Σε σημαντική «ανάσα» για τις ενεργειακές αγορές μεταφράζεται, σύμφωνα με αναλυτές και στελέχη του κλάδου που μίλησαν στο powergame.gr, η χθεσινή βουτιά στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, μετά την ανακοίνωση για προκαταρκτική συμφωνία ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, για άμεσο τερματισμό των εχθροπραξιών και επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Η αντίδραση των αγορών ήταν άμεση. Το μπρεντ υποχώρησε στα 82 δολάρια ανά βαρέλι, στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο μηνών. Αντίστοιχα, το φυσικό αέριο στον ολλανδικό κόμβο TTF κατέγραψε πτώση 15%, στα 42 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, έναντι 49,34 ευρώ ανά Μεγαβατώρα στο κλείσιμο της προηγούμενης Παρασκευής.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που επιβεβαιώνει ότι οι αγορές είχαν ενσωματώσει ένα σημαντικό premium στις τιμές των δύο καυσίμων, λόγω της γεωπολιτικής αβεβαιότητας στην περιοχή. Με την προοπτική αποκλιμάκωσης της κρίσης, δόθηκε το πρώτο «σήμα» επιστροφής στην κανονικότητα.
Οι πρώτες επιπτώσεις
Στην περίπτωση του πετρελαίου, ειδικοί του κλάδου εκτιμούν ότι οι χαμηλότερες τιμές του αργού θα αρχίσουν να γίνονται αισθητές πολύ γρήγορα και στην ελληνική αγορά καυσίμων. Όπως σημειώνουν, η αποκλιμάκωση αναμένεται να περάσει στις αντλίες μέσα σε περίπου δύο ημέρες, καθώς οι νέες παραλαβές προϊόντων από τα πρατήρια θα ενσωματώνουν τις μικρότερες διεθνείς τιμές.
Αξίζει να σημειωθεί πως οι τιμές υγρών καυσίμων είχαν παρουσιάσει μία ελαφριά κάμψη τα τελευταία 24ωρα, παραμένοντας βέβαια σε υψηλά επίπεδα. Ενδεικτικά, την Κυριακή η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων διαμορφωνόταν στα 1,995 ευρώ ανά λίτρο, κάτω από το ψυχολογικό όριο των 2 ευρώ, για πρώτη φορά έπειτα από τρεις μήνες περίπου. Το ντίζελ κίνησης βρισκόταν στα 1,739 ευρώ ανά λίτρο, ενσωματώνοντας την οριζόντια έκπτωση των 12 λεπτών ανά λίτρο.
Την ίδια στιγμή, στελέχη του κλάδου του αέριου σημειώνουν πως η αποκλιμάκωση στο εν λόγω καύσιμο είναι εξίσου σημαντική, καθώς επηρεάζει άμεσα την αγορά των spot φορτίων LNG και δημιουργεί προϋποθέσεις για χαμηλότερα συμβόλαια παράδοσης καυσίμου τον επόμενο μήνα. Αν η πτωτική τάση συνεχιστεί και τις επόμενες ημέρες, τότε οι ανατιμητικές πιέσεις για τον Ιούλιο θα περιοριστούν σημαντικά.
Το πρώτο κρίσιμο τεστ στις 19 Ιουνίου
Παρά τη θετική αντίδραση των αγορών, οι περισσότεροι αναλυτές δηλώνουν επιφυλακτικοί για την προοπτική οριστικής αποκλιμάκωσης. Όπως σημειώνουν, το πρώτο πραγματικό τεστ θα είναι η υπογραφή της προκαταρκτικής συμφωνίας, η οποία έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή 19 Ιουνίου.
Το ζητούμενο είναι να αποδειχθεί ότι οι δύο πλευρές αντιλαμβάνονται με τον ίδιο τρόπο το περιεχόμενο της συμφωνίας. Για παράδειγμα, ήδη πληροφορίες από ιρανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι η Τεχεράνη επιδιώκει να διατηρήσει ένα καθεστώς «τελών» για τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, κάτι που παραμένει προσώρας ερωτηματικό όσον αφορά το αν το έχει αποδεχτεί η αμερικανική πλευρά.
«Πρόκειται για έναν περίεργο πόλεμο, που έχει οδηγήσει σε μία ακόμη πιο περίεργη ειρήνη», σχολιάζει χαρακτηριστικά παράγοντας της αγοράς, αποτυπώνοντας το κλίμα επιφυλακτικότητας που εξακολουθεί να επικρατεί. Πάντως, εφόσον η προσωρινή συμφωνία υπογραφεί, τότε το επόμενο ορόσημο θα είναι η περίοδος των 60 ημερών εκεχειρίας, κατά τη διάρκεια της οποίας θα επιχειρηθεί να διαμορφωθεί το πλαίσιο μιας μόνιμης συμφωνίας.
Συγκρατημένο «φρένο» στις τιμές
Ακόμη και αν οι διαπραγματεύσεις προχωρήσουν με το θετικό σενάριο, οι ειδικοί δεν αναμένουν θεαματική μείωση των τιμών μέσα στο καλοκαίρι. Οι αγορές εκτιμάται ότι θα τηρήσουν στάση αναμονής, μέχρι να διαπιστωθεί αν η εκεχειρία μπορεί να αντέξει στον χρόνο.
Ένας σημαντικός λόγος είναι ότι θα χρειαστεί χρονικό διάστημα για την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, όσον αφορά το πετρέλαιο, αρκετές χώρες αναμένεται να προχωρήσουν σε αναπλήρωση στρατηγικών αποθεμάτων, γεγονός που θα στηρίξει τη ζήτηση και θα λειτουργήσει ως ανάχωμα σε μια ταχύτερη αποκλιμάκωση. Επομένως, το μπρεντ δεν αναμένεται να μειωθεί αισθητά κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι.
Όπως επισημαίνουν παράγοντες του κλάδου, οι ενεργειακές αγορές επέδειξαν αξιοσημείωτη ψυχραιμία καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης. Ουσιαστικά δεν προεξόφλησαν ποτέ πλήρη διακοπή των ενεργειακών ροών από τον Περσικό Κόλπο, αφού αν είχαν θεωρήσει πιθανό ένα τέτοιο σενάριο, οι τιμές τόσο του πετρελαίου όσο και του φυσικού αερίου θα είχαν κινηθεί σε πολύ υψηλότερα επίπεδα. Με την ίδια λογική, θα παραμείνουν επιφυλακτικές και στις θετικές εξελίξεις, καθώς για μεγάλο χρονικό διάστημα θα παραμείνει επίδικο το αν θα διατηρηθεί η εκεχειρία.
Με την ίδια λογική, όπως σημειώνουν στελέχη της αγοράς φυσικού αερίου, η μείωση των τιμών και αυτού του καυσίμου θα είναι συγκρατημένη, για λόγους όπως η αργή αποσυμφόρηση των Στενών του Ορμούζ, η αύξηση της κατανάλωσης των ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων αερίου στην Ευρώπη, καθώς και η αναπλήρωση των ευρωπαϊκών αποθηκών. Έτσι, παρά το γεγονός ότι οι εύλογες τιμές του αερίου τοποθετούνται στα 25 ευρώ ανά Μεγαβατώρα -αφού υπάρχει διεθνώς επάρκεια καυσίμου, παρά τη διακοπή της παραγωγής του Κατάρ-, οι τιμές μέσα στο καλοκαίρι δεν αναμένεται να υποχωρήσουν κάτω από τα 35 ευρώ ανά Μεγαβατώρα.
Το σενάριο οριστικής ειρήνης
Στην περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις οδηγήσουν τελικά σε μια συνολική συμφωνία και σε μόνιμη ειρήνευση, οι εκτιμήσεις γίνονται αισθητά πιο αισιόδοξες. Βεβαίως, ακόμη και σε αυτό το σενάριο, θα χρειαστούν αρκετοί μήνες για να αποκατασταθεί πλήρως η παραγωγική ικανότητα εγκαταστάσεων στον Περσικό Κόλπο που έχουν υποστεί ζημιές. Μάλιστα, η επανεκκίνηση πολλών μονάδων θα απαιτήσει εκτεταμένους τεχνικούς ελέγχους πριν επανέλθουν σε πλήρη λειτουργία.
Σε αυτό το πλαίσιο, αναλυτές που μίλησαν στα διεθνή μέσα «βλέπουν» πλήρη εξομάλυνση των αγορών πετρελαίου προς το τέλος του 2026 ή ακόμη και στις αρχές του 2027. Ωστόσο, οι ειδικοί που μίλησαν στο powergame.gr δηλώνουν πιο αισιόδοξοι, υποστηρίζοντας πως το μπρεντ θα μπορούσε να επιστρέψει ήδη από το φθινόπωρο στη ζώνη των 70-75 δολαρίων ανά βαρέλι.
Κάτι τέτοιο θα σήμαινε επιστροφή στα επίπεδα προ του πολέμου, καθώς την αμέσως προηγούμενη ημέρα από την έναρξη των εχθροπραξιών (δηλαδή στις 26 Φεβρουαρίου) το μπρεντ είχε διαμορφωθεί στα 72,48 δολάρια.
Για την ελληνική αγορά, μια επιστροφή του μπρεντ στα 70-75 δολάρια θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα που ίσχυαν πριν από την κρίση. Τότε, η μέση πανελλαδική τιμή της βενζίνης ήταν στα 1,75 ευρώ το λίτρο και του ντίζελ κίνησης στα 1,56 ευρώ – η δεύτερη προφανώς χωρίς επιδότηση στην αντλία. Ωστόσο, προϋπόθεση είναι η ισοτιμία ευρώ – δολαρίου και οι δείκτες Platts να κινούνται τότε στα ίδια επίπεδα με πριν ακριβώς από τον πόλεμο.
Γιατί θα καθυστερήσει η εξομάλυνση στο αέριο
Πιο σύνθετη εμφανίζεται η εικόνα στο φυσικό αέριο. Με αφετηρία τη ζώνη των 35 ευρώ ανά Μεγαβατώρα μέσα στο καλοκαίρι, στην περίπτωση μιας μόνιμης ειρήνης, οι ειδικοί εκτιμούν πως η πλήρης αποκλιμάκωση θα γίνει με βραδύτερους ρυθμούς. Οι προβλέψεις συγκλίνουν στο ότι το TTF μπορεί να υποχωρήσει στα 30-35 ευρώ ανά Μεγαβατώρα εντός του έτους, όμως για την καθοδική πορεία προς τα 25 ευρώ ανά Μεγαβατώρα θα απαιτηθεί περισσότερος χρόνος και πιθανότατα θα μετατεθεί για το 2027.
Ο λόγος είναι ότι η αγορά φυσικού αερίου διαθέτει λιγότερους μηχανισμούς προσαρμογής σε σχέση με το πετρέλαιο. Οι υποδομές υγροποίησης και εξαγωγής LNG είναι πολύ πιο σύνθετες και απαιτούν περισσότερο χρόνο για να επανέλθουν πλήρως ύστερα από διακοπές ή ζημιές. Παράλληλα, η Ευρώπη παραμένει ιδιαίτερα εξαρτημένη από τις εισαγωγές LNG μετά τη μείωση των ρωσικών προμηθειών, γεγονός που καθιστά τις τιμές πιο ευαίσθητες σε κάθε αβεβαιότητα γύρω από τις θαλάσσιες μεταφορές στην περιοχή του Ορμούζ.
