Μια διαφορετική εικόνα για την πορεία του ελληνικού τουρισμού αποκαλύπτουν τα στοιχεία της αγοράς τροφίμων, σε συνδυασμό με όσα καταγράφονται σε δημοφιλείς προορισμούς όπως η Σαντορίνη, ενώ ταυτόχρονα συνεχίζει να ενισχύεται η τάση που καταγράφηκε και την περσινή τουριστική περίοδο κατά την οποία οι ταξιδιώτες προτίμησαν να ενισχύουν τις αγορές τροφίμων από τα σούπερ μάρκετ, ελαττώνοντας ταυτόχρονα τις επισκέψεις τους στα σημεία εστίασης.
Παρά το γεγονός ότι οι αφίξεις και οι πληρότητες εξακολουθούν να αποτελούν τη φωτεινή πλευρά της τουριστικής δραστηριότητας καθώς κινούνται περαιτέρω ανοδικά φέτος, πίσω από τους αριθμούς αναδύεται μια ουσιαστική αλλαγή στη συμπεριφορά των επισκεπτών. Η κατανάλωση μεταφέρεται από την εστίαση στο σούπερ μάρκετ και από το τραπέζι του εστιατορίου στο δωμάτιο του καταλύματος. Το γεγονός επιβεβαιώνουν τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, τα οποία δείχνουν ότι το σύνολο των επιχειρήσεων του κλάδου των καταλυμάτων, ο κύκλος εργασιών το δεύτερο τρίμηνο 2026 ανήλθε σε 3,3 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 6,1% σε σχέση με το δεύτερο τρίμηνο 2025, όπου είχε ανέλθει σε 3,1 δισ. ευρώ. Στον αντίποδα, στο σύνολο των επιχειρήσεων του κλάδου των υπηρεσιών εστίασης, ο κύκλος εργασιών το δεύτερο τρίμηνο 2026 ανήλθε σε 3,1 δισ. ευρώ, σημειώνοντας μείωση 2,5% σε σχέση με το δεύτερο τρίμηνο 2025, όπου είχε ανέλθει σε 3,2 δισ. ευρώ.
Αύξηση της κατανάλωσης στα σούπερ μάρκετ και τους θερινούς μήνες
Η τάση αυτή γίνεται περισσότερο εμφανής κατά τους θερινούς μήνες. Τα στοιχεία της Circana για τα ελληνικά σούπερ μάρκετ δείχνουν ότι οι ανατιμήσεις ανά κωδικό στα ταχυκίνητα καταναλωτικά προϊόντα που πωλούνται στα ράφια παραμένουν σχετικά περιορισμένες το φετινό καλοκαίρι.
Την εβδομάδα έως 9 Αυγούστου 2026, η αξία πωλήσεων στα ταχυκίνητα καταναλωτικά αγαθά που πωλούν τα σούπερ μάρκετ, ήταν αυξημένη κατά 5,3% σε σχέση με πέρυσι, ενώ τα τεμάχια αυξήθηκαν κατά 4,4%. Αντίστοιχα θετική εικόνα καταγράφηκε σε όλη σχεδόν τη διάρκεια του Ιουλίου, με το τζίρο των σούπερ μάρκετ να κινείται ανοδικά μεταξύ 3% και 5%. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η άνοδος δεν προέρχεται κυρίως από τις τιμές. Η μέση τιμή ανά κωδικό αυξήθηκε σε οριακό βαθμό κατά 0,8% την εβδομάδα έως 9 Αυγούστου, κάτι που σημαίνει ότι η αύξηση του τζίρου των σούπερ μάρκετ δεν είχε πληθωριστικά χαρακτηριστικά. Αυτό σημαίνει ότι οι καταναλωτές αγοράζουν περισσότερα προϊόντα για κατανάλωση στο σπίτι, ενισχύοντας την πίτα των σούπερ μάρκετ και πιέζοντας εμμέσως την εστίαση, ακόμη και στην υψηλή τουριστική περίοδο.
Έτσι, από τη στιγμή που οι τιμές δεν παρουσιάζουν μεγάλες μεταβολές, η ενίσχυση των εσόδων των σούπερ μάρκετ δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στον πληθωρισμό. Αντιθέτως, παραπέμπει και σε πραγματική αύξηση της ζήτησης, ιδιαίτερα στις τουριστικές περιοχές, όπου ένα μέρος των επισκεπτών επιλέγει να καλύψει περισσότερες καθημερινές ανάγκες από το ράφι των σημείων λιανικής πώλησης βασικών καταναλωτικών αγαθών.
Η δύσκολη εξίσωση της Σαντορίνης
Η εικόνα που μετέφερε από τη Σαντορίνη προ μερικών ημερών σε ανάρτηση του στα κοινωνικά δίκτυα, ο επιχειρηματίας της εστίασης και της γαστρονομίας, Χάρης Τζαννής, είναι χαρακτηριστική. Όπως ανέφερε, το 2026 αποτελεί για το νησί μια μέτρια χρονιά και πιθανότατα τη δυσκολότερη της τελευταίας πενταετίας. Παρά την αύξηση των διαθέσιμων κλινών και των αφίξεων, το διαθέσιμο εισόδημα των επισκεπτών εμφανίζεται περιορισμένο, ενώ μειώνονται και οι ημέρες παραμονής.
Κατά τον ίδιο, το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού του ταξιδιώτη απορροφούν πλέον τα μεταφορικά και η διαμονή. Οι τιμές των καταλυμάτων μπορεί να έχουν υποχωρήσει προκειμένου να διατηρηθούν οι πληρότητες, όμως οι τζίροι παραμένουν χαμηλότεροι. Όταν ο επισκέπτης φτάσει στο νησί, έχει λιγότερα χρήματα διαθέσιμα για φαγητό, ποτό, αγορές και δραστηριότητες.
Δεδομένου ότι πρόκειται για τη δεύτερη χρονιά που ενισχύεται η συγκεκριμένη τάση, φαίνεται να εδραιώνεται αυτό που οι άνθρωποι της αγοράς περιγράφουν ως “οικιακό τουρισμό” ή “τουρισμό του σούπερ μάρκετ”. Οι ταξιδιώτες περνούν περισσότερο χρόνο στο δωμάτιο ή στο κατάλυμα, αγοράζουν τρόφιμα, νερά, αναψυκτικά, αλκοολούχα ποτά και έτοιμα γεύματα από το σούπερ μάρκετ και περιορίζουν τις εξόδους τους. Όταν επιλέγουν την εκτός σπιτιού κατανάλωση, στρέφονται συχνότερα σε οικονομικότερες λύσεις, όπως το σουβλάκι, το fast food και το φαγητό στο χέρι.
Η εστίαση πληρώνει τον λογαριασμό
Η μεγάλη χαμένη αυτής της ανακατανομής είναι η εστίαση. Οι επιχειρήσεις καλούνται να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα χαμηλότερη μέση δαπάνη ανά πελάτη και αυξημένο λειτουργικό κόστος. Πρώτες ύλες, ενέργεια, μισθοί, μεταφορικά και στέγαση του προσωπικού πιέζουν την κερδοφορία, χωρίς να υπάρχει πάντοτε η δυνατότητα μετακύλισης του κόστους στις τιμές.
Το παράδοξο είναι ότι ένας προορισμός μπορεί να εμφανίζει αυξημένες αφίξεις, αλλά οι επιχειρήσεις του να καταγράφουν χαμηλότερα έσοδα. Επομένως, ο αριθμός των επισκεπτών δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αντίστοιχη οικονομική απόδοση με βάση την κατά κεφαλήν δαπάνη.
Η Σαντορίνη λειτουργεί σε αυτή την περίπτωση ως δείγμα μιας τάσης που καταγράφεται και σε άλλες περιοχές της χώρας. Περισσότεροι τουρίστες αναζητούν οικονομικότερη διαμονή, οργανώνουν μόνοι τους τα γεύματά τους και επιλέγουν πιο προσεκτικά πού θα διαθέσουν τα χρήματά τους.
Για τα σούπερ μάρκετ αυτή η αλλαγή δημιουργεί πρόσθετο τζίρο μέσα στην υψηλή τουριστική περίοδο. Για την εστίαση, όμως, προμηνύει αναδιοργάνωση με επιπτώσεις στους προμηθευτές, την απασχόληση και την τοπική οικονομία.
