Είναι μια πιο γραφειοκρατική διαδικασία από τις συνηθισμένες για τη SpaceX, αλλά εξακολουθεί να είναι εξαιρετικά θεαματική. Στις 20 Μαΐου, μετά το κλείσιμο των αμερικανικών χρηματιστηριακών αγορών, ο Elon Musk, ιδρυτής της εταιρείας πυραύλων και πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο, άναψε το φιτίλι για τη μεγαλύτερη αρχική δημόσια προσφορά μετοχών που έγινε ποτέ. Τα έγγραφα που κατατέθηκαν στις αμερικανικές ρυθμιστικές αρχές ανοίγουν τον δρόμο για την SpaceX, η οποία έχει κατακτήσει το διάστημα, αλλά ξοδεύει μια περιουσία στην τεχνητή νοημοσύνη, να κάνει το ντεμπούτο της στο χρηματιστήριο NASDAQ τον Ιούνιο.
Ο κ. Musk ήλπιζε να σηματοδοτήσει την περίσταση με μια δοκιμαστική πτήση της τελευταίας έκδοσης του γιγαντιαίου και προβληματικού πυραύλου Starship της εταιρείας, στον ανοξείδωτο σκελετό του οποίου στηρίζονται οι αστρονομικές φιλοδοξίες της εταιρείας. Ωστόσο, η δοκιμή, η οποία είχε αρχικά προγραμματιστεί για τις 19 Μαΐου, έχει αναβληθεί επανειλημμένα. Καθώς ο Economist όδευε προς το τυπογραφείο, το Starship επρόκειτο να πετάξει στις 21 Μαΐου. Η επιτυχία ή η αποτυχία του θα μπορούσε να έχει μεγάλο αντίκτυπο στην ΑΔΠ.
Για πολλά χρόνια η SpaceX είχε απορρίψει την ιδέα μιας ΑΔΠ. «Δεν μπορούμε να εισαχθούμε στο χρηματιστήριο μέχρι να πετάμε τακτικά στον Άρη», δήλωσε το 2018 η Gwynne Shotwell, διευθύντρια λειτουργιών της εταιρείας,. Ο κ. Musk υποστηρίζει εδώ και καιρό ότι οι δημόσιες αγορές είναι υπερβολικά βραχυπρόθεσμες και στερούνται φαντασίας για μια εταιρεία που έχει ως τελικό στόχο την κατασκευή μιας πόλης στον Άρη.
Βέβαια,, η μετάβαση στον Άρη είναι δαπανηρή. Τα περίπου 75 δισ. δολάρια που η SpaceX ελπίζει να συγκεντρώσει από επενδυτές θα υπερβαίνουν κατά πολύ το ρεκόρ που κατέγραψε ο πετρελαϊκός γίγαντας Saudi Aramco όταν εισήχθη στο χρηματιστήριο το 2019 (βλ. διάγραμμα 1).
Chart: The Economist
Η στοχευόμενη αποτίμηση της SpaceX, περίπου 1,75 τρισ. δολάρια, είναι πάνω από 90 φορές τα 18,7 δισ. δολάρια εσόδων που η εταιρεία συγκέντρωσε πέρυσι. (Η Tesla, η εταιρεία ηλεκτρικών οχημάτων του κ. Musk, διαπραγματεύεται σε μόλις 16 φορές τα έσοδά της.)
Από την ίδρυσή της το 2002 — με λίγα περισσότερα από το τίποτα, όπως αστειεύτηκε κάποτε ο κ. Musk — η SpaceX έχει παραγκωνίσει καθιερωμένες εταιρείες όπως η Boeing και η Lockheed Martin και έχει αφήσει τις κρατικές διαστημικές υπηρεσίες πολύ πίσω. Σήμερα διαχειρίζεται το μεγαλύτερο διαστημικό πρόγραμμα στον κόσμο. Οι πρωτοποριακοί επαναχρησιμοποιούμενοι πύραυλοί της μεταφέρουν σχεδόν το 90% όσων εκτοξεύονται στο διάστημα (βλ. διάγραμμα 2).
Chart: The Economist
Το Starlink, η υπηρεσία δορυφορικής ευρυζωνικής σύνδεσης της εταιρείας, διαθέτει σχεδόν 10.000 δορυφόρους, πάνω από τα δύο τρίτα του συνολικού αριθμού που βρίσκονται σε τροχιά, και περισσότερους από 10 εκατομμύρια πελάτες. Όπως λέει ο Mike Grace, διευθυντής της Longshot, μιας νεοφυούς επιχείρησης στον τομέα του διαστήματος, η SpaceX «αυτή τη στιγμή κατέχει το ηλιακό σύστημα, ενώ οι υπόλοιποι απλώς το νοικιάζουμε».
Ο κ. Musk πιστεύει ότι έχει βρει μια ακόμη μεγαλύτερη αγορά που η SpaceX μπορεί να κυριαρχήσει: την τεχνητή νοημοσύνη. Πιστεύει ότι οι απαιτήσεις της τεχνητής νοημοσύνης για υπολογιστική ισχύ δεν μπορούν να ικανοποιηθούν από τα επίγεια κέντρα δεδομένων, τα οποία συχνά εμποδίζονται από ελλείψεις ηλεκτρικής ενέργειας, γραφειοκρατία και την αντίσταση ενός δύσπιστου κοινού. Μαζί με κάποιους άλλους μεγαλοπαράγοντες της τεχνητής νοημοσύνης, εκτιμά ότι αυτά τα προβλήματα μπορούν να λυθούν δημιουργώντας κέντρα δεδομένων στο διάστημα. Υποστηρίζει ότι η SpaceX, με την απαράμιλλη ικανότητά της να μεταφέρει πράγματα εκτός πλανήτη, είναι η εταιρεία που μπορεί να κάνει αυτή την ιδέα πραγματικότητα.
Η κλίμακα της φιλοδοξίας του περιγράφεται στις κανονιστικές γνωστοποιήσεις της εταιρείας. Η αμοιβή του κ. Musk εξαρτάται από την περαιτέρω αύξηση της αποτίμησης της SpaceX (έως και 7,5 τρισ. δολάρια), από την τοποθέτηση 100 τεραβάτ υπολογιστικής ισχύος σε τροχιά (περίπου 1.000 φορές το σύνολο όλων των κέντρων δεδομένων στη Γη σήμερα) και από την κατασκευή μιας πόλης στον Άρη με τουλάχιστον ένα εκατομμύριο κατοίκους.
Θα μπορούσε να συμβεί κάτι έστω και ελάχιστα παρόμοιο; Τα έγγραφα αποκαλύπτουν μια εταιρεία με μια ταχέως αναπτυσσόμενη πηγή εσόδων υπό τη μορφή του Starlink, το οποίο, το 2025, απέφερε 4,4 δισ. δολάρια λειτουργικού κέρδους— αλλά και μια μαύρη τρύπα που μεγαλώνει ακόμα γρηγορότερα. Τον Ιανουάριο, η SpaceX συγχωνεύθηκε με την xAI, την εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης του κ. Musk, η οποία έχασε 6,4 δισ. δολάρια το 2025 καθώς έσπευδε να κατασκευάσει υπολογιστική υποδομή. Εν μέρει ως αποτέλεσμα αυτού, οι κεφαλαιουχικές δαπάνες της SpaceX σχεδόν πενταπλασιάστηκαν πέρυσι σε σύγκριση με το 2023, φτάνοντας τα 20 δισ. δολάρια. Ο κ. Musk φαίνεται να έχει υπολογίσει ότι, ακόμη και με το Starlink, αυτό το κόστος δεν θα μπορούσε να καλυφθεί μόνο με ιδιωτικά κεφάλαια. Ωστόσο, ορισμένοι επενδυτές ενδέχεται να διστάζουν να επενδύσουν σε ένα εργαστήριο τεχνητής νοημοσύνης που είναι ασήμαντο σε σύγκριση με ανταγωνιστές όπως η Anthropic και η OpenAI. Σύμφωνα με τα έγγραφα της SpaceX, η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί το 93% της «συνολικής αγοράς-στόχου» της, η οποία ανέρχεται σε 28,5 τρισ. δολάρια.
Για να αποδώσει αυτό το γιγαντιαίο στοίχημα στην τεχνητή νοημοσύνη από το διάστημα, πρέπει να συμβούν τουλάχιστον τρία πράγματα. Το Starship, το οποίο έχει ήδη καθυστερήσει, πρέπει να τεθεί σε λειτουργία, το Starlink πρέπει να αποφέρει περισσότερα έσοδα, ενώ τα τροχιακά κέντρα δεδομένων πρέπει να προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα σε έναν κλάδο που επενδύει ήδη αστρονομικά ποσά σε υπολογιστές που βρίσκονται στη Γη.Ας δούμε αρχικά το Starship. Ο γιγαντιαίος πύραυλος, το βαρύτερο ιπτάμενο αντικείμενο που κατασκευάστηκε ποτέ, είναι «ζωτικής σημασίας για το μέλλον της SpaceX», λέει ο Caleb Henry της εταιρείας αναλυτών Quilty Space. Υποτίθεται ότι θα ολοκληρώσει την επανάσταση που ξεκίνησε το Falcon 9, το τρέχον όχημα εκτόξευσης της SpaceX: τη μετατροπή της διαστημικής πτήσης από κάτι σπάνιο, εξατομικευμένο και ακριβό σε κάτι φθηνό, μαζικής παραγωγής και ρουτίνας. Πριν τη SpaceX, οι περισσότεροι πύραυλοι ήταν μίας χρήσης. Πετούσαν μία φορά και στη συνέχεια χάνονταν στον ωκεανό ή εγκαταλείπονταν στο διάστημα. Ο κ. Musk παρομοιάζει αυτή την πρακτική με το να κατασκευάζεις ένα αεροπλάνο, να το πετάς μία φορά και στη συνέχεια να το στέλνεις για σκράπ.
Αντίθετα, το μισό κάθε Falcon 9 σχεδιάζεται για επανάχρηση. Αφού αποσπαστεί από το ανώτερο τμήμα, το κάτω τμήμα του πυραύλου μπορεί να επιστρέψει στην τοποθεσία εκτόξευσης ή σε ένα πλοίο υποδοχής και να προσγειωθεί πάνω στην ίδια του την ουρά. Χρειάστηκαν πέντε χρόνια και πολλές συντριβές ώστε, το 2015, η SpaceX να επιτύχει την πρώτη της επιτυχημένη προσγείωση. Σήμερα, πια, η διαδικασία αποτελεί ρουτίνα. Η SpaceX πραγματοποίησε 165 εκτοξεύσεις Falcon 9 το 2025, ένας αριθμός που θα φαινόταν αδύνατος ακόμη και πριν από πέντε χρόνια. Ορισμένοι προωθητήρες έχουν πετάξει περισσότερες από 20 φορές.
Αυτό βοήθησε τη SpaceX να μειώσει δραστικά το κόστος της μετάβασης στο διάστημα. Χρεώνει 74 εκατομμύρια δολάρια για μια πτήση με Falcon 9, το οποίο μπορεί να μεταφέρει 17,5 τόνους σε τροχιά, ένα ποσό που μεταφράζεται σε περίπου 4.200 δολάρια το κιλό — περίπου 85% λιγότερο από ό,τι χρέωναν οι καθιερωμένες εταιρείες, όπως η United Launch Alliance, μια κοινοπραξία μεταξύ της Boeing και της Lockheed Martin. (Το πραγματικό κόστος για τη SpaceX εκτιμάται ότι είναι πολύ χαμηλότερο, ίσως γύρω στα 1.000 δολάρια το κιλό).
Το Starship στοχεύει να μειώσει αυτό το ποσό ακόμα περισσότερο, εν μέρει αυξάνοντας το ωφέλιμο φορτίο του πυραύλου στους 200 τόνους, αλλά κυρίως καθιστώντας επαναχρησιμοποιήσιμο και το δεύτερο τμήμα. Τα έγγραφα της αίτησης υποδηλώνουν έναν στόχο 185 δολαρίων ανά κιλό. Ωστόσο, η υλοποίησή του εγχειρήματος δεν ήταν εύκολη. «Το Starship έπρεπε να αντικαταστήσει το Falcon 9 το 2023 ή το 2024», λέει ο Tim Farrar, ο οποίος διευθύνει την TMF Associates, μια εταιρεία ανάλυσης της βιομηχανίας δορυφόρων. Δεν είναι μόνο η SpaceX που είναι απογοητευμένη από τις καθυστερήσεις. Η NASA περιμένει ένα τροποποιημένο Starship για να μεταφέρει ανθρώπους στη Σελήνη ως μέρος του προγράμματος Artemis.
Η SpaceX έχει επανειλημμένα επαναφέρει το τμήμα προώθησης του Starship στην τοποθεσία εκτόξευσης και το «συλλαμβάνει» με ρομποτικούς «ψαλιδωτούς» βραχίονες τοποθετημένους στον πύργο εκτόξευσης. Η επανάχρηση του δεύτερου τμήματος, ωστόσο, είναι πολύ πιο δύσκολη. Ταξιδεύει πολύ πιο μακριά και γρηγορότερα, και πρέπει να αντέξει θερμοκρασίες άνω των 1.000 °C καθώς επανεισέρχεται στην ατμόσφαιρα με ταχύτητες 8 χλμ. ανά δευτερόλεπτο ή και περισσότερο. Μιλώντας πρόσφατα σε ένα podcast, ο κ. Musk σημείωσε ότι αρκετά δεύτερα τμήματα κατάφεραν να προσγειωθούν ελεγχόμενα στη θάλασσα, αλλά οι θερμικές ασπίδες τους υπέστησαν ζημιές, κι έτσι «δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν χωρίς πολλή δουλειά».
Το Διαστημικό Λεωφορείο (Space Shuttle)—η προηγούμενη μεγάλη προσπάθεια του κλάδου για επανάχρηση — αντιμετώπισε παρόμοια προβλήματα. Η επισκευή της κατεστραμμένης θερμικής ασπίδας χρειαζόταν εβδομάδες ή μήνες. Ο κ. Musk, αντίθετα, ελπίζει ότι το ίδιο Starship θα μπορεί τελικά να πραγματοποιεί πτήσεις αρκετές φορές την ημέρα.
Η κύρια αποστολή του Starship θα είναι να ενισχύσει το Starlink, το ταχύτερα αναπτυσσόμενο και μοναδικό κερδοφόρο τμήμα της επιχείρησης της SpaceX. Από την έναρξή του το 2021, ως υπηρεσία έχει προσελκύσει αεροπορικές και ναυτιλιακές εταιρείες, αλλά και περισσότερους από 10 εκατομμύρια μεμονωμένους πελάτες, έχει φέρει επανάσταση στον πόλεμο στην Ουκρανία και έχει δημιουργήσει ένα μυστικό παρακλάδι με την ονομασία Starshield για κυβερνητικούς πελάτες. Οι νεότεροι δορυφόροι «direct-to-cell» (D2C) της εταιρείας μπορούν να επικοινωνούν απευθείας με smartphone και άλλες συσκευές στο έδαφος, χωρίς να χρειάζονται τις ειδικές κεραίες μεγέθους κουτιού πίτσας που απαιτούν τα οικιακά πακέτα της. Μεταξύ 2024 και 2025, τα έσοδα του Starlink αυξήθηκαν κατά 50%, από 7,6 δισ. δολάρια σε 11,4 δισ. δολάρια.
Υπάρχει σαφώς περισσότερο περιθώριο ανάπτυξης, λέει ο κ. Farrar. Σημειώνει ότι σε μια περίοδο 80 ημερών το 2025 η εταιρεία πρόσθεσε 1 εκατομμύριο νέους πελάτες. Πιστεύει ότι το Starlink μπορεί τελικά να προσελκύσει μεταξύ 20 και 50 εκατομμυρίων οικιακών συνδρομητών, αν και τα μέσα έσοδα ανά πελάτη είναι πιθανό να μειωθούν καθώς προσθέτει χρήστες εκτός του πλούσιου κόσμου. Προς το παρόν, όμως, η ανάπτυξη του Starlink περιορίζεται από το μέγεθος των δορυφόρων που η SpaceX μπορεί να χωρέσει σε ένα Falcon 9. Σχεδιάζει δορυφόρους «έκδοσης 3» που θα προσθέτουν ο καθένας 20 φορές περισσότερη χωρητικότητα από τους «v2 Minis» που χρησιμοποιεί σήμερα. Όμως είναι τόσο μεγάλοι που μπορούν να εκτοξευτούν μόνο με το Starship.
Η SpaceX επενδύει σημαντικά για να διατηρήσει την ανάπτυξη του Starlink. Πέρυσι ξόδεψε 19,6 δισ. δολάρια για να αποκτήσει φάσμα από την αμερικανική εταιρεία τηλεπικοινωνιών EchoStar, προκειμένου να ενισχύσει την αναδυόμενη επιχείρηση D2C, και έχει ζητήσει άδεια για την εκτόξευση 15.000 εξειδικευμένων δορυφόρων. Η PitchBook, η οποία συλλέγει δεδομένα για εταιρείες που χρηματοδοτούνται από κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου, σημειώνει ότι πρόκειται για ακριβά στοιχήματα. Η συμφωνία με την EchoStar αντιπροσωπεύει περισσότερα από τα έσοδα ενός έτους της SpaceX. Ωστόσο, η εταιρεία αναμένει ότι τα επόμενα 15 χρόνια το Starlink θα ξεπεράσει το 1 δισ. συνδρομητές.
Οι αναλυτές είναι διχασμένοι σχετικά με τις δυνατότητες του Starlink. «Πιστεύω ότι το D2C απλά δεν θα ανταποκριθεί στις προσδοκίες», λέει ο κ. Farrar, υποστηρίζοντας ότι θα χρησιμοποιείται κυρίως σε περιοχές όπου δεν υπάρχουν επίγειες κεραίες τηλεφωνίας και, ως εκ τούτου, ελάχιστα άτομα. Ο Simon Potter της BryceTech είναι πιο αισιόδοξος: «Θα μπορούσε να επιτρέψει πανταχού παρούσα συνδεσιμότητα μεταξύ συσκευών που χρησιμοποιούν τυπικό εξοπλισμό smartphone. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να είναι μετασχηματιστικό σε εφαρμογές όπως τα αυτοκίνητα, η γεωργία, η εφοδιαστική — και ίσως και στο στρατό». Ο Franco Granda, της PitchBook, πιστεύει ότι το Starlink και η επιχείρηση εκτόξευσης της SpaceX θα μπορούσαν από μόνες τους να δικαιολογήσουν μια αποτίμηση 1,75 τρισ. δολαρίων.
Η εκτόξευση πολλών δορυφόρων, ωστόσο, δεν θα εξαντλήσει όλη την ικανότητα του Starship. Η SpaceX σχεδιάζει στόλους ολόκληρους. Κατασκευάζει δύο τεράστια εργοστάσια, που ονομάζονται «Gigabays», τα οποία ο κ. Musk ελπίζει ότι τελικά θα παράγουν εκατοντάδες Starships ετησίως. Ακόμη και με το Falcon 9, επισημαίνει ο κ. Henry της Quilty Space, δεν υπήρχε «σαφής εμπορική αιτιολόγηση για έναν εκτοξευτή υψηλού ρυθμού». Τελικά, η SpaceX έπρεπε να αναπτύξει το Starlink για να δώσει στους πυραύλους της αρκετή δουλειά ώστε να τους κρατήσει απασχολημένους. Τα σχέδιά της για κέντρα δεδομένων στο διάστημα, λέει, είναι μια προσπάθεια να επαναλάβει το κόλπο.
Ο Tom Mueller, ο πρώτος υπάλληλος της SpaceX, σχεδιαστής των κινητήρων των πυραύλων της και μετέπειτα ιδρυτής της Impulse, μιας άλλης εταιρείας διαστημικής, έκανε πέρυσι μια αποτίμηση των σχεδίων του πρώην εργοδότη του. Η κατασκευή ενός οικισμού στον Άρη απαιτεί εκατοντάδες Starships, σημείωσε. Όμως, οι κινήσεις των πλανητών σημαίνουν ότι μπορούν να ταξιδέψουν στον Άρη μόνο περίπου κάθε δύο χρόνια. «Τι κάνεις με τα εκατοντάδες Starships τους υπόλοιπους 25 μήνες του κύκλου του Άρη;» έγραψε. «Στέλνεις κέντρα δεδομένων στο διάστημα, με χρηματοδότηση από επενδυτές».
Η SpaceX δεν ήταν η πρώτη που σκέφτηκε να βάλει τεχνητή νοημοσύνη σε τροχιά. Πέρυσι, η νεοφυής Starcloud, έστειλε ένα πρωτότυπο (επί ενός Falcon 9) για να αποδείξει ότι η ιδέα μπορεί να λειτουργήσει. Η Google, ελπίζει να δοκιμάσει δικούς της δορυφόρους το 2027. (Σύμφωνα με πληροφορίες, βρίσκεται σε συζητήσεις με την SpaceX για την εκτόξευσή τους).
Οι υποστηρικτές των τροχιακών κέντρων δεδομένων (ODC) αναφέρουν διάφορα πλεονεκτήματα. Ένα από αυτά είναι η άφθονη ενέργειας. Χωρίς την παρεμπόδιση της ατμόσφαιρας, το ηλιακό φως στην τροχιά είναι περίπου 30% εντονότερο από ό,τι ακόμη και την πιο ηλιόλουστη μέρα στην επιφάνεια της Γης. Η τοποθέτηση ODC που τροφοδοτούνται με ηλιακή ενέργεια σε συγκεκριμένες «ηλιοσύγχρονες» τροχιές θα μπορούσε να παρέχει σχεδόν μόνιμο ηλιακό φως. Η αποδοτικότητα είναι ένα άλλο πλεονέκτημα. Ένα επίγειο κέντρο δεδομένων μπορεί να χρησιμοποιεί έως και το ένα τέταρτο της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνει για την ψύξη των διακομιστών του. Αντίθετα, τα ODC θα μπορούσαν να βασίζονται στο παγωμένο κενό του διαστήματος.
Το τελευταίο πλεονέκτημα είναι η απομακρυσμένη θέση. Ο κλάδος της τεχνητής νοημοσύνης προκαλεί φόβους για απώλεια θέσεων εργασίας και ακόμα και για την εξαφάνιση του ανθρώπινου είδους. Πολλοί άνθρωποι έχουν αρνητική άποψη γι’ αυτού του είδους την τεχνολογία. Δεκάδες αμερικανικές πολιτειακές και τοπικές κυβερνήσεις έχουν απαγορεύσει τη δημιουργία νέων κέντρων δεδομένων ή εξετάζουν το ενδεχόμενο. Η τοποθέτησή τους στο διάστημα θα μπορούσε να τα κρατήσει μακριά από το μυαλό και από τα μάτια μας.
Με τη χαρακτηριστική του αλαζονεία, ο κ. Musk δήλωσε ότι μέσα σε δύο έως τρία χρόνια, τα ODC θα είναι ο φθηνότερος τρόπος παροχής υπολογιστικής ισχύος για την τεχνητή νοημοσύνη. (Ο Sam Altman, διευθυντής της OpenAI, θεωρεί αυτό το χρονοδιάγραμμα «γελοίο».) Η οικονομική βιωσιμότητα εξαρτάται από το πόσο χαμηλά θα πέσουν τα έξοδα εκτόξευσης, πόσο αποδοτικοί θα είναι οι δορυφόροι στη μετατροπή του ηλιακού φωτός σε υπολογιστική ισχύ και το κόστος αυτών των δορυφόρων. Η SpaceX ελπίζει να αξιοποιήσει την εμπειρία της στη μαζική παραγωγή δορυφόρων Starlink κατασκευάζοντας τροχιακά κέντρα δεδομένων, αρχικά τουλάχιστον, πάνω στο ίδιο σασί. Τον Ιανουάριο, η εταιρεία υπέβαλε αίτηση για κανονιστική έγκριση για την εκτόξευση έως και ενός εκατομμυρίου τέτοιων κέντρων δεδομένων.
Εάν καταφέρουν να λειτουργήσουν, η αγορά θα μπορούσε να είναι εξωφρενικά κερδοφόρα. Οι κεφαλαιουχικές δαπάνες για κέντρα δεδομένων προβλέπεται φέτος να ξεπεράσουν τα 800 δισ. δολάρια. Τα έσοδα των κορυφαίων εργαστηρίων τεχνητής νοημοσύνης αυξάνονται ραγδαία, από περίπου 17 δισ. δολάρια το 2025 σε 90-100 δισ. δολάρια που προβλέπονται για φέτος. Τόσο η Anthropic όσο και η OpenAI σχεδιάζουν δημόσιες προσφορές με αποτιμήσεις περίπου 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων.
Η SpaceX θα μπορούσε να αποκομίσει κέρδη με δύο τρόπους. Ο πρώτος είναι η ενίσχυση της xAI, η οποία δυσκολεύεται να ανταγωνιστεί τους πιο καθιερωμένους αντιπάλους της. Εάν η ένταξη της στην SpaceX δώσει στην xAI πρόσβαση σε φθηνή, γρήγορα αναπτυσσόμενη υπολογιστική ισχύ, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να της προσφέρει την ώθηση που χρειάζεται για να ξεπεράσει τους ανταγωνιστές της.
Εάν αυτό δεν λειτουργήσει, μια μετάβαση σε υποδομές βασισμένες στο διάστημα σε ολόκληρο τον κλάδο θα μπορούσε να αφήσει τη SpaceX να καταλάβει μια θέση παρόμοια με αυτή της Nvidia, η οποία σχεδιάζει τσιπ τεχνητής νοημοσύνης, ή της TSMC, η οποία τα κατασκευάζει — ένας απαραίτητος πάροχος υποδομών. Υπάρχουν ήδη ενδείξεις γι’ αυτή τη δεύτερη προσέγγιση. Στις 6 Μαΐου, η Anthropic υπέγραψε συμφωνία να πληρώνει στην xAI έως και 1,25 δισ. δολάρια το μήνα για τα επόμενα τρία χρόνια, προκειμένου να χρησιμοποιεί μέρος της υπολογιστικής ισχύος του υπάρχοντος, επίγειου κέντρου δεδομένων Colossus της xAI.
Γιγάντιοι πύραυλοι, τεχνητή νοημοσύνη στο διάστημα — η επιστημονική φαντασία γίνεται πραγματικότητα: θα το πιστέψουν οι επενδυτές; Πιθανότατα θα υπάρχει ενδιαφέρον, ειδικά αν ληφθεί υπόψη αυτό που ο Gil Luria της επενδυτικής εταιρείας D.A. Davidson αποκαλεί το «πριμ των ελπίδων και των ονείρων» που τείνουν να προσελκύουν τα φουτουριστικά εγχειρήματα του Musk. Η ΑΔΠ περιλαμβάνει διαίρεση μετοχών σε αναλογία πέντε προς ένα, η οποία μειώνει το κόστος ανά μετοχή, κάτι που αποτελεί ευλογία για τους πολυάριθμους θαυμαστές του κ. Musk μεταξύ των ιδιωτών επενδυτών.
Βέβαια, οι επενδυτές θα πρέπει να προετοιμαστούν για διακυμάνσεις. Πολλοί από τους επενδυτές επιχειρηματικών κεφαλαίων που πόνταραν νωρίς στη SpaceX θα επιθυμούν να ρευστοποιήσουν τα κέρδη τους το συντομότερο δυνατό. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την τιμή της μετοχής. Η δομή των μετοχών της εταιρείας σε δύο επίπεδα καθιστά τον κ. Musk ουσιαστικά αμετακίνητο, ανεξάρτητα από την πορεία των σχεδίων του. Αν και ορισμένες από τις μεγάλες του επενδύσεις έχουν αποδώσει — επαναχρησιμοποιήσιμοι πύραυλοι, ηλεκτρικά αυτοκίνητα, Starlink — άλλες δεν έχουν, ή τουλάχιστον όχι σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα. Ο στόλος ρομποταξί της Tesla βρίσκεται στον ορίζοντα εδώ και χρόνια. Τα ανθρωποειδή ρομπότ της έχουν επίσης καθυστερήσει.
Η xAI, εν τω μεταξύ, χάνει δισεκατομμύρια. Εάν η πρόοδος στο Starship επιβραδυνθεί, η ανάπτυξη του Starlink θα παρεμποδιστεί, αποφέροντας λιγότερα έσοδα για την κάλυψη αυτών των ζημιών. Η κυριαρχία της SpaceX στις εκτοξεύσεις θα μπορούσε να υπονομευθεί από ανταγωνιστές όπως η Blue Origin, η οποία ανήκει στον Jeff Bezos, τον ιδρυτή της Amazon. Οι αγορές είναι σε υψηλά επίπεδα και νευρικές. Ακόμα κι αν η τεχνητή νοημοσύνη αποδειχθεί τόσο χρήσιμη όσο ελπίζουν οι πρωτοπόροι της, πολλοί θεωρούν τα τρέχοντα επίπεδα επενδύσεων μη βιώσιμα. Πού θα βρισκόταν τα σχέδια της SpaceX αν επιβραδυνθούν;
Οι υψηλές φιλοδοξίες του κ. Musk για τη SpaceX μπορούν, σε θεωρητικό τουλάχιστον επίπεδο, να συνδεθούν μεταξύ τους. Όπως συνηθίζει να λέει όταν αξιολογεί μια μεγαλεπήβολη ιδέα, τίποτα σε αυτές δεν παραβιάζει τους νόμους της φυσικής. Αυτό σημαίνει ότι η υλοποίησή τους είναι «απλώς» θέμα μηχανικής, τόσο βιομηχανικής όσο και οικονομικής. Όμως, όπως γνωρίζει καλά ο κ. Musk, η μηχανική είναι μια ανελέητη επιστήμη.
© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com
