Από μια εταιρεία διανομής φυσικού αερίου στη Μαδρίτη έως το κτίριο που στεγάζει την αρχηγία της βελγικής ομοσπονδιακής αστυνομίας, μια υπηρεσία που λειτουργεί υπό την εποπτεία της κεντρικής τράπεζας της Κίνας έχει συγκεντρώσει την τελευταία δεκαετία μετοχικά πακέτα σε υποδομές, δίκτυα κοινής ωφέλειας και ακίνητα σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες. Η διαδρομή του χρήματος περνά από μια αλυσίδα εταιρειών-βιτρινών στις Βρετανικές Παρθένους Νήσους και από εταιρείες συμμετοχών στο Λουξεμβούργο, με αποτέλεσμα η κινεζική παρουσία να παραμένει πρακτικά αόρατη για το ευρύ κοινό.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στις 24 Ιουλίου 2026 από το OCCRP, το διεθνές δίκτυο ερευνητικής δημοσιογραφίας Organized Crime and Corruption Reporting Project. Εντάσσεται στο πρόγραμμα OpenLux, μια διασυνοριακή έρευνα που συντονίζουν το OCCRP και η Le Monde με βάση δεδομένα από το εταιρικό μητρώο του Λουξεμβούργου. Δημοσιογράφοι από τους εταίρους του δικτύου, τη βελγική De Tijd, τη γαλλική Le Monde, την ισπανική infoLibre, την πολωνική FRONTSTORY.PL, το VSquare που καλύπτει την Κεντρική Ευρώπη και την ολλανδική Follow the Money, διασταύρωσαν τα δεδομένα του Λουξεμβούργου με άλλα ευρωπαϊκά εμπορικά και κτηματολογικά μητρώα για να εντοπίσουν τα περιουσιακά στοιχεία.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η SAFE, η State Administration of Foreign Exchange, δηλαδή η κρατική υπηρεσία που διαχειρίζεται τα συναλλαγματικά αποθέματα της Κίνας. Σύμφωνα με ειδικούς που παρακολουθούν τις κινεζικές επενδύσεις και το εμπόριο, η υπηρεσία είναι γνωστή για τον πέπλο μυστικότητας που καλύπτει τόσο τις τοποθετήσεις της όσο και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. «Η SAFE έχει καταβάλει πρόσφατα σημαντικές προσπάθειες για να συγκαλύψει το μέγεθος των επενδύσεών της, άρα προφανώς επιδιώκει να μένει μακριά από τα φώτα», δήλωσε στο OCCRP ο Brad Setser, ερευνητής του Council on Foreign Relations, του αμερικανικού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων, με ειδίκευση στην Κίνα και πρώην αναπληρωτής βοηθός υπουργού Οικονομικών των ΗΠΑ.
Η αρχιτεκτονική της αδιαφάνειας
Το νήμα ξεκίνησε από το Βέλγιο. Η De Tijd αποκάλυψε ότι τρεις εταιρείες συμμετοχών εγγεγραμμένες στο Λουξεμβούργο, οι οποίες τελικά οδηγούσαν στη SAFE, είχαν αποκτήσει περιουσιακά στοιχεία στη χώρα, μεταξύ αυτών και συμμετοχή σε εταιρεία που κατέχει κτίρια μισθωμένα σε αστυνομική διεύθυνση των Βρυξελλών. Οι δημοσιογράφοι χαρτογράφησαν στη συνέχεια το σύνολο των μετόχων και των διευθυντικών στελεχών των τριών αυτών σχημάτων και διαπίστωσαν ότι τα ίδια πρόσωπα κατείχαν αντίστοιχες θέσεις σε άλλες 28 εταιρείες του Λουξεμβούργου.
Οι περισσότερες από αυτές μοιράζονταν την ίδια διεύθυνση, ένα κτίριο στην πρωτεύουσα του Δουκάτου όπου στεγάζονται επίσης γραφείο της Bank of China, της κρατικής εμπορικής τράπεζας της Κίνας, καθώς και της γαλλικής BNP Paribas. Οι 28 εταιρείες του Λουξεμβούργου ανήκουν, ή ανήκαν έως πρόσφατα, σε επτά εταιρείες καταχωρισμένες στις Βρετανικές Παρθένους Νήσους, όπου η τελική ιδιοκτησία δεν δημοσιοποιείται στο μητρώο της περιοχής. Ερευνώντας τις πιο πρόσφατες διαθέσιμες ετήσιες εκθέσεις και καταστάσεις σε Λουξεμβούργο και Βρετανία, οι δημοσιογράφοι διαπίστωσαν ότι αυτές οι επτά εταιρείες, μαζί με άλλες πέντε καταχωρισμένες στο ίδιο υπεράκτιο κέντρο, είτε ενεργούσαν ως εντολοδόχοι απευθείας για λογαριασμό της SAFE είτε ελέγχονταν από την υπηρεσία.
Συνολικά, οι 28 εταιρείες του Λουξεμβούργου που συνδέονται με τη SAFE έχουν αποκτήσει τα τελευταία 14 χρόνια μετοχικές συμμετοχές σε ένα ετερόκλητο φάσμα ευρωπαϊκών περιουσιακών στοιχείων, από εταιρεία οπτικών ινών στη Γαλλία και αιολικά πάρκα στη Βρετανία έως το κτίριο που φιλοξενεί πολυτελές ξενοδοχείο στην Ολλανδία. Οι περισσότερες από αυτές τις εταιρείες συμμετοχών δεν είχαν συνδεθεί ποτέ δημόσια με τη SAFE μέχρι τώρα.
Αέριο, άνεμος και εμπορικά κέντρα
Στην Ισπανία, μέσα από αλυσίδα ιδιοκτησίας που περιλαμβάνει μία εταιρεία των Βρετανικών Παρθένων Νήσων και τρία διαδοχικά επίπεδα εταιρειών συμμετοχών στο Λουξεμβούργο, η SAFE απέκτησε ποσοστό 33,75 τοις εκατό σε ισπανική εταιρεία η οποία, μέσω άλλης ισπανικής εταιρείας, κατέχει εξ ολοκλήρου τη Madrileña Red de Gas, μεγάλο διανομέα φυσικού αερίου που τροφοδοτεί εκατοντάδες χιλιάδες κατοικίες και επιχειρήσεις στην περιφέρεια της Μαδρίτης.
Με παρόμοια πολυεπίπεδη δομή, η υπηρεσία κατέχει έμμεσα το 49 τοις εκατό σε τρία μεγάλα χερσαία αιολικά πάρκα στην Ουαλία και στα Highlands της Σκωτίας. Το χαρτοφυλάκιο ακινήτων της στο Ηνωμένο Βασίλειο περιλαμβάνει έμμεσες συμμετοχές σε εμπορικά ακίνητα, όπως το εμπορικό κέντρο Cabot Circus στο Μπρίστολ και το Fosse Shopping Park κοντά στο Λέστερ, καθώς και σε φοιτητικές εστίες σε αρκετά βρετανικά πανεπιστήμια. Η διασπορά δεν σταματά στην ενέργεια και στα ακίνητα. Η SAFE ελέγχει έμμεσα και ποσοστό περίπου 10,63 τοις εκατό σε εταιρεία πορθμειακής σύνδεσης ανάμεσα στη νήσο Ουάιτ και την ηπειρωτική Βρετανία.
Στη Γαλλία, οι δημοσιογράφοι εντόπισαν ότι η υπηρεσία ελέγχει περίπου 1 τοις εκατό της Vauban Infra Fibre SAS, εταιρείας καλωδίων οπτικών ινών, μέσω επενδυτικού ταμείου του Λουξεμβούργου. Η εταιρεία παρέχει διαδίκτυο υψηλών ταχυτήτων σε αγροτικές κοινότητες σε όλη τη Γαλλία και έχει επεκταθεί στη λειτουργία κέντρων δεδομένων μεγάλης κλίμακας σε αστικό περιβάλλον.
Στο Άμστερνταμ, η SAFE κατέχει έμμεσα ποσοστό 50 τοις εκατό στην εταιρεία ακινήτων Krasnapolsky Hotels & Restaurants Onroerend Goed, μέσω εταιρείας του Λουξεμβούργου που ανήκει σε εταιρεία των Βρετανικών Παρθένων Νήσων. Η εταιρεία αυτή κατέχει τμήμα του Grand Hotel Krasnapolsky, το οποίο στεγάζεται σε κτίριο του 19ου αιώνα με εστιατόριο βραβευμένο με αστέρι Michelin και βρίσκεται απέναντι από το επίσημο ανάκτορο υποδοχής του βασιλιά Willem-Alexander. Μέσω της ίδιας δομής, η υπηρεσία κατέχει έμμεσα συμμετοχές και σε αρκετά κτίρια κατοικιών στην περιοχή των κόκκινων φαναριών της ολλανδικής πρωτεύουσας.
Λίγο πιο πέρα από τα σύνορα, στις Βρυξέλλες, η SAFE χρησιμοποιεί άλλη δομή με συνδυασμό Βρετανικών Παρθένων Νήσων και Λουξεμβούργου για να κατέχει μέρος βελγικής εταιρείας η οποία είναι ιδιοκτήτρια κτιρίου γραφείων που χρησιμοποιούν θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ αυτών και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Διαθέτει επίσης μετοχές σε βελγική εταιρεία που κατέχει σύγχρονο κτίριο γραφείων στην καρδιά των Βρυξελλών, όπου εδρεύει η αρχηγία της βελγικής ομοσπονδιακής αστυνομίας. Ερωτηθείς σχετικά, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απάντησε ότι η Επιτροπή εφαρμόζει αυστηρές απαιτήσεις ασφαλείας καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής των κτιρίων της.
Στην Πολωνία, η SAFE ελέγχει έμμεσα εννέα τοπικές εταιρείες που εμφανίζονται ως τιτλούχοι ιδιοκτήτες, ή ως κάτοχοι μακροχρόνιων δικαιωμάτων επί της γης, σε 71 καταχωρίσεις γαιών και υποθηκών. Καθεμία από αυτές καλύπτει πολλαπλά αγροτεμάχια σε διάφορα σημεία της χώρας, πάνω στα οποία λειτουργούν εννέα κέντρα διαχείρισης εφοδιαστικής αλυσίδας που χρησιμοποιούν εταιρείες όπως η Amazon και η εταιρεία ταχυμεταφορών DPD. Οκτώ από τις εννέα εταιρείες μοιράζονται γραφείο στην οδό Towarowa 28 στη Βαρσοβία.
Ο κίνδυνος της ανωνυμίας
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν εκφράσει κατά το παρελθόν ανησυχία για τους κινδύνους οικονομικής εξάρτησης, κατασκοπείας και δολιοφθοράς που συνδέονται με την κινεζική οικονομική παρουσία σε κρίσιμες υποδομές και στρατηγικούς τομείς εντός της Ένωσης.
«Είναι απολύτως σαφές ότι οι ασαφείς ή κρυφές δομές ιδιοκτησίας, ιδίως σε στρατηγικούς οικονομικούς τομείς ή σε υποδομές, μπορούν να αποτελέσουν τεράστιο κίνδυνο», δήλωσε στο OCCRP ο Engin Eroğlu, Γερμανός ευρωβουλευτής του κεντρώου κόμματος Freie Wähler. «Γνωρίζουμε ήδη από τις ΗΠΑ ότι κινεζικές εταιρείες, ορισμένες εκ των οποίων κρατικές, αγοράζουν στοχευμένα γη δίπλα σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Παρόμοιο πρόβλημα θα μπορούσε επομένως να ανακύψει στην Ευρώπη, αν δεν αποκτήσουμε σαφή εικόνα αυτής της αδιαφανούς προσέγγισης», πρόσθεσε.
Ο Mario Esteban, καθηγητής σπουδών Ανατολικής Ασίας στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης, προειδοποίησε ωστόσο ότι τέτοιες ανησυχίες πρέπει να σταθμίζονται με την οικονομική ανάγκη της Ευρώπης για κινεζικές επενδύσεις. «Υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην αποφυγή της υπερεξάρτησης και στη δαιμονοποίηση κάθε επένδυσης που προέρχεται από την Κίνα», είπε. «Νομίζω ότι χρειαζόμαστε μια αφήγηση με λίγο περισσότερη προσοχή, και την κατανόηση ότι ορισμένες από αυτές τις επενδύσεις μπορούν πράγματι να παραγάγουν προστιθέμενη αξία για τη χώρα μας». Επισήμανε πάντως αυξανόμενη κλίση προς την έλλειψη διαφάνειας στην εταιρική ιδιοκτησία, τόσο από την Κίνα όσο και από άλλους μεγάλους επενδυτές. «Δεν είναι αποκλειστικότητα της Κίνας, υπάρχει μια πιο γενικευμένη τάση προς την αδιαφάνεια», ανέφερε.
Οι Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι, δικαιοδοσία ιστορικά γνωστή για το υψηλό επίπεδο εταιρικής μυστικότητας, έχουν πρόσφατα θέσει σε λειτουργία νέο μητρώο τελικών πραγματικών δικαιούχων. Οι εταιρείες όμως που ανήκουν κατά πλειοψηφία σε ξένες κυβερνήσεις δεν υποχρεούνται να υποβάλλουν τα σχετικά στοιχεία. Όταν οι δημοσιογράφοι ζήτησαν πληροφορίες ιδιοκτησίας για τις εταιρείες που συνδέονται με τη SAFE, έλαβαν μήνυμα σφάλματος, ενώ το μητρώο δεν απάντησε ούτε σε πρόσθετο αίτημα που στάλθηκε με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο.
Η αποκρυπτογράφηση των συμμετοχών αποδείχθηκε δύσκολη και εντός Ευρώπης, καθώς απαίτησε επίπονη συναρμολόγηση των περιορισμένων πληροφοριών που υπάρχουν στα δημόσια αρχεία. Απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2022, η οποία ακύρωσε τη νομική υποχρέωση να είναι προσβάσιμα στο κοινό τα μητρώα πραγματικών δικαιούχων, κατέστησε την αποκάλυψη αυτών των δομών ακόμη πιο δύσκολη, όπως ανέφερε ο Alex Cobham, διευθύνων σύμβουλος του Tax Justice Network, του διεθνούς δικτύου για τη φορολογική δικαιοσύνη. «Θα έπρεπε να φοβόμαστε την ανωνυμία», δήλωσε στο OCCRP. «Είναι καλύτερο για όλους μας να γνωρίζουμε ποιος κατέχει ακίνητα ή κρίσιμες υποδομές».
