Δύο ημέρες πριν λήξει η προθεσμία για την κατάθεση των εκλογικών ψηφοδελτίων στο Ισραήλ, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν έχει καταφέρει να αποκαταστήσει την τάξη στο στρατόπεδό του.
Ο Iταμάρ Μπεν Γκβιρ αρνείται να συμμαχήσει με τον Μπεζαλέλ Σμότριχ, ενώ ο Oφέρ Βιντέρ, πρώην στρατηγός των IDF, μπήκε στην κούρσα για την έδρα του εθνικοθρησκευτικού εκλογικού σώματος και ο Σμότριχ αναγκάστηκε να καταλήξει σε επείγουσα συμφωνία με τον Μοσχέ Φεγκλίν, προκειμένου να διασφαλίσει τη θέση του στην Κνεσέτ.
Στις 22 Σεπτεμβρίου τα κόμματα θα πρέπει να έχουν οριστικοποιήσει τους καταλόγους τους ενόψει των εκλογών της 27ης Οκτωβρίου. Ήδη, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου προσπαθεί να αποφύγει το σενάριο που φοβάται περισσότερο: να δει τις διάφορες δεξιές παρατάξεις να κατέβουν ξεχωριστά στις εκλογές και να μην πιάσουν το εκλογικό όριο του 3,25%. Στα τέλη Αυγούστου, είχε ασκήσει δημοσίως πιέσεις στους υπουργούς Μπεν Γκβιρ και Σμότριχ να συνασπιστούν, αλλά χωρίς επιτυχία.
Ο ισχυρός Μπεν Γκβιρ και ο δογματικός Σμότριχ
Ο Iταμάρ Μπεν Γκβιρ μπορεί ευκολότερα να επιτρέψει στον εαυτό του να αντισταθεί, σημειώνει η Le Figaro. Το κόμμα Oτζμά Γεχουντίτ (Εβραϊκή Δύναμη) θεωρείται ότι διαθέτει οκτώ έδρες και δεν απειλείται από το εκλογικό όριο. Στόχος του είναι να επιβάλει τον εαυτό του ως την κύρια πολιτική δύναμη στα δεξιά του Λικούντ (κόμμα Νετανιάχου) και, τελικά, να τοποθετηθεί σε θέση ισχύος για ενδεχόμενες διαπραγματεύσεις με στόχο τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Κληρονόμος του υπερσυντηρητικού ρεύματος του ραβίνου Mερ Καχανέ, το οποίο για μεγάλο διάστημα παρέμενε στο περιθώριο της ισραηλινής πολιτικής, ο Μπεν Γκβιρ έχει μετατρέψει αυτή την ιδεολογική παράδοση σε καθιερωμένη εκλογική ισχύ. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια κατείχε τη στρατηγικής σημασίας θέση του υπουργού Εθνικής Ασφάλειας, ενώ σήμερα επιδιώκει να διευρύνει τον πυρήνα της άκρας δεξιάς, ώστε να προσελκύσει ένα ευρύτερο εκλογικό σώμα, κυρίως σεφαραδίτικο, με λόγο που επικεντρώνεται στην ασφάλεια, τη σχέση με τις ελίτ και την ιδιαίτερα σκληρή στάση απέναντι στους Παλαιστινίους.
Τυχόν συμμαχία με τον Μπεζαλέλ Σμότριχ θα εμπόδιζε, σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή την πρόοδο. «Όσο μεγαλύτερο είναι το κόμμα σου, τόσο ισχυρότερη είναι η θέση σου στις διαπραγματεύσεις και τόσο σημαντικότερα χαρτοφυλάκια μπορείς να διεκδικήσεις», συνοψίζει ο Γκιντεόν Ραχάτ, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ.
Μετά το 2022, ο Σμότριχ, επικεφαλής του υπουργείου Οικονομικών, απέκτησε σημαντική επιρροή στην κυβέρνηση, ιδίως επιταχύνοντας την πολιτική εποικισμού στη Δυτική Όχθη. Το θρησκευτικό κόμμα του προβάλλει ένα ριζοσπαστικό εθνικιστικό όραμα, βασισμένο στην πολιτική πρωτοκαθεδρία του εβραϊκού λαού μεταξύ Ιορδάνη και Μεσογείου, και απορρίπτει δημιουργία παλαιστινιακού κράτους.
Ωστόσο, αυτή η θεσμική επιρροή δεν μεταφράστηκε σε αντίστοιχη εκλογική βάση. Ο Σμότριχ ενσαρκώνει ένα πιο δογματικό ρεύμα, σταθερά εδραιωμένο στον εθνικοθρησκευτικό χώρο και στους εποίκους της Δυτικής Όχθης, αλλά πιο δύσκολο να διευρυνθεί. Οι δημοσκοπήσεις που πραγματοποιούνται τακτικά του δίνουν ποσοστά κοντά ή ακόμη και κάτω από το εκλογικό όριο. Χωρίς συμμαχία με τον Μπεν Γκβιρ, υπάρχει κίνδυνος να μην καταφέρει να καταλάβει έδρα στην επόμενη Κνεσέτ.
Ο νέος Βιντέρ που επιχειρεί να αλώσει την ακροδεξιά
Σε αυτή την ήδη εύθραυστη κατάσταση εμφανίστηκε ο Oφέρ Βιντέρ. Ο πρώην διοικητής της Ταξιαρχίας Γκιβάτι είχε αφήσει να εννοηθεί ότι θα πρότεινε τον Νετανιάχου για να ηγηθεί της επόμενης κυβέρνησης. Ωστόσο, αρνείται να τεθεί υπό την ηγεσία του Σμότριχ, κάτι που τον καθιστά ιδιαίτερα ελκυστικό σε ένα τμήμα του εκλογικού σώματος.
Ιδεολογικά, οι δύο άνδρες είναι κοντά. Ο Βιντέρ ανήκει επίσης στον εθνικοθρησκευτικό χώρο και έγινε γνωστός το 2014, λόγω επιστολής με μεσσιανικές αναφορές που έστειλε στους στρατιώτες του την παραμονή της ισραηλινής επίθεσης στη Γάζα. Υποστηρίζει την «αποφασιστική νίκη» και υπερασπίζεται την εθελοντική μετανάστευση των Παλαιστινίων από την περιοχή, φόρμουλα που χρησιμοποιεί τμήμα της ισραηλινής δεξιάς για να προωθήσει την αποχώρησή τους.
Ο Βιντέρ προσπαθεί να σχηματίσει μια ριζοσπαστική δεξιά απαλλαγμένη από το πολιτικό παρελθόν των ηγετών προ της 7ης Οκτωβρίου. Η εκλογική λίστα του αναμένεται να αποτελείται από νέα πρόσωπα, μαζί με λαϊκές προσωπικότητες, όπως ο Γιοζέφ Χαντάντ, ακτιβιστής Άραβας χριστιανός. «Ιδεολογικά, ο Βιντέρ δεν διαφέρει ιδιαίτερα από τον Σμότριχ. Το πλεονέκτημά του είναι ότι αυτή τη στιγμή έχει καλύτερα αποτελέσματα στις δημοσκοπήσεις και επίσης ότι είναι νέο πρόσωπο», αναλύει ο Ραχάτ.
Η τελευταία δημοσκόπηση καταδεικνύει την ευθραυστότητα της σημερινής κατάστασης: η συμμαχία Σμότριχ-Φεγκλίν θα κέρδιζε πέντε έδρες και ο Βιντέρ τέσσερις. Και οι δύο ξεπερνούν το εκλογικό όριο, αλλά μόλις και μετά βίας. Άλλες δημοσκοπήσεις προβλέπουν ότι το κόμμα του Σμότριχ δεν θα ξεπεράσει το όριο. Η μετακίνηση των ψηφοφόρων θα μπορούσε να φέρει κλυδωνισμούς στην ισραηλινή ακροδεξιά πολυκατοικία, με συνέπεια την απώλεια εδρών για όλους.
Με άλλα λόγια, άπαντες κάνουν τους υπολογισμούς τους. Ο Μπεν Γκβιρ θέλει να αξιοποιήσει την ισχύ του, ο Σμότριχ να διασφαλίσει την επιβίωσή του και ο Βιντέρ να κάνει μπάσιμο στο εκλογικό σώμα.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, από την πλευρά του, χρειάζεται να τα πάνε όλοι καλά, αλλά όχι ο ένας εις βάρος του άλλου.
Το εθνικοθρησκευτικό ρεύμα, που εδώ και καιρό συγκέντρωνε αρκετούς σχηματισμούς σχετικά κοντά μεταξύ τους, διαθέτει πλέον αρκετά ευρύ χώρο για να τροφοδοτήσει πολλαπλές ανταγωνιστικές φιλοδοξίες. Ο Μπεν Γκβιρ αναζητά ψηφοφόρους πέρα από τον θρησκευτικό κόσμο· ο Σμότριχ διατηρεί έναν έντονα ιδεολογικό πυρήνα, βαθιά ριζωμένο στο κίνημα των εποίκων· ο Βιντέρ προσπαθεί να ενώσει μια δεξιά που αναζητά ανανέωση.
Πού ποντάρει ο Νετανιάχου
Για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, πρόκειται για σημαντική αλλαγή. Εδώ και χρόνια, ο ηγέτης του Λικούντ έπαιζε τον ρόλο αρχιτέκτονα του στρατοπέδου του, ωθώντας τα μικρά κόμματα να ενώνονται όταν η πολιτική τους επιβίωση απειλούνταν. Το 2022, αυτή η μέθοδος του επέτρεψε να αποφύγει τη διασπορά ψήφων. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε εξασφαλίσει τότε 64 έδρες.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, η εξουσία του φαίνεται να παράγει τα ίδια αποτελέσματα. Στην τελευταία δημοσκόπηση της Maariv, ο συνασπισμός που πρόσκειται στον Μπενιαμίν Νετανιάχου φαίνεται να κερδίζει 51 έδρες, πολύ μακριά από τις 61 που απαιτούνται για τον σχηματισμό κυβέρνησης.
«Το βράδυ της 8ης Σεπτεμβρίου, ο “Μπίμπι” θα γνωρίζει με ποιους συνδυασμούς θα πρέπει να βαδίσει από κοινού, ώστε να καλυφθεί αυτή την απόσταση».
