Νέες πιέσεις στο μέτωπο του πληθωρισμού προκαλεί η απότομη άνοδος των τιμών της ενέργειας, την ώρα που ο πληθωρισμός των υπηρεσιών αποδεικνύεται ιδιαίτερα επίμονος, περιορίζοντας τις προσδοκίες για γρήγορη αποκλιμάκωση των τιμών στην Ελλάδα και την Ευρωζώνη.
Σύμφωνα με το Inflation Monitor της Τράπεζας της Ελλάδος, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα επιταχύνθηκε τον Αύγουστο στο 3,7%, ενώ στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 3,3%, με βάση την προκαταρκτική εκτίμηση. Στις ΗΠΑ, αντίθετα, ο πληθωρισμός παρέμεινε στο 3,4%, έναντι 3,5% τον Ιούνιο και υψηλού 4,2% τον Μάιο του 2026.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ιδιαίτερα σύνθετη. Από τη μία πλευρά, οι υπηρεσίες εξακολουθούν να αποτελούν τη μεγαλύτερη πηγή πληθωριστικών πιέσεων. Από την άλλη, η νέα εκτίναξη του πετρελαίου και του φυσικού αερίου μεταφέρει εκ νέου το επίκεντρο στην ενέργεια και ενισχύει τους φόβους ότι η επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο του 2% θα απαιτήσει περισσότερο χρόνο.
Πετρέλαιο και φυσικό αέριο επαναφέρουν τις πιέσεις
Όπως επισημαίνει η Τράπεζα της Ελλάδος, οι τιμές της ενέργειας αυξήθηκαν ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη βασική κατηγορία του εναρμονισμένου δείκτη τιμών καταναλωτή κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρωζώνη. Παρά την ταχεία αυτή άνοδο, οι υπηρεσίες παραμένουν ο μεγαλύτερος συντελεστής του συνολικού πληθωρισμού, ενώ ακολουθούν η ενέργεια και τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα. Η επιμονή των τιμών στις υπηρεσίες θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς συνδέεται περισσότερο με το εγχώριο κόστος, τους μισθούς και τη ζήτηση και τείνει να υποχωρεί με πιο αργούς ρυθμούς.
Το τελευταίο δίμηνο, πάντως, το ενεργειακό σκέλος έχει επιδεινωθεί αισθητά. Οι διεθνείς τιμές του αργού πετρελαίου κατέγραψαν ισχυρή άνοδο, όπως και οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου, καθώς οι νέες εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή και οι συνεχιζόμενες διαταραχές στις εμπορικές οδούς αυξάνουν το ασφάλιστρο γεωπολιτικού κινδύνου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν οι αναταράξεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται κρίσιμο μέρος των παγκόσμιων ενεργειακών ροών. Οι πιέσεις δεν περιορίζονται, ωστόσο, μόνο στην ενέργεια. Ανοδικά κινούνται επίσης οι τιμές των βιομηχανικών μετάλλων και των αγροτικών εμπορευμάτων, αντανακλώντας προβλήματα και περιορισμούς στην προσφορά. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί τον κίνδυνο οι αυξήσεις στις διεθνείς τιμές των πρώτων υλών να περάσουν σταδιακά στις τελικές τιμές προϊόντων και υπηρεσιών, παρατείνοντας την περίοδο υψηλού πληθωρισμού.
Οι αγορές βλέπουν ξανά αυξήσεις επιτοκίων
Η σημαντικότερη ίσως αλλαγή αφορά τις προσδοκίες των αγορών για τη νομισματική πολιτική. Οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό, όπως αποτυπώνονται στις αγορές, έχουν αυξηθεί σημαντικά τόσο στην Ευρωζώνη όσο και στις ΗΠΑ. Η άνοδος είναι εντονότερη στις βραχυπρόθεσμες διάρκειες, γεγονός που αποτυπώνει την ανησυχία ότι η νέα ενεργειακή κρίση μπορεί να διατηρήσει τον πληθωρισμό υψηλότερα για μεγαλύτερο διάστημα.
Στην Ευρωζώνη, η καμπύλη των αναμενόμενων επιτοκίων έχει μετακινηθεί αισθητά προς τα πάνω. Μετά τις αυξήσεις επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας τον Ιούνιο και τον Σεπτέμβριο, οι αγορές θεωρούν πλέον ιδιαίτερα πιθανή μία ακόμη αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης έως το τέλος του 2026. Οι προσδοκίες πηγαίνουν ακόμη μακρύτερα: έως τα μέσα του 2027 οι αγορές τιμολογούν συνολικά δύο επιπλέον αυξήσεις επιτοκίων σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα.
Αντίστοιχη είναι η μεταβολή και στις ΗΠΑ. Μετά τις τελευταίες τοποθετήσεις της Federal Reserve ότι η σταθερότητα των τιμών παραμένει βασική προτεραιότητα, οι αγορές θεωρούν σχεδόν βέβαιη μία αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης στο τέταρτο τρίμηνο του 2026, ενώ προεξοφλούν δύο ακόμη αυξήσεις μέχρι τα μέσα του 2027.
Η αλλαγή αυτή υποδεικνύει ότι το αφήγημα των γρήγορων μειώσεων επιτοκίων έχει πλέον αντιστραφεί, καθώς οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται ξανά αντιμέτωπες με τον κίνδυνο ενός επίμονου ενεργειακού πληθωρισμού.
Για την Ευρωζώνη, οι τελευταίες προβολές προβλέπουν ότι ο πληθωρισμός θα κορυφωθεί στο 3,6% το τέταρτο τρίμηνο του 2026, κυρίως λόγω της εκτίναξης των τιμών της ενέργειας. Στη συνέχεια εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει έντονα, στο 2,5% το δεύτερο τρίμηνο του 2027, κυρίως εξαιτίας των ευνοϊκών επιδράσεων βάσης στις ενεργειακές τιμές.
Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, ο πληθωρισμός αναμένεται να σταθεροποιηθεί κοντά στο 2%, υπό την προϋπόθεση ότι οι ενεργειακές πιέσεις θα υποχωρήσουν και ότι δεν θα υπάρξουν ισχυρές δευτερογενείς επιδράσεις στις τιμές και στους μισθούς.
Για την Ελλάδα, η τράπεζα προβλέπει ότι ο εναρμονισμένος πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στο 3,5% κατά μέσο όρο το 2026, εξαιτίας των υψηλότερων ενεργειακών τιμών και της επίμονης ανόδου στις υπηρεσίες.
Η αποκλιμάκωση αναμένεται σταδιακά από το 2027, εφόσον επιβεβαιωθεί το σενάριο εξομάλυνσης των διεθνών ενεργειακών τιμών. Συγκεκριμένα, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα προβλέπεται να υποχωρήσει στο 2,7% το 2027 και περαιτέρω στο 2,2% το 2028.
Το κρίσιμο στοιχείο, επομένως, για τους επόμενους μήνες θα είναι η διάρκεια της ενεργειακής αναταραχής. Όσο οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου παραμένουν υψηλές, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να καθυστερήσει η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και να παραμείνει το κόστος του χρήματος υψηλό για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
