Η NVIDIA πήρε το όνομά της το 1993 από τη λατινική λέξη για τον φθόνο. Όντως, ο αμερικανικός κολοσσός προκαλεί άσβεστο φθόνο. Η ακόρεστη παγκόσμια ζήτηση για τις μονάδες επεξεργασίας γραφικών (GPU) της, τα τσιπ που τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη, έχει καταστήσει τη Nvidia την πιο πολύτιμη εταιρεία στον κόσμο, με αξία 5,4 τρισ. δολάρια. Του χρόνου ενδέχεται επίσης να γίνει η πιο κερδοφόρα, με καθαρά έσοδα 370 δισ. δολάρια. Μέχρι το 2029, οι πωλήσεις της θα μπορούσαν να αγγίξουν το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια.
Ο Jensen Huang, διευθυντής της Nvidia, είναι ο μάγος που βρίσκεται στο επίκεντρο της έκρηξης της τεχνητής νοημοσύνης. Η τιμή της μετοχής της εταιρείας του είναι 14 φορές υψηλότερη από ό,τι κατά την κυκλοφορία του ChatGPT στα τέλη του 2022. Οι δέκα μεγαλύτερες εισηγμένες εταιρείες που προωθούν την τεχνητή νοημοσύνη αποτελούν το 40% της αξίας του δείκτη S&P 500. H Nvidia από μόνη της αντιπροσωπεύει το 8% και, σε αντίθεση με, ας πούμε, την Apple ή την Tesla, που κατασκευάζουν smartphone και αυτοκίνητα, αποτελεί σχεδόν αποκλειστικά ένα στοίχημα στην τεχνητή νοημοσύνη. Η εταιρεία έχει αποφέρει περίπου 15 σεντς για κάθε δολάριο που έχει αποδώσει η αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά από το 2023 — αποδόσεις που έχουν διατηρήσει τις καταναλωτικές δαπάνες παρά την αύξηση των επιτοκίων, τους δασμούς και τον πόλεμο με το Ιράν.
Ωστόσο, πολλοί βλέπουν παράλληλα τον κ. Huang ως μάγο με μια πιο ανησυχητική έννοια, φοβούμενοι ότι είναι ένας ταχυδακτυλουργός που φουσκώνει μια επικίνδυνη φούσκα. Μέσω συμφωνιών αξίας 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων, η Nvidia παρέχει στους ιδιοκτήτες κέντρων δεδομένων και στα εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης μετρητά ή εγγυήσεις, ώστε να μπορούν να αγοράσουν τις GPU της. Κάποιοι την αποκαλούν «τράπεζα της τεχνητής νοημοσύνης». Οι επικριτές της Nvidia, λένε ότι η χρηματοοικονομική της μηχανική θυμίζει τη «χρηματοδότηση από τον προμηθευτή» που φούσκωσε τα έσοδα κατασκευαστών δικτυακού εξοπλισμού όπως η Cisco κατά τη διάρκεια της «μανίας των dotcom» του 2000-01, η κατάρρευση των οποίων προκάλεσε ύφεση.
Αν όμως εξετάσουμε τα πράγματα πιο προσεκτικά, οι ανησυχίες είναι ως επί το πλείστο αδικαιολόγητες. Εάν τα στοιχήματα της Nvidia στην τεχνητή νοημοσύνη αποδώσουν, θα μπορούσαν να επιταχύνουν την υιοθέτηση της τεχνολογίας, ενισχύοντας την παραγωγικότητα και το βιοτικό επίπεδο. Εάν αποτύχουν, το κόστος θα βαρύνει κυρίως τους μετόχους της Nvidia. Έτσι υποτίθεται ότι λειτουργεί ο καπιταλισμός.
Είναι αλήθεια ότι η έκρηξη των dotcom και της τεχνητής νοημοσύνης παρουσιάζουν ανησυχητικές ομοιότητες: μια συναρπαστική νέα τεχνολογία, μια επική ανοδική πορεία, αλαζονικοί επικεφαλής εταιρειών τεχνολογίας. Η άνοδος της Nvidia από πωλητή τσιπ σε παίκτες βιντεοπαιχνιδιών και εξορύκτες κρυπτονομισμάτων σε ακρογωνιαίο λίθο της οικονομίας ήταν τόσο ραγδαία, που πολλοί άνθρωποι δεν έχουν ακόμη μάθει πώς να προφέρουν το όνομά της («en-vidia», όχι «nuh-vidia»). Αυτό αντικατοπτρίζει την άνοδο της Cisco, η οποία το 2000 έγινε επίσης, για σύντομο χρονικό διάστημα, η πιο πολύτιμη εταιρεία στον κόσμο. Ακριβώς όπως οι πωλήσεις δρομολογητών και διακοπτών της Cisco προϋπέθεταν εκθετική αύξηση της διαδικτυακής κίνησης, έτσι και τα έσοδα της Nvidia από τις GPU βασίζονται στην υπόθεση της ατελείωτης ζήτησης για tokens τεχνητής νοημοσύνης.
Η Cisco είχε δίκιο για την τελική ζήτηση, αλλά έπεσε έξω ως προς το χρονοδιάγραμμα — εξ ου και η κατάρρευση της φούσκας των dotcom. Σήμερα, αυτό που είναι δύσκολο να προβλεφθεί είναι ο ρυθμός υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης. Αν εξαιρέσουμε τους μηχανικούς λογισμικού που έχουν παρασυρθεί από το «Claude», η χρήση παραμένει σε αρχικό στάδιο. Αν δεν εκτοξευθεί σύντομα, οι πελάτες της Nvidia ενδέχεται να ζητήσουν την εκπλήρωση των εγγυήσεων, ακριβώς τη στιγμή που οι πωλήσεις της ίδιας της εταιρείας κατασκευής τσιπ θα καταρρεύσουν. Δεδομένου ότι κανείς δεν είναι σίγουρος για το πόσο γρήγορα οι GPU χάνουν την αξία τους, τυχόν μεταχειρισμένα τσιπ που θα ανακτήσει η Nvidia ενδέχεται να είναι άνευ αξίας.
Η χρηματοοικονομική μαγεία της Nvidia είναι εν μέρει αμυντική. Οι τελευταίες GPU της δεν κυριαρχούν πλέον μόνες τους στην αγορά.. Περίπου το μισό των εσόδων της Nvidia προέρχεται από τους Αμερικανούς παρόχους υπερκλίμακας (hyperscalers) του cloud computing, κυρίως την Amazon, την Google, τη Meta και τη Microsoft, οι οποίες σχεδιάζουν τα δικά τους τσιπ. Τα τσιπ τεχνητής νοημοσύνης που δεν προέρχονται από τη Nvidia αντιπροσωπεύουν το 38% της αγοράς, από 26% το 2023. Για να διατηρήσει το προβάδισμά της, η Nvidia συνήθιζε να δαπανά πάνω από το ένα πέμπτο των πωλήσεών της σε έρευνα και ανάπτυξη. Τώρα δαπανά λιγότερο από το ένα δέκατο.
Τέλος, η κλίμακα των χρηματοοικονομικών δεσμεύσεων της Nvidia μπορεί να φαίνεται τρομακτική. Η Morgan Stanley εκτιμά τη συνολική πιστωτική της έκθεση —δηλαδή, τον μέτριο δανεισμό της συν τη στήριξη προς τους πελάτες— στα 200 δισ. δολάρια έως τις αρχές του 2029. Με τον καιρό, το «σκιώδες χρέος» της Nvidia θα μπορούσε να φτάσει τα 300 δισ. δολάρια ή και περισσότερο. Πρόκειται για ένα τεράστιο ποσό: σήμερα, μόνο οι έξι μεγαλύτερες τράπεζες των ΗΠΑ έχουν μεγαλύτερο χρέος.
Ωστόσο, οι διαφορές σε σχέση με τη φούσκα των dotcom είναι πιο σημαντικές από τις ομοιότητες. Ο ισολογισμός της Nvidia είναι εξαιρετικά ισχυρός. Η εταιρεία διαθέτει 99 δισ. δολάρια σε μετρητά και παράγει όλο και περισσότερα. Κατά τα τελευταία τρία χρόνια, οι ετήσιες πωλήσεις έχουν σχεδόν διπλασιαστεί. Τα μικτά περιθώρια κέρδους έχουν αυξηθεί από λιγότερο από 60% σε 75%. Η εικόνα του κ. Huang ως CEO με φανατικό κοινό συναγωνίζεται πλέον εκείνη του Elon Musk. Όμως, ενώ οι εταιρείες του κ. Musk παράγουν ελάχιστα μετρητά (Tesla) ή καταναλώνουν πολλά (SpaceX), η Nvidia θα αποφέρει περίπου 200 δισ. δολάρια φέτος.
Αυτό σημαίνει ότι, ενώ η Cisco χρησιμοποιούσε χρέος, η Nvidia μπορεί να χρησιμοποιήσει ταμειακά διαθέσιμα για να υποστηρίξει τις συναλλαγές της με τους αγοραστές των GPU της. Ακόμα και αν οι υποχρεώσεις της έληγαν και οι ταμειακές ροές της σταθεροποιούνταν από το επόμενο έτος, μέχρι το 2028 θα εξακολουθούσε να έχει χαμηλότερο βαθμό μόχλευσης από όλες τις μη χρηματοπιστωτικές εταιρείες του S&P 500, εκτός από 39, όπως είναι σήμερα. Τα κέρδη θα πρέπει να μειωθούν κατά 60% από αυτό το επίπεδο για να χάσει η Nvidia την πιστοληπτική της ικανότητα επενδυτικού βαθμού.
Και η ζήτηση για τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι φανταστική, όπως ήταν για την Pets.com και άλλες αγαπημένες εταιρείες χωρίς έσοδα των dotcom. Οι πωλήσεις της Anthropic, του κορυφαίου εργαστηρίου τεχνητής νοημοσύνης, εκτοξεύτηκαν από 5 δισ. δολάρια το πρώτο τρίμηνο σε 11,5 δισ. δολάρια το δεύτερο. Η OpenAI, ο κύριος ανταγωνιστής της, πιθανότατα δεν υστερεί πολύ. Οι πάροχοι υπερκλίμακας καταγράφουν επίσης έσοδα από την τεχνητή νοημοσύνη. Συνολικά, η τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται, από το μηδέν πριν από λίγα χρόνια, να αποφέρει στον αμερικανικό τεχνολογικό κλάδο περίπου 150 δισ. δολάρια ετησίως. Το ποσό αυτό απέχει ακόμα πολύ από τα 2,5 τρισεκατομμύρια δολάρια που απαιτούνται για την κάλυψη των κεφαλαιουχικών δαπανών της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά η ανάπτυξη είναι ραγδαία.
Ο κ. Huang πιστεύει ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο για την επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι η έλλειψη ζήτησης για την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά η ανεπαρκής υποδομή. Οι αγορές δεν θα παρέχουν κεφάλαια στην κλίμακα που απαιτείται, οπότε η Nvidia προσφέρει η ίδια χρηματοδότηση. Η Nvidia διαθέτει ένα πλεονέκτημα στην κατανόηση της ισορροπίας μεταξύ κινδύνων και αποδόσεων. Αν και αυτό το στοίχημα είναι αρκετά μεγάλο ώστε να επηρεάσει την οικονομία, αποτελεί επιχειρηματική κίνηση. Κάθε εταιρεία που επανεπενδύει τα ταμειακά της διαθέσιμα αντί να τα επιστρέφει στους μετόχους, στοιχηματίζει επίσης ότι μπορεί να ξεπεράσει την αγορά. Οι εταιρείες υπάρχουν για να βάζουν τέτοια συγκεντρωμένα στοιχήματα. Αν οι επενδυτές θέλουν να διαφοροποιήσουν το χαρτοφυλάκιό τους, μπορούν να το κάνουν οι ίδιοι.
Και ο κ. Huang δεν είναι ο μόνος. Οι πάροχοι υπερκλίμακας, οι πιο επιτυχημένες εταιρείες στον κόσμο πριν από την εμφάνιση της Nvidia, βάζουν το ίδιο στοίχημα. Το ίδιο κάνουν και μερικά μεγάλα ονόματα της Γουόλ Στριτ. Τον περασμένο μήνα, η Goldman Sachs, η BlackRock, η Blackstone και άλλες εταιρείες συνεργάστηκαν με την Nvidia σε μια πρωτοβουλία για κέντρα δεδομένων αξίας 500 δισ. δολαρίων. Το ίδιο κάνουν και οι μέτοχοι του κ. Huang, οι οποίοι δεν έχουν βιαστεί ακόμα να αποχωρήσουν. Αν όλοι κάνουν λάθος, τα δικά τους χρήματα είναι που διακυβεύονται. Αν, όμως, έχουν δίκιο, η εποχή της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να έρθει λίγο νωρίτερα.
© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com
