Η επόμενη τετραετία αποτελεί ήδη το βασικό πεδίο σχεδιασμού του οικονομικού επιτελείου, με την κυβέρνηση να προετοιμάζει ένα πολυετές πακέτο φορολογικών ελαφρύνσεων, εισοδηματικών ενισχύσεων και αναπτυξιακών παρεμβάσεων που θα ξεδιπλωθεί σταδιακά από το φθινόπωρο και θα αποτελέσει τον κορμό της οικονομικής πολιτικής έως το 2030. Το πρώτο μεγάλο στίγμα αναμένεται να δοθεί από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, όπου ο πρωθυπουργός θα παρουσιάσει τον οδικό χάρτη των μειώσεων φόρων και εισφορών, των παρεμβάσεων στην αγορά κατοικίας και των μέτρων στήριξης για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Το πακέτο της ΔΕΘ θα στηριχθεί στον δημοσιονομικό χώρο που δημιουργείται από την ισχυρή πορεία της οικονομίας, την αύξηση των φορολογικών εσόδων και τη βελτίωση της εισπραξιμότητας μέσω των ψηφιακών εργαλείων κατά της φοροδιαφυγής. Σύμφωνα με τους κυβερνητικούς σχεδιασμούς, μόνο για το 2027 ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει τα 2 δισ. ευρώ, με το πακέτο όμως να αυξάνεται μέχρι το τέλος της τετραετίας.
Οι πόροι για τη χρηματοδότηση των μέτρων αναμένεται να προέλθουν από πολλαπλές πηγές. Από την αύξηση των φορολογικών εσόδων λόγω υψηλότερης ανάπτυξης, από τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης μέσω της αποκάλυψης αδήλωτων εισοδημάτων, από την περαιτέρω ενίσχυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και από τα πρόσθετα έσοδα που αποφέρουν οι διασταυρώσεις της ΑΑΔΕ. Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση σχεδιάζει να κατανείμει το κόστος των παρεμβάσεων σε περισσότερους από έναν κρατικούς προϋπολογισμούς, ώστε να διατηρηθεί η δημοσιονομική ισορροπία και να μην τεθούν σε κίνδυνο οι στόχοι για τα πρωτογενή πλεονάσματα.
Στο επίκεντρο του σχεδίου βρίσκονται η περαιτέρω μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης των επιχειρήσεων, η ελάφρυνση των ελεύθερων επαγγελματιών, η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, η νέα μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, η ενίσχυση των εισοδημάτων μέσω της αύξησης του κατώτατου μισθού και οι παρεμβάσεις στη φορολογία ακινήτων και ενοικίων. Πρόκειται για ένα ευρύ πλέγμα μέτρων που δεν περιορίζεται στο εκλογικό έτος του 2027, αλλά αποτελεί ουσιαστικά το οικονομικό πρόγραμμα της επόμενης κυβερνητικής θητείας.
Οι αλλαγές για τις επιχειρήσεις
Μεταξύ των βασικών παρεμβάσεων που εξετάζονται είναι η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις. Πρόκειται για έναν φόρο που επιβλήθηκε το 2011 ως έκτακτο μνημονιακό μέτρο, αλλά εξακολουθεί να επιβαρύνει τις επιχειρήσεις ανεξαρτήτως του αν εμφανίζουν κέρδη ή ζημιές. Η αγορά υποστηρίζει ότι η κατάργησή του θα μειώσει το λειτουργικό κόστος, θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και θα απελευθερώσει κεφάλαια για επενδύσεις και νέες θέσεις εργασίας. Υπενθυμίζεται ότι το τέλος επιτηδεύματος έχει ήδη καταργηθεί από το 2025 για τους ελεύθερους επαγγελματίες, ενώ οι επιχειρήσεις συνεχίζουν να καταβάλλουν από 800 έως 1.000 ευρώ ετησίως. Το δημοσιονομικό κόστος της πλήρους κατάργησης εκτιμάται στα 240 εκατ. ευρώ τον χρόνο.
Στο τραπέζι βρίσκεται και η μείωση της προκαταβολής φόρου για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις αλλά και για τους ελεύθερους επαγγελματίες. Σήμερα οι επιχειρήσεις προκαταβάλλουν το 80% του φόρου που αντιστοιχεί στα κέρδη της προηγούμενης χρήσης, ενώ οι επαγγελματίες το 55%. Τα σενάρια προβλέπουν μείωση της προκαταβολής στο 40% για τους επαγγελματίες και στο 50%-60% για τις μικρές επιχειρήσεις, ανάλογα με τον κύκλο εργασιών τους. Πρόκειται για παρέμβαση με σημαντικό δημοσιονομικό αποτύπωμα, καθώς η προκαταβολή φόρου αποφέρει σήμερα περίπου 3,54 δισ. ευρώ από τις επιχειρήσεις και επιπλέον 645 εκατ. ευρώ από τους ελεύθερους επαγγελματίες.
Στο οικονομικό επιτελείο εξετάζεται επίσης η μείωση του φορολογικού συντελεστή των επιχειρηματικών κερδών από το 22% στο 20%. Η συζήτηση συνδέεται με τη γενικότερη ευρωπαϊκή τάση αποκλιμάκωσης της φορολογίας των επιχειρήσεων, καθώς οι περισσότερες χώρες της Ε.Ε. επιχειρούν να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους και να προσελκύσουν επενδύσεις μέσα από χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές.
Στους κυβερνητικούς σχεδιασμούς περιλαμβάνεται και νέα μείωση των εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών κατά μισή ποσοστιαία μονάδα. Από το 2019 μέχρι σήμερα οι συνολικές ασφαλιστικές εισφορές έχουν μειωθεί κατά 5,4 ποσοστιαίες μονάδες. Με τη νέα παρέμβαση το ποσοστό θα υποχωρήσει στο 35,66%, προσεγγίζοντας περισσότερο τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το ετήσιο δημοσιονομικό κόστος του μέτρου υπολογίζεται σε περίπου 245 εκατ. ευρώ.
Παρεμβάσεις για μισθούς, ακίνητα και ενοίκια
Στο κυβερνητικό πακέτο περιλαμβάνεται και νέα αύξηση του κατώτατου μισθού, με στόχο να υπερβεί τα 950 ευρώ έως το 2027, ενισχύοντας το διαθέσιμο εισόδημα των εργαζομένων και την κατανάλωση. Παράλληλα εξετάζονται νέες διορθωτικές παρεμβάσεις στον ΕΝΦΙΑ. Από το 2019 έως σήμερα ο φόρος ακινήτων έχει μειωθεί συνολικά κατά περίπου 35%, ενώ από το 2026 εφαρμόζεται έκπτωση 50% για την πρώτη κατοικία σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης νέες φορολογικές ελαφρύνσεις για τα εισοδήματα από ενοίκια, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνεχιστεί η αύξηση των δηλωμένων μισθωμάτων. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν σημαντική διεύρυνση της φορολογικής βάσης, καθώς αυξήθηκαν κατά 225.000 τα ακίνητα που δηλώνονται ότι αποφέρουν εισόδημα.
Μετά την εφαρμογή του προγράμματος «Σπίτι μου 2», στο κυβερνητικό επιτελείο κερδίζει έδαφος η προοπτική ενός νέου κύκλου στεγαστικής πολιτικής μέσω του «Σπίτι μου 3». Το νέο πρόγραμμα εξετάζεται να διαθέτει πιο ευέλικτα εισοδηματικά και ηλικιακά κριτήρια, αλλά και μεγαλύτερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση για νέους και οικογένειες που δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρώτη κατοικία.
Οι αλλαγές για τους ελεύθερους επαγγελματίες
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στις παρεμβάσεις που αφορούν τους ελεύθερους επαγγελματίες, καθώς η κυβέρνηση αναζητά τρόπους μείωσης των φορολογικών βαρών χωρίς να υπονομεύσει την προσπάθεια περιορισμού της φοροδιαφυγής. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται διορθώσεις στο σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης, ενώ στο τραπέζι παραμένει ακόμη και το ενδεχόμενο πλήρους κατάργησής του από το 2027, ώστε να εφαρμοστεί για πρώτη φορά στις φορολογικές δηλώσεις του 2028. Η συζήτηση μόνο εύκολη δεν είναι. Το ισχύον καθεστώς τεκμαρτού προσδιορισμού εισοδήματος αποφέρει στο Δημόσιο πρόσθετα έσοδα που υπολογίζονται σε περίπου 600 εκατ. ευρώ ετησίως. Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε αλλαγή θα πρέπει να συνοδευτεί από ισοδύναμα μέτρα ή από νέες πηγές εσόδων, ώστε να μην δημιουργηθεί δημοσιονομικό κενό.
Το τελικό πακέτο αναμένεται να αρχίσει να αποκαλύπτεται τους επόμενους μήνες, με τη ΔΕΘ να αποτελεί τον πρώτο μεγάλο σταθμό των ανακοινώσεων. Εκεί θα φανεί ποια από τα σενάρια θα πάρουν τον δρόμο της υλοποίησης και ποιο θα είναι τελικά το πραγματικό μέγεθος των φορολογικών ελαφρύνσεων .
