Η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει έδαφος στη διαστημική στρατιωτική κούρσα, καθώς δεν διαθέτει επαρκείς εγχώριες δυνατότητες εκτόξευσης βαρέων πυραύλων, την ώρα που ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία ενισχύουν δυναμικά την παρουσία τους σε τροχιά.
Στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών φιλοδοξιών βρίσκεται το διαστημικό κέντρο Αντόγια στη βόρεια Νορβηγία, το οποίο θεωρείται η σημαντικότερη προσπάθεια της ηπείρου για ανεξάρτητη πρόσβαση στο διάστημα, χωρίς εξάρτηση από τη SpaceX του Ίλον Μασκ.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Andøya Space, Κέτιλ Όλσεν, υπογραμμίζει ότι η δυνατότητα εκτόξευσης δορυφόρων αποτελεί ζήτημα στρατηγικής αυτονομίας, κυριαρχίας και ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας.
H Ευρώπη υστερεί σημαντικά
Ωστόσο, η Ευρώπη εξακολουθεί να υστερεί σημαντικά σε δυνατότητες. Ο πύραυλος Ariane 6 μπορεί να μεταφέρει περίπου 22 τόνους φορτίου σε τροχιά, όμως η παραγωγική του δυνατότητα περιορίζεται σε περίπου δέκα εκτοξεύσεις ετησίως.
Αντίθετα, οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν το 2025 περισσότερες από 15 εκτοξεύσεις κάθε μήνα, κυρίως μέσω της SpaceX, ενώ η Κίνα και η Ρωσία διαθέτουν επίσης πυραύλους μεγάλου φορτίου με υψηλή συχνότητα εκτοξεύσεων.
Η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο επιτακτική καθώς οι στρατιωτικές δραστηριότητες στο διάστημα αυξάνονται. Εκτός από δορυφόρους επικοινωνιών και παρατήρησης, οι μεγάλες δυνάμεις αναπτύσσουν δορυφόρους επιθεώρησης, συστήματα αναχαίτισης και τεχνολογίες αντιδορυφορικών όπλων.
Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί δοκιμές αντιδορυφορικών πυραύλων από την Κίνα, τη Ρωσία και την Ινδία, ενώ οι ΗΠΑ έχουν διακόψει αντίστοιχες δοκιμές από το 2008.
Οι προσπάθειες της Κίνας και άλλων χωρών
Παράλληλα, η Κίνα δοκίμασε σύστημα μερικού τροχιακού βομβαρδισμού, ενώ Ρωσία, Κίνα και ΗΠΑ χρησιμοποιούν δορυφόρους που πραγματοποιούν ελιγμούς πολύ κοντά σε δορυφόρους άλλων χωρών για επιτήρηση ή συλλογή πληροφοριών. Αναλυτές προειδοποιούν ότι η αυξανόμενη στρατιωτική δραστηριότητα στο διάστημα αυξάνει τον κίνδυνο λανθασμένων υπολογισμών και κλιμάκωσης.
Η Γερμανία έχει ήδη καταγγείλει παρεμβολές σε στρατιωτικά δορυφορικά της συστήματα από ρωσικούς δορυφόρους, ενώ η κυβερνοεπίθεση της Ρωσίας στο δίκτυο της Viasat το 2022 προκάλεσε σοβαρές διακοπές επικοινωνιών στην Ευρώπη και επηρέασε ακόμη και χιλιάδες ανεμογεννήτριες στη Γερμανία.
Αύξηση ευρωπαϊκών διαστημικών επενδύσεων
Απέναντι σε αυτές τις εξελίξεις, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες αυξάνουν τις επενδύσεις τους. Η Γερμανία σχεδιάζει να διαθέσει 35 δισ. ευρώ έως το 2030 για διαστημικές δυνατότητες, η Πολωνία προμηθεύεται νέους στρατιωτικούς δορυφόρους, ενώ η Βρετανία χρηματοδοτεί νέα προγράμματα επιτήρησης του διαστήματος.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναπτύσσει το δορυφορικό δίκτυο IRIS2, προϋπολογισμού 10,6 δισ. ευρώ, ως ευρωπαϊκή εναλλακτική απέναντι στο Starlink.
Παρά τις επενδύσεις, ειδικοί επισημαίνουν ότι χωρίς σημαντική αύξηση της δυνατότητας εκτόξευσης πυραύλων από ευρωπαϊκό έδαφος, η Γηραιά Ήπειρος θα συνεχίσει να εξαρτάται από τρίτους για την πρόσβαση στο διάστημα, γεγονός που περιορίζει τη στρατηγική της αυτονομία σε μια περίοδο όπου το διάστημα εξελίσσεται σε κρίσιμο πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού.
