Στην άμεση δρομολόγηση ενός πολύ μεγάλου χαρτοφυλακίου έργων αποθήκευσης, συνολικής ισχύος που μπορεί να προσεγγίσει ακόμη και τα 7 GW, προσανατολίζεται το ΥΠΕΝ, σε μία κίνηση που «μεταφράζεται» σε επενδύσεις της τάξης των 2,5 δισ. ευρώ. Πρόκειται για ένα ορόσημο στη διείσδυση της αποθήκευσης στο εγχώριο μείγμα, με στόχο η «πράσινη» παραγωγή να μπορέσει να «ξεφουσκώσει» έτι περαιτέρω το κόστος του ηλεκτρισμού για τους καταναλωτές, αλλά και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για διασφάλιση της οικονομικής βιωσιμότητας των επενδύσεων σε ΑΠΕ – τόσο των υφιστάμενων όσο και των μελλοντικών.
Το χαρτοφυλάκιο αυτό θα προέλθει από δύο διαφορετικές «δεξαμενές». Η πρώτη αφορά την πρόσκληση του ΥΠΕΝ για τη χορήγηση όρων σύνδεσης σε standalone μπαταρίες συνολικής ισχύος έως 4,7 GW, ένα μέτρο που εκτιμάται ότι θα κινητοποιήσει επενδύσεις έως 1,5 δισ. ευρώ. Όπως σημειώνουν υψηλόβαθμα στελέχη του υπουργείου, οι λίστες προτεραιότητας αναμένεται να εκδοθούν το αργότερο στις αρχές Σεπτεμβρίου, ώστε να ξεκινήσει η χορήγηση όρων σύνδεσης. Υπενθυμίζεται ότι οι αιτήσεις που είχαν κατατεθεί ξεπέρασαν τα 12 GW, γεγονός που καταδεικνύει το εξαιρετικά έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον.
Η δεύτερη «πηγή» αφορά τις μπαταρίες behind the meter («πίσω από τον μετρητή»), ένα χαρτοφυλάκιο που, σύμφωνα με στελέχη του ΥΠΕΝ, αθροίζει μονάδες συνολικής ισχύος 2-2,5 GW και επενδύσεις περί το 1 δισ. ευρώ. Για τα έργα αυτά, οι Διαχειριστές αναμένεται να ξεκινήσουν άμεσα τη χορήγηση όρων σύνδεσης, γεγονός που τα καθιστά και τα πλέον ώριμα για γρήγορη υλοποίηση.
Οι μπαταρίες «πίσω από τον μετρητή»
Στη δεύτερη αυτή κατηγορία εντάσσονται μονάδες αποθήκευσης σε επιμέρους φωτοβολταϊκά, είτε αυτές απορροφούν ενέργεια αποκλειστικά από το φωτοβολταϊκό (κατηγορία 11Α) είτε και από το ηλεκτρικό σύστημα (κατηγορία 11Β). Ωστόσο, η μεγαλύτερη μερίδα των έργων αφορά τις λεγόμενες «μπαταρίες σε κοινό σύνδεσης», δηλαδή μονάδες αποθήκευσης που εγκαθίστανται στο κοινό σημείο σύνδεσης με το ηλεκτρικό σύστημα συστοιχιών φωτοβολταϊκών και, κατά συνέπεια, θα διαχειρίζονται μέρος της συνολικής παραγωγής των clusters. Εκτιμάται ότι μόνο οι αιτήσεις γι’ αυτές τις «κοινόχρηστες» μπαταρίες ξεπερνούν τα 2 GW.
Η συγκεκριμένη κατηγορία θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη για την αγορά, καθώς πρόκειται για έργα με μικρότερους χρόνους υλοποίησης σε σχέση με τις standalone μπαταρίες της πρόσκλησης, ενώ ταυτόχρονα θα περιορίζουν «στην πηγή» τις περικοπές παραγωγής από φωτοβολταϊκά πάρκα. Για τον λόγο αυτόν, παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι θα αποτελέσουν τον βασικό μοχλό αύξησης της εγκατεστημένης ισχύος αποθήκευσης μέσα στην επόμενη διετία.
Σύμφωνα με τα στελέχη του ΥΠΕΝ, σήμερα είναι εγκατεστημένες μπαταρίες ισχύος περίπου 530 MW στο σύστημα μεταφοράς, καθώς και ακόμη 100 MW στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ, που αφορούν κυρίως μπαταρίες behind the meter σε φωτοβολταϊκά στέγης. Η πρώτη ομάδα αφορά έργα που είχαν προκριθεί από τους δύο πρώτους διαγωνισμούς της ΡΑΑΕΥ για επενδυτική και λειτουργική ενίσχυση.
Οι πρώτες δημοπρασίες και τα επόμενα έργα
Όπως έχει γράψει το powergame.gr, όλα τα έργα των δύο πρώτων δημοπρασιών, συνολικής ισχύος περίπου 711 MW, πρόλαβαν να υποβάλουν δήλωση ετοιμότητας μέχρι τις 30 Ιουνίου, προθεσμία που συνδεόταν με το γεγονός ότι η επενδυτική ενίσχυσή της προέρχεται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Επομένως, μέσα στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία και τα υπόλοιπα έργα, συνολικής ισχύος περίπου 181 MW.
Οι δύο πρώτοι διαγωνισμοί αποτέλεσαν ουσιαστικά το «όχημα» ώστε να δρομολογήσουν τις πρώτες μεγάλες επενδύσεις τους σχεδόν όλοι οι μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι. Μέσω της πρώτης δημοπρασίας προκρίθηκαν, μεταξύ άλλων, τρία έργα συνολικής ισχύος 100 MW του Ομίλου Aktor και της Helleniq Energy, δύο έργα συνολικής ισχύος 98 MW της ΔΕΗ Ανανεώσιμες και μία μονάδα 49 MW της Metlen.
Αντίστοιχα, στα έργα της δεύτερης δημοπρασίας περιλαμβάνονταν τρία έργα συνολικής ισχύος 72 MW της MORE (Ομίλου Motor Oil), μία μονάδα 40 MW της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, ένα έργο 12 MW της ΗΡΩΝ, μία μονάδα 49,9 MW της Faria Energy και μία μπαταρία 49 MW της Principia.
Οι στόχοι έως το 2028
Στους επόμενους στόχους που θέτει το ΥΠΕΝ αναφέρθηκε πρόσφατα από το βήμα της Βουλής ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος. Όπως εκτίμησε, μέχρι το τέλος του έτους το εν λειτουργία χαρτοφυλάκιο μπαταριών θα προσεγγίζει το 1 GW, ενώ περίπου στα μέσα του 2027 θα έχει αυξηθεί στο 1,5 GW.
Παράλληλα, αποκάλυψε ότι η Ελλάδα υπέγραψε την προηγούμενη εβδομάδα την τριμερή συμφωνία μεταξύ ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, βιομηχανιών και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων για την προώθηση της αποθήκευσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η χώρα μας δεσμεύθηκε να αναπτύξει σταθμούς αποθήκευσης συνολικής ισχύος 3 GW έως το 2028.
Όπως επισημαίνουν στελέχη του ΥΠΕΝ, στο συγκεκριμένο roadmap δεν περιλαμβάνεται η μονάδα αντλησιοταμίευσης ισχύος 680 MW που κατασκευάζει η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή στην Αμφιλοχία. Εφόσον το έργο έχει ολοκληρωθεί μέχρι το 2028, τότε η συνολική εγκατεστημένη ισχύς αποθήκευσης στη χώρα θα μπορεί να προσεγγίζει τα 4 GW μέσα σε λίγο περισσότερο από δύο χρόνια.
Το μεγάλο στοίχημα των όρων σύνδεσης
Στον στόχο του 1 GW μέχρι το τέλος του έτους θα συμβάλουν, πέρα από τα υπόλοιπα έργα των δύο πρώτων δημοπρασιών, και οι πρώτες μεγάλες merchant μπαταρίες της κοινοπραξίας Metlen – Ομίλου Καράτζη και της ΗΡΩΝ (του Ομίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ). Η μονάδα της κοινοπραξίας, ισχύος 330 MW στη Θεσσαλία, έχει ήδη ηλεκτριστεί, ενώ το επόμενο διάστημα αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία και η μονάδα της ΗΡΩΝ στη Θίσβη Βοιωτίας, συνολικής ισχύος 162 MW. Παράλληλα, εντός του έτους αναμένεται να ολοκληρωθούν και τα έργα του τρίτου και τελευταίου διαγωνισμού της ΡΑΑΕΥ, συνολικής ισχύος 190 MW.
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι για την αύξηση του εν λειτουργία χαρτοφυλακίου στα 1,5 GW μέχρι τα μέσα του 2027 καθοριστικό ρόλο θα παίξουν κυρίως οι μπαταρίες behind the meter. Ο λόγος είναι πως πρόκειται για έργα που αναμένεται να λάβουν άμεσα όρους σύνδεσης, σύμφωνα με όσα σημειώνουν οι κύκλοι του ΥΠΕΝ. Επίσης, μπορούν να υλοποιηθούν σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.
Τα στελέχη του κλάδου εκτιμούν ότι το χαρτοφυλάκιο των 4,7 GW standalone μπαταριών, της πρόσκλησης του ΥΠΕΝ, θα μπορούσε να συμβάλει στον στόχο των 3 GW στο τέλος του 2028, μόνο αν μία σημαντική μερίδα έργων λάμβανε όρους σύνδεσης μέσα στο έτος. Αν και οι κύκλοι του ΥΠΕΝ επισημαίνουν πως η λίστα προτεραιότητας θα εκδοθεί το αργότερο μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου (χωρίς πάντως να ξεκαθαρίζουν κατά πόσο θα αφορά και τα 4,7 GW ή ένα μέρος του χαρτοφυλακίου), αυτό δεν σημαίνει ότι θα ξεκινήσει άμεσα και η χορήγηση όρων σύνδεσης.
Ο λόγος είναι πως το τεράστιο επενδυτικό ενδιαφέρον δημιουργεί εύλογους προβληματισμούς για την υποβολή «βροχής» ενστάσεων από τους επενδυτές που θα μείνουν «εκτός νυμφώνος». Επομένως, παραμένει ζητούμενο το πότε θα ξεκλειδώσει όντως η διαδικασία κατακύρωσης ηλεκτρικού «χώρου» από τα έργα που θα προκριθούν.
