημασία. Ο ΔΕΣΦΑ έχει επενδύσει τα τελευταία χρόνια στην ενίσχυση του συστήματος, ώστε η χώρα να μπορεί να λειτουργεί ως βασική πύλη εισόδου αερίου προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη. Το ερώτημα είναι αν θα υπάρξουν ανάγκες που καθιστούν οικονομικά βιώσιμες επιπλέον επενδύσεις.
Το ερώτημα για ένα νέο FSRU
Αυτές οι νέες επενδύσεις θα συναρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από την προοπτική υλοποίησης ενός επιπλέον FSRU στη χώρα μας. Υπενθυμίζεται ότι υπάρχουν τέσσερα σχετικά επενδυτικά σχέδια, όπως της Motor Oil με τη σύμπραξη του Ομίλου AKTOR. Η απόφαση για την ανάπτυξη μίας τέτοιας υποδομής είναι αμιγώς ιδιωτική και θα εξαρτηθεί από το ενδιαφέρον της αγοράς και τις δεσμεύσεις χωρητικότητας.
Ωστόσο, σε περίπτωση που προχωρήσει ένα νέο FSRU, ο ΔΕΣΦΑ θα χρειαστεί να υλοποιήσει μία σειρά τοπικών αναβαθμίσεων στο Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς. Στόχος θα είναι η νέα πύλη να μπορεί να «συνεργάζεται» χωρίς περιορισμούς με το υπόλοιπο δίκτυο και οι ποσότητες LNG που θα εισάγονται να μπορούν να διοχετεύονται απρόσκοπτα προς όλα τα σημεία εξόδου της χώρας.
