Το φιλόδοξο εγχείρημα της Volkswagen για την κατασκευή ιπτάμενων αυτοκινήτων στην κινεζική αγορά οδηγήθηκε σε οριστική ματαίωση. Η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία, η οποία το 2019 κατείχε την πρώτη θέση στις πωλήσεις οχημάτων στην Κίνα, επιχείρησε να επεκτείνει την παρουσία της στον εναέριο χώρο. Για την υλοποίηση ενός ηλεκτρικού εναέριου οχήματος με μπαταρίες, η –τότε– 82χρονη εταιρεία αναζήτησε κινεζική τεχνογνωσία, καθώς η τοπική τεχνολογία υπερτερούσε της δικής της.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, η στρατηγική προέβλεπε τη σύσταση μιας εσωτερικής startup στο Πεκίνο, η οποία θα κατασκεύαζε ένα αθόρυβο όχημα μεταφοράς τεσσάρων επιβατών για διαδρομές μεταξύ πόλεων όπως το Πεκίνο και η Τιαντζίν, με εκτιμώμενα επίπεδα θορύβου μειωμένα κατά 50% συγκριτικά με ένα ελικόπτερο. Το εσωτερικό πλάνο έκανε λόγο για την παραγωγή ενός «πολυτελούς, φουτουριστικού» drone, αναλαμβάνοντας μια πρόκληση που στο παρελθόν είχε δυσκολέψει τμήματα των Porsche και Audi.
Το 2022, η επικεφαλής του έργου της VW, Zhou Jin, δήλωνε: «Κοιτάζοντας μπροστά, βλέπουμε ότι αυτό έχει ισχυρές δυνατότητες να αποτελέσει βασικό τμήμα της αγοράς για τον Όμιλο Volkswagen». Σήμερα, ωστόσο, η εταιρεία παραμένει εκτός της «οικονομίας χαμηλού υψομέτρου» (αγορά αεροπορικών υπηρεσιών κάτω των 1.000 μέτρων), την ώρα που οι τοπικές εταιρείες προχωρούν σε εμπορικά λανσαρίσματα.
Για τη διερεύνηση της υπόθεσης και της ακύρωσης του έργου το 2024, το Reuters εξέτασε εκατοντάδες σελίδες εσωτερικών εγγράφων της VW (νομικά αρχεία, έγγραφα σχεδιασμού, εταιρικές επικοινωνίες), ανέλυσε αποκαλύψεις πρώην συνεργατών και πραγματοποίησε συνεντεύξεις με πέντε άτομα που γνώριζαν το project.
Η σύγκρουση κουλτούρας και η συρρίκνωση των πωλήσεων
Η VW δεν μπόρεσε να ακολουθήσει την ταχύτητα της κινεζικής αγοράς, εγκλωβισμένη στις χρονοβόρες εταιρικές διαβουλεύσεις και τις αυστηρές δικλείδες συμμόρφωσης. Ο Emerson Xu, Διευθύνων Σύμβουλος της συμβουλευτικής NexAvian και πρώην επικεφαλής της κατασκευάστριας αεροταξί Volocopter στην Κίνα, περιέγραψε τη βιομηχανία κινητικότητας της χώρας ως «βάναυσα επιλεκτική», τονίζοντας: «Αν δεν είσαι αρκετά τοπικός, αν δεν είσαι πιο γρήγορος ή έστω το ίδιο γρήγορος με τους Κινέζους, δεν έχεις καμία ελπίδα».
Η υποχώρηση αυτή συμπίπτει με τη ραγδαία πτώση της VW στην κύρια δραστηριότητά της. Οι παραδόσεις οχημάτων στην Κίνα κατακρημνίστηκαν από 4,2 εκατομμύρια το 2019 στα 2,7 εκατομμύρια πέρυσι, ρίχνοντας την εταιρεία στην τρίτη θέση πίσω από τις BYD και Geely. Υπό την πίεση των αμερικανικών δασμών, η διοίκηση ανακοίνωσε σχέδια περικοπής μοντέλων και έως 100.000 θέσεων εργασίας, διατηρώντας ωστόσο στοχευμένες συνεργασίες με την Xpeng (ηλεκτρικά οχήματα) και την Horizon Robotics (αυτόνομη οδήγηση).
Η αγορά eVTOL και η δύσκολη αναζήτηση συνεργατών
Στα τέλη της δεκαετίας του 2010, η βιομηχανία ηλεκτρικής κάθετης απογείωσης και προσγείωσης (eVTOL) προσέλκυσε μαζικές επενδύσεις. Η Toyota επένδυσε στη Joby Aviation (η οποία πρόσφατα δοκίμασε αεροταξί στη Νέα Υόρκη), η Porsche Consulting προέβλεπε μια αγορά αξίας 32 δισ. δολαρίων έως το 2035, ενώ Porsche και Audi συνεργάστηκαν με τις Boeing και Airbus αντίστοιχα, χωρίς εμπορικό αποτέλεσμα.
Όταν η VW ξεκίνησε το έργο της το 2019, η αγορά ήταν ανοιχτή. Σήμερα, η Κίνα έχει αναδείξει τον κλάδο σε εθνική στρατηγική, με τουλάχιστον 7 εταιρείες να ετοιμάζουν οχήματα eVTOL μέχρι τα τέλη του 2026. Η Xpeng, μάλιστα, αναπτύσσει ένα φορτηγό-«μητρικό σκάφος» ικανό να εκτοξεύει drone δύο επιβατών. Ωστόσο, παγκοσμίως κανείς δεν έχει καταστήσει τα ιπτάμενα αυτοκίνητα μακροπρόθεσμα βιώσιμη επιχείρηση.
Στόχος της ομάδας της VW –μιας ομάδας κάτω των 10 ατόμων υπό την ηγεσία της 39χρονης Zhou– ήταν η δημιουργία του πρωτοτύπου V.MO σε περίπου δύο χρόνια, απευθυνόμενη στους «καταξιωμένους λάτρεις της καλής ζωής» της Κίνας. Η αναζήτηση τοπικού εταίρου, ωστόσο, αποδείχθηκε δυσχερής:
- Η EHang απορρίφθηκε λόγω μηχανικού «κενού».
- Η Sichuan Tengden (κατασκευάστρια στρατιωτικών drones) αποσύρθηκε επικαλούμενη περιορισμούς χωρητικότητας, ενώ η νομική ομάδα της VW εντόπισε κίνδυνο κυρώσεων από τις ΗΠΑ λόγω των δεσμών της με την AVIC.
Τελικά, η VW προχώρησε σε περιορισμένη σύμβαση συμβουλευτικών υπηρεσιών με τη θυγατρική της AVIC, AVIC General Huanan Aircraft Industry Company (AVIC GA).
Η διαμάχη με την pantuo aviation
Το 2021, η VW ανέθεσε μελέτη σκοπιμότητας στη νεοσύστατη Pantuo Aviation. Το σχεδιαστικό concept (Pantala) εντυπωσίασε αρχικά, ωστόσο η ιδρύτρια της Pantuo, Zhang Qiong, κατηγόρησε τη VW για αυστηρή «νοοτροπία αυτοκινητοβιομηχανίας». Όταν η VW απαίτησε ανασχεδιασμό 60 ημέρες πριν τη λήξη της προθεσμίας –καθώς οι ομάδες εστίασης βρήκαν άβολη την επιβίβαση κοντά στους έλικες– οι αναλύσεις των VW και AVIC GA κατέδειξαν «ανεξέλεγκτο κίνδυνο», κακή αεροδυναμική και μεγάλο βάρος.
Η VW επιχείρησε να διακόψει τη σύμβαση, αλλά η Pantuo αρνήθηκε, πυροδοτώντας μια πενταετή νομική σύγκρουση:
- Η Pantuo κατηγόρησε τη VW για διαρροή εμπορικών μυστικών στην AVIC GA.
- Τον Απρίλιο του 2023, διαιτητής δικαίωσε τη VW, επιδικάζοντας αποζημιώσεις εις βάρος της Pantuo.
- Αργότερα, η αστυνομία της Σαγκάης άνοιξε ποινική έρευνα βάσει καταγγελίας της Pantuo (από το 2021).
- Τον Σεπτέμβριο του 2025, η Pantuo κατέθεσε αγωγή 30 εκατ. δολαρίων κατά των VW και AVIC GA για κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας.
- Τον Ιούνιο, το Ανώτατο Λαϊκό Δικαστήριο της Κίνας απέρριψε την αγωγή κατά της VW, επιτρέποντας να προχωρήσει η διαδικασία κατά της AVIC GA.
Ο Mark Cohen, πρώην ανώτερος ακόλουθος πνευματικής ιδιοκτησίας στην πρεσβεία των ΗΠΑ στο Πεκίνο, περιέγραψε την αλλαγή του επιχειρηματικού τοπίου: «Οι όροι έχουν αντιστραφεί. Καθώς η Κίνα κατέχει περισσότερη περιζήτητη τεχνολογία, θα γίνεται όλο και πιο συχνά ο ενάγων».
Σχετικά με την υπόθεση, εκπρόσωπος της Volkswagen αρνήθηκε να σχολιάσει λεπτομέρειες, αναφέροντας: «Είμαστε, ωστόσο, πεπεισμένοι ότι οι ισχυρισμοί που διατυπώνονται εναντίον μας στερούνται παντελώς ουσίας». Αντίθετα, η Zhou η οποία αντιμετωπίζει ταξιδιωτικούς περιορισμούς ως ύποπτη στην ποινική έρευνα, δήλωσε στο Reuters: «Πραγματικά δεν μπορώ να κατανοήσω γιατί με άφησαν μόνη μου να αντιμετωπίσω μια ποινική υπόθεση στην οποία ενεπλάκην όντας αθώα, απλώς και μόνο εκτελώντας τα εργασιακά μου καθήκοντα. Έχω παρακαλέσει επανειλημμένα την εταιρεία να παρέμβει και να επιλύσει ενεργά και πλήρως αυτή την εμπορική διαμάχη», αρνούμενη να σχολιάσει περαιτέρω «προς το παρόν».
Η οριστική ακύρωση του project
Έως το 2022, η VW είχε συνάψει νέα συνεργασία με τη Hunan Sunward Technology, δημιουργώντας το πρωτότυπο «Ιπτάμενος Τίγρης» και το μοντέλο βιτρίνας «Sky Garden», στο οποίο κάθισε το 2023 ο Κινέζος πρωθυπουργός Li Qiang. Τον Οκτώβριο του 2023, ο Όμιλος προσέγγισε τη Wanfeng Auto Holding Group (ιδιοκτήτρια της Diamond Aircraft) για την προετοιμασία της εμπορικής κυκλοφορίας.
Τον Μάρτιο του 2024, η επιτροπή διοίκησης της VW έδωσε το πράσινο φως, παραχωρώντας την τελική επιλογή στον επικεφαλής της VW στην Κίνα, Ralf Brandstaetter. Εν μέσω πτώσης πωλήσεων στα επιβατικά οχήματα, ο Brandstaetter αποφάσισε την επικέντρωση της εταιρείας στη βασική της δραστηριότητα, διαλύοντας την ομάδα και τερματίζοντας το έργο τον Ιούνιο του 2024.
Σε μια ειρωνική εξέλιξη, η Wanfeng –ο εταίρος που είχε επιλέξει η VW για την κυκλοφορία του οχήματος– παρενέβη εξαγοράζοντας τη γερμανική startup αεροδιαστημικής Volocopter, διασώζοντάς την από τη χρεοκοπία.
