Η Ρωσία εντείνει την εκστρατεία υβριδικών επιθέσεων εναντίον ευρωπαϊκών χωρών που στηρίζουν στρατιωτικά και οικονομικά την Ουκρανία, την ώρα που η Ευρώπη εξακολουθεί να δυσκολεύεται να διαμορφώσει μια ενιαία και αποτελεσματική απάντηση.
Σύμφωνα με το Bloomberg, κυβερνοεπιθέσεις, περιστατικά εμπρησμών, drones και επιχειρήσεις δολιοφθοράς έχουν αυξηθεί σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία οδεύει προς τον πέμπτο χειμώνα του.
Μόνο τον Αύγουστο, η Πολωνία ανακοίνωσε ότι απέτρεψε σχέδιο δολοφονίας Αμερικανού πολίτη ουκρανικής καταγωγής, το οποίο, σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, είχε οργανωθεί κατόπιν ρωσικής εντολής. Παράλληλα, η Εσθονία κατηγόρησε τη Μόσχα ότι βρίσκεται πίσω από πυρκαγιά σε εταιρεία κατασκευής drones.
Στη Γερμανία, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προειδοποίησε ότι όσοι βρίσκονται πίσω από υβριδικές επιθέσεις «θα πληρώσουν το τίμημα», μετά τον εντοπισμό drone που έφερε εκρηκτικά σε αεροδρόμιο της Λειψίας, κοντά σε ουκρανικό μεταγωγικό αεροσκάφος. Το περιστατικό προκάλεσε νέες υποψίες για πιθανή ρωσική εμπλοκή, χωρίς ωστόσο οι γερμανικές αρχές να έχουν αποδώσει επίσημα την επίθεση στη Μόσχα.
Η Ευρώπη παραμένει σε αμυντική θέση
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προειδοποιούν εδώ και μήνες ότι η Ρωσία ενδέχεται να εντείνει τις επιχειρήσεις της εναντίον της Ευρώπης. Ωστόσο, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Bloomberg, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει μεταβάλει ουσιαστικά την κατά βάση αμυντική στάση της.
Η έλλειψη μιας πιο αποτρεπτικής στρατηγικής εκτιμάται ότι επιτρέπει στη Μόσχα να δοκιμάζει τα όρια της Δύσης, επιχειρώντας να εκφοβίσει ή να εξαντλήσει τις χώρες που συνεχίζουν να στηρίζουν το Κίεβο.
«Οι αντιδράσεις του ΝΑΤΟ, της Ευρώπης και των επιμέρους κρατών ήταν σε μεγάλο βαθμό αντιδραστικές και αμυντικές», δήλωσε στο Bloomberg η Agnia Grigas, ερευνήτρια του Atlantic Council στο Βίλνιους. Όπως υποστήριξε, οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν επικεντρωθεί στην αντιμετώπιση μεμονωμένων περιστατικών, χωρίς να έχουν δημιουργήσει ένα σταθερό πλαίσιο αποτροπής που θα ανάγκαζε τη Μόσχα να περιορίσει ή να σταματήσει τέτοιες ενέργειες.
Η δυσκολία αυτή αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς η Ευρώπη έχει αναλάβει πλέον το κύριο βάρος της στήριξης της Ουκρανίας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ΗΠΑ έχουν περιορίσει την εμπλοκή τους στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Το πρόβλημα για το ΝΑΤΟ είναι ότι οι ενέργειες που αποδίδονται στη Ρωσία κινούνται μέχρι στιγμής κάτω από το επίπεδο που θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τη ρήτρα συλλογικής άμυνας της Συμμαχίας.
Από τα social media στις δολιοφθορές
Μετά τις μαζικές απελάσεις Ρώσων διπλωματών που ακολούθησαν την εισβολή στην Ουκρανία, η Μόσχα φέρεται να έχει στραφεί όλο και περισσότερο στη στρατολόγηση ατόμων μέσω κοινωνικών δικτύων και εφαρμογών όπως το Telegram για την πραγματοποίηση εμπρησμών και άλλων επιχειρήσεων δολιοφθοράς.
Τον Ιούνιο, δύο Ουκρανοί καταδικάστηκαν σε φυλάκιση στη Βρετανία για συνωμοσία με στόχο εμπρηστικές επιθέσεις σε αυτοκίνητο και ακίνητο που συνδέονταν με τον τότε πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ. Κατά τη διάρκεια της δίκης, η εισαγγελία υποστήριξε ότι ένας από τους δράστες είχε στρατολογηθεί μέσω διαδικτύου από ρωσόφωνο χρήστη του Telegram.
Παράλληλα, η γενική εισαγγελέας της Λιθουανίας Nida Grunskiene δήλωσε ότι η επίθεση με ΝΑΤΟ στη Γερμανία έχει «συνδέσεις» με έρευνα που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη για απόπειρα πυροδότησης δέματος σε αεροσκάφος της DHL το 2024. Η Λιθουανία έχει απαγγείλει κατηγορίες σε πέντε άτομα για την υπόθεση, τα οποία φέρονται να είχαν στρατολογηθεί από τις ρωσικές στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Την ίδια ώρα, αξιωματούχος υπηρεσίας πληροφοριών δήλωσε στο Bloomberg ότι υπάρχουν ενδείξεις πως οι ρωσικές υπηρεσίες εξετάζουν νέες επιχειρήσεις υβριδικού πολέμου στις χώρες της Βαλτικής και στην Πολωνία.
Ο υπουργός Άμυνας της Λιθουανίας Robertas Kaunas έχει επίσης προειδοποιήσει ότι η Μόσχα ενδέχεται να εξετάζει ακόμη και επιχείρηση «false flag», χρησιμοποιώντας ουκρανικά drones που έχουν καταληφθεί ώστε να πληγούν κρίσιμες υποδομές στην περιοχή της Βαλτικής.
Στόχος η συνοχή ΝΑΤΟ και ΕΕ
Ο Alex Kokcharov, αναλυτής γεωοικονομίας του Bloomberg Economics στο Λονδίνο, περιγράφει τις ενέργειες αυτές ως μια συντονισμένη εκστρατεία κάτω από το κατώφλι του συμβατικού πολέμου.
Όπως σημειώνει, στόχος είναι η αποσταθεροποίηση δυτικών πολιτικών συστημάτων, η υπονόμευση της συνοχής του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η αποδυνάμωση της στήριξης προς την Ουκρανία.
Παράλληλα, η χρήση ενδιάμεσων προσώπων και η ανωνυμία δυσκολεύουν την άμεση απόδοση ευθύνης στο ρωσικό κράτος, επιτρέποντας στο Κρεμλίνο να διατηρεί περιθώριο άρνησης.
Ορισμένες χώρες της ΕΕ έχουν ζητήσει πιο σκληρή απάντηση, μεταξύ άλλων με μέτρα που μέχρι σήμερα δεν έχουν εγκριθεί, όπως κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων, απαγόρευση μεταφοράς ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου και αυστηρότερους περιορισμούς στην έκδοση θεωρήσεων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζει, σύμφωνα με το Bloomberg, νέο πακέτο κυρώσεων κατά εκατοντάδων φυσικών προσώπων και οντοτήτων, με στόχο την υιοθέτησή του το φθινόπωρο.
Ωστόσο, παραμένουν αμφιβολίες για το κατά πόσο οι κυρώσεις μπορούν από μόνες τους να αποτρέψουν τη Μόσχα.
«Η Ρωσία είναι διατεθειμένη να χρησιμοποιεί και μέσα που μπορούν να προκαλέσουν πραγματικές ζημιές, επειδή μέχρι τώρα δεν έχει καταφέρει να αποθαρρύνει τη στήριξη προς την Ουκρανία», δήλωσε ο Marek Kohv, επικεφαλής του προγράμματος Security and Resilience στο International Centre for Defence and Security στο Ταλίν.
Η στήριξη στην Ουκρανία συνεχίζεται
Παρά τις πιέσεις, τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ έχουν δεσμευτεί για στρατιωτική βοήθεια ύψους 80 δισ. δολαρίων προς την Ουκρανία το 2026 και για «τουλάχιστον αντίστοιχα επίπεδα» το 2027, μετά τη σύνοδο της Συμμαχίας στην Άγκυρα τον Ιούλιο. Το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων προέρχεται από την Ευρώπη.
Η Βρετανία εντείνει επίσης τη στρατιωτική της στήριξη προς το Κίεβο. Ο πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ παρέδωσε στην ουκρανική πλευρά σχέδια πυραύλων cruise κατά την επίσκεψή του τη Δευτέρα, συγκρίνοντας παράλληλα τον αγώνα της Ουκρανίας με τη βρετανική αντίσταση απέναντι στη ναζιστική Γερμανία κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το Κρεμλίνο αντέδρασε έντονα, με τον εκπρόσωπό του Ντμίτρι Πεσκόφ να κατηγορεί τη Βρετανία ότι «ρίχνει συστηματικά λάδι στη φωτιά» και επιχειρεί να εμποδίσει κάθε πρόοδο προς την ειρήνη.
Η Ρωσία έχει επίσης προειδοποιήσει τη Βρετανία ότι θα αντιμετωπίσει «συνέπειες για τις οποίες θα πρέπει να λογοδοτήσει», μετά από πληροφορίες ότι το Κίεβο χρησιμοποίησε drones βρετανικής κατασκευής για πλήγματα στο εσωτερικό της Ρωσίας.
Νέα περιστατικά καταγράφονται και στις χώρες της Βαλτικής. Οι εσθονικές αρχές διερευνούν πιθανή ρωσική εμπλοκή σε πυρκαγιά στη Milrem Robotics, εταιρεία κατασκευής drones που προμηθεύει την Ουκρανία, ενώ λετονική φιλανθρωπική οργάνωση που στηρίζει το Κίεβο ανακοίνωσε ότι η αποθήκη της έγινε στόχος εμπρηστικής επίθεσης τον Ιούλιο.
Ο πρωθυπουργός της Φινλανδίας Πέτερι Όρπο εκτίμησε ότι η Ρωσία επιχειρεί σαφώς να κλιμακώσει την κατάσταση, όχι μέσω μιας άμεσης στρατιωτικής σύγκρουσης, αλλά αυξάνοντας την πίεση στις δυτικές χώρες που στηρίζουν την Ουκρανία. Όπως υποστήριξε, ωστόσο, η τακτική αυτή μέχρι στιγμής δεν αποδίδει και ενδέχεται να προκαλεί το αντίθετο αποτέλεσμα.
